Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2004 r. sygn. akt II SA/Ka 2124/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Gminy C. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] ([...]), utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] ([...]), którą Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] na podstawie art. 48 Prawa budowlanego nakazał Wójtowi Gminy C. dokonać rozbiórki muszli koncertowej wraz z zapleczem gospodarczym w M. (działka nr 1461/53).
Jak wynika z akt sprawy, Kierownik Urzędu Rejonowego w [...], na wniosek Wójta Gminy C. decyzją z dnia 14 sierpnia 1998 r. ([...]) zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę muszli koncertowej z zapleczem gospodarczym w M. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 4 kwietnia 2001 r. ([...]) na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa stwierdził nieważność powyższej decyzji o pozwoleniu na budowę, gdyż została wydana z rażącym naruszeniem art. 32 ust. 4 pkt 1 oraz art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego. W uzasadnieniu decyzji między innymi stwierdzono, że pozwolenie na budowę zostało wydane inwestorowi (Gmina C.), który nie posiadał decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, gdyż ta została wydana na rzecz Ochotniczej Straży Pożarnej w M. Ponadto załącznik nr 1 zatwierdzony decyzją z dnia 14 sierpnia 1998 r. nie należy do tej decyzji, lecz stanowi załącznik graficzny nr 1 do decyzji Nr [...] Wójta Gminy C. z dnia 25 lutego 1998 r o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia 31 grudnia 2001 r. ([...]) nakazał Wójtowi Gminy C. rozbiórkę muszli koncertowej wraz z zapleczem gospodarczym. Na skutek wniesionego odwołania przez Wójta Gminy C., powyższa decyzja została uchylona decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 5 lutego 2002 r. ([...]) i sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] ([...]), na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, nakazał Wójtowi Gminy C. dokonać rozbiórki muszli koncertowej wraz z zapleczem. Po rozpatrzeniu odwołania Wójta Gminy C., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] ([...]) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Z ustaleń organów nadzoru budowlanego wynika, że roboty budowlane przy przedmiotowej muszli koncertowej zostały rozpoczęte w marcu 1998 r., tymczasem decyzja o pozwoleniu na budowę z dnia 14 sierpnia 1998 r., której stwierdzono nieważność, stała się ostateczna w dniu 3.09.1998 r., co wskazuje na samowolę budowlaną.
Powyższe fakty zostały ustalane w oparciu o zeznania S. P., notatkę prasową zamieszczoną w "Gazecie Żywieckiej" i inne dowody w postaci dokumentów.
Pierwszy etap budowy – realizacja sceny, zadaszenie i zagospodarowanie terenu wokół amfiteatru został zrealizowany przed dniem 1.05.1998 r., gdyż w tym dniu na tym obiekcie odbył się "przegląd orkiestr dętych OSP".
W skardze do sądu administracyjnego (pismo z dnia 27.08.2002 r.) Wójt Gminy C. zarzuca naruszenie przepisów: art. 48 Prawa budowlanego oraz art. 9, 10, 75 kpa. Skarżąca nie zgadza się z ustaleniami, co do daty rozpoczęcia b udowy twierdząc, że budowę rozpoczęto w oparciu o wydane pozwolenie na budowę. "Wzmocnienie fundamentów i podestu lub ich odtworzenie, zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 8 Prawa budowlanego stanowią remont". Zgodnie z orzecznictwem NSA nie można nakazać rozbiórki całego obiektu w przypadku ustalenia, że tylko pewna jego część została wybudowana bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony i rozpatrzony prawidłowo tak, że nie budzi wątpliwości czas i zakres prowadzonych robót związanych z realizacją przedmiotowej inwestycji. Sam skarżący przyznaje, że "prace przygotowawcze" były prowadzone już od marca 1998 r. Nie można jednak przyjąć, że prace te były "pracami przygotowawczymi", czy też remontem skoro polegały na budowie fundamentów, ścian oraz konstrukcji dachu. W ustalonym stanie faktycznym, zgodnie z obowiązującymi w dacie wydania zaskarżonej decyzji przepisami Prawa budowlanego, organy nadzoru budowlanego nie miały możliwości wyboru innego trybu, aniżeli określony w art. 48 Prawa budowlanego. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, pozostaje zarzut braku ustalenia daty zakończenia budowy, gdyż pięcioletni okres, o którym mowa w art. 49 Prawa budowlanego, upłynąłby najwcześniej w sierpniu 2003 r., podczas gdy decyzja nakazująca rozbiórkę wydana została w czerwcu 2002 r.
W skardze kasacyjnej Gminy C., reprezentowanej przez radcę prawnego J. N., na powyższy wyrok, zarzuca się naruszenie przepisów prawa materialnego (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji):
- art. 48 Prawa budowlanego przez bezpodstawne zastosowanie powyższego przepisu,
- art. 49 Prawa budowlanego przez niezastosowanie tego przepisu w niniejszej sprawie,
- art. 50 ust. 1 pkt 1, art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego oraz naruszenie art. 48 ust. 2 pkt 1 lub 2 Prawa budowlanego w brzmieniu obecnie obowiązującym, przez jego niezastosowanie.
Mając na uwadze powyższe wnosi się o:
- uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 kwietnia 2004 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi,
- zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podnosi się, iż organy nadzoru budowlanego nie ustaliły daty ukończenia budowy obiektu lub jego części, co mogło mieć znaczenie z uwagi na możliwość zastosowania art. 49 Prawa budowlanego. Nie ustalono też, czy obiekt narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Przepis art. 48 Prawa budowlanego mógł mieć jedynie zastosowanie do części obiektu. Organy nadzoru budowlanego powinny w niniejszej sprawie zastosować najpierw art. 50 ust. 1 pkt 1 a następnie art. 51 Prawa budowlanego. W związku ze zmianą przepisów Prawa budowlanego, sprawa powinna być rozstrzygnięta w oparciu o art. 48 ust. 2 pkt 1 lub pkt 2 Prawa budowlanego (w brzmieniu obecnym).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna została oparta na ustawowej podstawie określonej w art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), dalej powołanej jako ppsa. Jednak zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej nie znajdują usprawiedliwienia w świetle ustaleń stanu faktycznego sprawy i w obowiązujących w dacie orzekania przepisach.
Bezspornym jest, że rozpoczęcie budowy przedmiotowej muszli koncertowej miało miejsce w marcu 1998 r., tymczasem decyzja o pozwoleniu na budowę została wydana w miesiącu sierpniu 1998 r. Zgodnie z art. 41 ust. 1 Prawa budowlanego, podjęcie "prac przygotowawczych" jest już rozpoczęciem budowy. Natomiast te roboty budowlane, które strona skarżąca określa jako "prace przygotowawcze", znacznie przekraczają zakres prac określanych w powyższym przepisie. Z zestawienia brzmienia przepisów art. 41 ust. 1 i art. 28 Prawa budowlanego jednoznacznie wynika, że w omawianej sprawie zostały naruszone te przepisy i budowa spornej muszli koncertowej wraz z zapleczem gospodarczym była prowadzona nielegalnie – bez wymaganego pozwolenia na budowę, co rodzi konsekwencje wynikające z przepisu art. 48 Prawa budowlanego. Jeżeli po dacie 3.09.1998 r., kiedy to decyzja o pozwoleniu na budowę stała się ostateczna, były prowadzone jeszcze jakieś roboty budowlane, to mogły być to prace wykończeniowe z natury swej nie wymagające pozwolenia na budowę. W takich okolicznościach, brak jakichkolwiek podstaw, aby w tej sprawie miały zastosowanie przepisy art. 51 Prawa budowlanego. Można by było oczekiwać zastosowania tych przepisów, gdyby rozpoczęcie budowy miało miejsce po tym, jak decyzja o pozwoleniu na budowę stała się ostateczna. Przepis art. 49 Prawa budowlanego nie mógł mieć zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ w dacie orzekania o nakazie rozbiórki obiektu, nie upłynęło jeszcze 5 lat od daty zakończenia budowy. I z tego powodu też, nie było celowe ustalanie zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Ponieważ ostateczna decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu została wydana w dniu 30 lipca 2002 r., to nie mógł mieć tu zastosowania art. 48 Prawa budowlanego w brzmieniu nadanym mu ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 80, poz. 718), które to przepisy weszły w życie z dniem 11 lipca 2003 r. Jak widać z powyższego, żaden z argumentów podniesionych w skardze kasacyjnej, nie mógł być uwzględniony podobnie, jak i fakt, że przedmiotowy obiekt został zbudowany w czynie społecznym, na co wskazywał pełnomocnik skarżącej na rozprawie. Fakt, że samowola budowlana została popełniona przez jednostkę samorządu terytorialnego, nie może stanowić usprawiedliwienia, gdyż gmina jako jednostka samorządu terytorialnego, powołana do wykonywania zadań władzy publicznej na określonym terytorium, jest z mocy prawa powołana do działania "na podstawie i w granicach prawa" (art. 7 Konstytucji RP".
Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa orzekł, jak na wstępie.