Postanowienie NSA z 13 stycznia 2023 r., III OZ 784/22

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 13 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Wójta Gminy [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 września 2022 r., sygn. akt IV SO/Po 7/22

Sprawa

w sprawie z wniosku N.W. o wymierzenie Wójtowi Gminy [...] grzywny za nieprzekazanie skargi wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami sprawy postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 29 września 2022 r., IV SO/Po 7/22, po rozpoznaniu wniosku N.W. o wymierzenie grzywny Wójtowi Gminy [...] za nieprzekazanie skargi: wymierzył Wójtowi Gminy [...] grzywnę w wysokości 3000 zł oraz zasądził od Wójta Gminy [...] na rzecz N.W. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że pismem z 3 kwietnia 2022 r. N.W. (dalej: "skarżąca") złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosek o ukaranie grzywną Urząd Gminy [...] (dalej: "Wójt" lub "organ"). W uzasadnieniu wniosku wskazała, że 12 września 2021 r. jej pełnomocnik M.S. wniósł bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność i przewlekłość Urzędu Gminy [...]. Sąd, zgodnie z art. 54 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a."), przekazał skargę do Gminy [...], bowiem nie została złożona za pośrednictwem organu, którego działalnie zostało zaskarżone.

Wezwaniem z 25 sierpnia 2022 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zwrócił się do Wójta Gminy [...] o przesłanie - w terminie 7 dni pod rygorem z art. 55 p.p.s.a. wymierzenia grzywny - wszelkich dokumentów, które dotyczą:

1. skargi N.W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 12 września 2021 r. na bezczynność i przewlekłość Urzędu Gminy [...], która została przesłana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu do Urzędu Gminy [...] pismem z 20 września 2021 r., IV DK/Po 141/21 oraz pismem z 12 listopada 2021 r. – w którym w ślad za przesłaną skargą Sąd przesłał do Urzędu Gminy [...] pisma M.S. z 4 listopada 2021 r.,
2. skargi N.W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 24 marca 2022 r. która została przesłana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu do Urzędu Gminy [...] pismem z 29 marca 2022 r., IV DK/Po 16/22,

Pismem z 30 sierpnia 2022 r. [...] Wójt Gminy [...] poinformował Sąd, że przedmiotowe akta znajdują się w SKO w Poznaniu. Następnie, pismem z 13 września 2022 r. Wójt wskazał, że akta sprawy nr [...] zostały przekazane do WSA w Poznaniu przez SKO w Poznaniu.

W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że pismem z 20 września 2021 r., IV DK/Po 141/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przekazał według właściwości do Urzędu Gminy [...] skargę N.W. z 12 września 2021 r. na bezczynność i przewlekłość Urzędu Gminy [...]. Organ pozostawił pismo Sądu bez jakiejkolwiek reakcji i nie przekazał skargi do Sądu. W aktach administracyjnych przesłanych na wezwanie Sądu przez organ, znajduje się oryginał pisma sądowego oraz oryginał skargi z 12 września 2021 r. na bezczynność i przewlekłość – data wpływu do organu 22 września 2021 r., a zatem od dwunastu miesięcy organ nie przekazał skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Wójt Gminy [...], przekazując dokumenty związane ze sprawą do Sądu przy piśmie z 13 września 2022 r. w żaden sposób nie odniósł się do niewykonania obowiązku przekazania skargi do Sądu.

Kolejno pismem z 12 listopada 2021 r., IV DK/Po 141/21 Sąd przesłał do Urzędu Gminy [...] pismo M.S. z 4 listopada 2021 r., zatytułowane "skarga na bezczynność Urzędu Gminy [...]". Organ ponownie nie wypełnił dyspozycji art. 54 p.p.s.a. i nie przekazał do 13 września 2022 r. tej skargi do Sądu. Została ona dołączona dopiero do pisma organu z 13 września 2022 r. skierowanego do Sądu w odpowiedzi na wezwanie o przekazanie całości dokumentacji. Tym niemniej w dalszym ciągu organ nie dołączył odpowiedzi na skargę.

Następnie, pismem z 29 marca 2022 r., IV DK/Po 16/22 Wojewódzki sąd Administracyjny w Poznaniu, zgodnie z art. 54 p.p.s.a., przesłał do Wójta Gminy [...] skargę N.W. z 24 marca 2022 r. Ponownie organ pozostawił pismo Sądu bez reakcji, nie przekazał skargi do Sądu, zlekceważył treść art. 54 p.p.s.a.

