Postanowienie NSA z 18 stycznia 2023 r., III OZ 802/22

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 18 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Fundacji [...] z siedzibą w W. na postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania sądowego zawarte w punkcie 4 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 21 czerwca 2022 r. sygn. akt II SAB/Bd 46/22

Sprawa

w sprawie ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w W. na bezczynność Dyrektora Przedszkola Niepublicznego [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Tamara Dziełakowska przewodniczący

Uzasadnienie

Wyrokiem z 21 czerwca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w W. na bezczynność Dyrektora Przedszkola Niepublicznego [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej:

1. stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącej z 19 listopada 2021 r. o udzielenie informacji publicznej;
2. stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa;
3. umorzył postępowanie w przedmiocie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku;
4. zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 167 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu powyższego wyroku odnośnie punktu 4 Sąd pierwszej instancji wskazał, że o zwrocie kosztów postępowania w postaci uiszczonego wpisu od skargi (100 zł), wysokości opłaty (17 zł) i wynagrodzenia pełnomocnika (50 zł) orzekł w oparciu o art. 200 i 205 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 – zwanej dalej P.p.s.a.). Sąd zmiarkował jednocześnie zwracaną kwotę wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego skarżącą na podstawie art. 206 P.p.s.a., mając na uwadze to, że niniejsza sprawa jest jedną z wielu analogicznych inicjowanych przez skarżącą Fundację, zarejestrowanych przed tut. Sądem (dotychczas zarejestrowano 33 takich spraw). Sposób działania skarżącej jest w tych sprawach ten sam – wniosek o udostępnienie informacji publicznej wysyłany jest zbiorczą wiadomością elektroniczną do wielu adresatów, a następnie do tut. Sądu wywodzona jest skarga na bezczynność tych podmiotów o takiej samej treści, z uwzględnieniem niewielkich odmienności dotyczących konkretnych spraw. W ocenie Sądu powyższe uzasadnia zwrot kosztów wynagrodzenia pełnomocnika reprezentującego skarżącą Fundację jedynie w niewielkiej części, uwzględniając jego minimalny nakład pracy, jak i seryjność oraz nieskomplikowany charakter inicjowanych spraw.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1. art. 200 P.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych – poprzez zaniechanie przyznania stronie skarżącej pełnego zwrotu niezbędnych kosztów postępowania (w skład których powinno wchodzić wynagrodzenie radcy prawnego według stawki minimalnej w kwocie 480 zł) pomimo zasadności skargi,
2. art. 206 P.p.s.a. poprzez bezpodstawne, rozszerzające zastosowanie "wyjątkowej" regulacji, mimo braku szczególnych przesłanek "słusznościowych", uzasadniających tak drastyczne (bo blisko 10-krotne) zmniejszenie wynagrodzenie pełnomocnika,

• przy czym naruszenia te miały wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziły do bezpodstawnego zasądzenia od organu na rzecz skarżącej kwoty znacznie niższej niż należna.

Mając powyższe na uwadze, skarżąca wniosła o zmianę postanowienia w skarżonej części poprzez zasądzenie od organu na jej rzecz, dodatkowo kwoty 430 zł (tj. różnicy pomiędzy należnymi 480 zł a zasądzonymi dotychczas 50 zł) wskutek czego, postanowienia zawarte w pkt 4 sentencji wyroku – po korekcie instancyjnej – powinno przyznać łącznie od organu kwotę 597 zł.

W uzasadnieniu zażalenia podkreślono, że realny ciężar ekonomiczny rozstrzygnięcia poniesie Fundacja, która pozostaje zgodnie z umową zobowiązana do zapłaty wynagrodzenia w wysokości 480 zł, niezależnie od wysokości zwrotu kosztów zasądzonych w wyroku.

Odpowiedź na zażalenie wniósł Dyrektor Przedszkola Niepublicznego [...], wnosząc o jego oddalenie i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 200 P.p.s.a. "(w) razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia brodnipostępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony". Stosownie z kolei do art. 206 P.p.s.a.: "Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu". Przepis ten dopuszcza możliwość miarkowania kosztów postępowania na rzecz skarżącego (skarżących) od organu w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi, ale ustalenie czy w sprawie zachodzi "uzasadniony przypadek", zostało pozostawione do uznania sądu. Sąd dokonuje analizy wszelkich mających znaczenie dla tej kwestii okoliczności sprawy i ocenia, czy występuje w niej uzasadniony przypadek. Intencją ustawodawcy było natomiast pozostawienie do uznania sądu, czy ma zastosować ten przepis oraz w jakiej części należy zasądzić na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania w przypadku uwzględnienia jej skargi. W razie miarkowania tych kosztów obowiązkiem sądu jest precyzyjne uzasadnienie takiego rozstrzygnięcia. Niepodjęcie rozważań w tym względzie oznacza, przy uwzględnieniu skargi nawet w części, obowiązek zastosowania zasad z art. 200 P.p.s.a.

W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji miarkował kwotę wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego skarżącą na podstawie art. 206 P.p.s.a., mając na uwadze to, że niniejsza sprawa jest jedną z wielu analogicznych inicjowanych przez skarżącą Fundację, zarejestrowanych przed tamtejszym Sądem. Zdaniem Sądu sposób działania skarżącej jest w tych sprawach taki sam – wniosek o udostępnienie informacji publicznej wysyłany jest zbiorczą wiadomością elektroniczną do wielu adresatów, a następnie do tamtejszego Sądu wywodzona jest skarga na bezczynność tych podmiotów o takiej samej treści, z uwzględnieniem niewielkich odmienności dotyczących konkretnych spraw. W ocenie Sądu pierwszej instancji powyższe uzasadnia zwrot kosztów wynagrodzenia pełnomocnika reprezentującego skarżącą Fundację jedynie w niewielkiej części, uwzględniając jego nieznaczny nakład pracy, jak i seryjność oraz nieskomplikowany charakter inicjowanych spraw.

Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wywiedzenie skarg i reprezentowanie strony w sprawach o tożsamym stanie faktycznym oraz objętych jednolitą regulacją prawną uzasadnia miarkowanie wynagrodzenia pełnomocnika, czyli dostosowanie tego wynagrodzenia do stopnia zindywidualizowania sprawy i koniecznego nakładu pracy. Uzasadnionym powodem miarkowania kosztów zastępstwa procesowego jest okoliczność wniesienia skarg w sprawach tożsamych co do okoliczności faktycznych i prawnych, przez co wymagających mniejszego nakładu pracy (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 7 czerwca 2016 r. sygn. akt I OZ 544/16, z 1 lipca 2016 r. sygn. akt II GZ 668/16; z 25 stycznia 2019 r. sygn. akt I GZ 502/18, 23 listopada 2022 r. sygn. akt III OZ 703/22 – orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wskazując na powyższe, uznać należało, że Sąd pierwszej instancji miał faktyczne i prawne podstawy do zastosowania art. 206 P.p.s.a., a swoje stanowisko w sposób odpowiedni uzasadnił. Bez znaczenia natomiast dla zastosowania w sprawie art. 206 P.p.s.a. pozostawały sposób, w jaki Fundacja określiła zasady i wysokość wynagrodzenia na rzecz reprezentującego ją pełnomocnika (radcy prawnego), bowiem możliwość miarkowania kosztów jest niezależna od umówionego wynagrodzenia. Z tych powodów jako niezasadne należało ocenić podniesione w zażaleniu zarzuty.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.

Odnosząc się do zawartego w odpowiedzi na zażalenie wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie może on być uwzględniony, albowiem przepisy art. 209 w zw. z art. 203 i art. 204 P.p.s.a. regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego i nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji.