Uzasadnienie
Ł. P. wniosła skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu wskazując sygnatury akt spraw w ośmiu sprawach, w tym sprawę o sygn. akt II SA/Po 1038/02. Skarżąca podała, że sprawa dotychczas nie została rozpatrzona i domagała się "odszkodowania w najwyższej kwocie określonej ustawowo".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Z akt sprawy oznaczonej sygn. 4/II SA/Po 1038/02 (poprzednia sygnatura II SA/Po 1038/02) wynika, że Ł. P. w kwietniu 2002 r. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia [...] marca 2002 r., Nr SKO [...], którą została utrzymana w mocy decyzja Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W., odmawiająca przyznania świadczenia z pomocy społecznej. W maju 2002 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Pile przekazało Sądowi odpowiedź na skargę wraz z aktami sprawy. W czerwcu 2002 r. skarżąca zwróciła się z pytaniem, kiedy sprawa zostanie rozpatrzona i otrzymała odpowiedź, że sprawy są rozpatrywane według kolejności ich wpływu, co oznacza, że z uwagi na znaczny wpływ spraw, czas oczekiwania na wyznaczenie rozprawy wynosi około 24 miesięcy. Sprawa nadal oczekuje na wyznaczenie terminu rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki,- Dz.U. Nr 179, poz. 1843, zwanej dalej ustawą). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Stosownie do przepisu art. 2 ustawy o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki.
Stosownie do przepisu § 31 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2003 r.- Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 169, poz. 1646) sprawy wniesione do sadu rozpoznaje się według kolejności ich wpływu, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Zasada rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oznacza, że sprawa wniesiona później nie może być rozpoznana (nie można wyznaczyć terminu rozprawy) przed rozpoznaniem spraw, które zostały wniesione do Sądu wcześniej. Liczba spraw wniesionych do sądów jest przyczyną oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy.
Istnieją jednak podstawy do szybszego rozpoznawania spraw wynikające bądź to wprost z przepisów ustawy, które określają terminy rozpoznawania spraw przez sąd, bądź to z przepisów regulujących tryb postępowania umożliwiający rozpoznanie sprawy poza kolejnością. Ma to szczególne znaczenie w sprawach, w których stopień faktycznej i prawnej zawiłości nie jest znaczny, a ich charakter prawny i znaczenie dla strony przemawia za szybszym rozpoznaniem sprawy. Takie możliwości stwarza zarządzenie rozpoznania sprawy poza kolejnością przez prezesa sądu, jeżeli strona przedstawi powody uzasadniając rozpoznanie sprawy poza kolejnością (§ 31 ust. 2 powołanego rozporządzenia) oraz tryb uproszczony, o którym mowa w art. 119-122 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Przepisy regulujące postępowanie uproszczone mają zastosowanie także w sprawach, w których skargi zostały wniesione przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone. Postępowanie uproszczone pozwala na szybsze rozpoznanie sprawy bez wyznaczania rozprawy, jednakże w przypadku, o którym mowa w art. 119 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, konieczny jest wniosek strony o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie wystąpiła z wnioskiem o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a tym samym skarżąca nie wykorzystała tego środka prawnego pozwalającego na szybsze rozpoznanie sprawy, bez konieczności oczekiwania na rozpoznanie sprawy według kolejności wpływu. Z akt sprawy wynika jednak, że skarżąca zwracała się do Sądu o wyjaśnienie, kiedy sprawa zostanie rozpoznana i otrzymała odpowiedź, że czas oczekiwania na wyznaczenie rozprawy wynosi około 24 miesięcy. Pomimo upływu tego okresu sprawa nie została rozpoznana i nie został wyznaczony jeszcze termin rozprawy. Wskazuje to, że skarżąca podjęła czynności w celu rozpoznania jej sprawy poza kolejnością, pomimo że nie przytoczyła okoliczności uzasadniających takie żądanie. Zaniechanie wyznaczenia rozprawy pomimo upływu okresu, który Sąd określił jako czas oczekiwania na wyznaczenie rozprawy uzasadnia przyjęcie, że w tej sprawie nastąpiło naruszenie prawa skarżącej do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w rozumieniu art. 2 ustawy.
Uwzględniając skargę na przewlekłość postępowania, Sąd orzeka w granicach żądań strony przytoczonych w skardze (art. 6 i 12 ustawy). Dotyczy to zarówno żądania stwierdzenia przewlekłości postępowania, jak i wydania sądowi rozpoznającemu sprawę zalecenia podjęcia w wyznaczonym terminie odpowiednich czynności oraz zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej. Skarżąca nie żądała zalecenia sądowi rozpoznającemu sprawę podjęcia odpowiednich czynności, a ograniczyła się do żądania zasądzenia na jej rzecz sumy pieniężnej "w najwyższej kwocie określonej ustawowo".
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniając skargę stwierdził, że w postępowaniu tym nastąpiła przewlekłość postępowania (art. 12 ust. 2 ustawy) oraz zasądził na rzecz skarżącej jako odpowiednią sumę pieniężną od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę 200 zł(art. 12 ust. 4 ustawy). Określając wysokość zasądzonej sumy pieniężnej z tytułu przewlekłości postępowania, Sąd miał na uwadze czas trwania postępowania, ale także rodzaj sprawy, w której wystąpiła przewlekłość, a w szczególności rodzaj świadczenia, którego dotyczy zaskarżona decyzja, liczbę spraw wniesionych przez skarżącą do Sądu oraz to, że skarżąca nie wykorzystała możliwości rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym, ponieważ dotychczas nie złożyła wniosku o rozpoznanie sprawy w tym trybie.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji postanowienia.