Sąd zwrócił uwagę na trzykrotne nieprzekazanie przez Wójta skarg N.W. reprezentowanej przez M.S., a także zlekceważenie przez organ pisma M.S. z 31 stycznia 2022 r. skierowanego do WSA w Poznaniu, w którym wniósł on o ukaranie organu grzywną za nieprzekazanie skargi. Okoliczności te, zdaniem Sądu pierwszej instancji przemawiają za tym, że organ celowo nie wypełniał swoich obowiązków. W ocenie Sądu pierwszej instancji nie znajduje jakiegokolwiek usprawiedliwienia fakt nieprzekazania skargi (skarg) do Sądu przez organ w ustawowym terminie i uzasadnia to wymierzenie grzywny. W opisanej sytuacji grzywna będzie miała charakter dyscyplinujący dla Wójta Gminy [...], jak i prewencyjny, gdyż powinna przypomnieć organowi o tym, by w przyszłości prawidłowo przekazywać skargi do sądu. Wobec tego, że Sąd uznał wniosek skarżącej za uzasadniony, wymierzył organowi grzywnę w wysokości 3000 zł.

Wójt Gminy [...], nie zgadzając się z powyższym postanowieniem, wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie.

Sądowi pierwszej instancji zarzucił naruszenie art. 55 § 1 p.p.s.a., polegające na pominięciu przez Sąd, że skarżąca oraz jej pełnomocnik dążą do uniemożliwienia Wójtowi Gminy [...] działania i wypełniania obowiązków przewidzianych w przepisach ustaw, w szczególności poprzez kierowanie niezliczonych i niezasadnych pism oraz wniosków, zawiadomień czy skarg.

Wskazując na powyższy zarzut organ wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia, poprzez oddalenie wniosku o wymierzenie organowi grzywny i zastosowanie pouczenia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 54 § 1 i 2 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi, przy czym organ przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Przepis ten statuuje bezwzględny obowiązek przekazania sądowi dokumentów warunkujących przeprowadzenie kontroli sądowej. Organ ten musi więc przekazać skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na tę skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia.

Przepis art. 55 § 1 p.p.s.a. stanowi zaś, że w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 tej ustawy. Zatem wyłącznymi przesłankami uprawniającymi sąd administracyjny do wymierzenia grzywny organowi jest: 1) wniosek o wymierzenie grzywny oraz 2) stwierdzenie niezastosowania się do obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a., bez względu na przyczyny nieprzekazania skargi sądowi w ustawowym terminie. Powody nieprzekazania skargi w terminie mogą mieć ewentualnie wpływ na wysokość wymierzonej grzywny.

W postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. Sąd bada jedynie, czy organ bądź podmiot, do którego skarga została skierowana wykonał obowiązki określone w art. 54 § 2 p.p.s.a. Przekazanie sądowi administracyjnemu skargi jest bezwzględne i obligatoryjne. Już tylko samo złożenie skargi stanowi żądanie strony nadania skardze określonego biegu i obliguje podmiot, do którego skarga ta została skierowana, do uczynienia zadość temu żądaniu. Nie jest on uprawniony do dokonywania ocen dopuszczalności skargi i żądania jej przekazania, a także zasadności skargi.

Sąd administracyjny, rozpoznając wniosek o wymierzenie grzywny, bada zatem terminowość przekazania skargi, co oznacza, że w każdym przypadku przekroczenia terminu do przekazania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, Sąd uprawniony jest do wymierzenia grzywny, której wysokość określa w sposób dyskrecjonalny. Grzywna wymierzana na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. ma m.in. funkcję dyscyplinującą, a znajduje swoją podstawę faktyczną w samym fakcie nieprzekazania w terminie skargi do sądu administracyjnego przez podmiot, do którego wpłynęła i przeciwko któremu jest skierowana.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że wniosek skarżącej o wymierzenie grzywny zasługuje na uwzględnienie. Skarga z 12 września 2022 r. wpłynęła do organu 22 września 2021 r.. Organ przez rok nie przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. Organ nie wykonał zatem ustawowego obowiązku przekazania skargi wraz z aktami sprawy w terminie 30 dni od dnia jej wniesienia. To właśnie ta okoliczność, w ocenie WSA w Poznaniu, była najistotniejsza w ustalaniu wysokości grzywny. Zasadnie też Sąd pierwszej instancji wskazał, że wysokość grzywny ma charakter dyscyplinujący i prewencyjny i ma na celu zapobiegnięcie w przyszłości zaniechania w przekazaniu skargi do sądu administracyjnego w terminie. Zdaniem NSA, wysokość grzywny ustalona przez Sąd pierwszej instancji jest odpowiednia do okoliczności w jakich doszło do niewypełnienia ciążącego na organie obowiązku i odzwierciedla naruszenie prawa, którego dopuścił się wnoszący zażalenie organ.

Wskazać należy, że ustawodawca w art. 154 § 6 p.p.s.a. pozostawił sądowi orzekającemu w przedmiocie wymierzenia grzywny swobodny zakres ustalenia jej wysokości, tj. do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Powyższy przepis pozwala na wymierzenie grzywny w wysokości adekwatnej do stopnia w jakim organ uchybił obowiązkowi przekazania akt, a zwłaszcza uwzględnienie okresu w jakim pozostawał on w zwłoce oraz okoliczności faktycznych, które legły u podstaw przekroczenia ustawowego terminu, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. Te dyrektywy w rozpoznawanej sprawie zostały uwzględnione.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.