Wyrok NSA z 5 kwietnia 2005 r., OSK 1119/04

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 5 kwietnia 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. S.

Od orzeczenia

od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 kwietnia 2004 r. sygn. akt II SA/Ka 461/02

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Stebnicka (spr.), Sędziowie NSA Zbigniew Rausz, Izabella Kulig - Maciszewska
Mariusz Bartosiak protokolant

Sprawa

w sprawie ze skargi W. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 29 stycznia 2002 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie scalenia gruntów. oddala skargę kasacyjną

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę W. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 29 stycznia 2002 r., nr SKO. [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania jego odwołania od decyzji Naczelnika Gminy Przyrów z dnia 30 września 1988 r., nr [...].

W uzasadnieniu orzeczenia, sąd podnosi, iż skarga nie jest zasadna, gdyż skarżone postanowienie nie narusza przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącymi mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. W przekonaniu sądu pismo datowane na dzień 15 listopada 1988 r. (wg skarżącego 5 października 1988 r.) nosi znamiona skargi w rozumieniu Rozdziału 2 Działu VIII kodeksu postępowania administracyjnego. W przekonaniu sądu, o tym, iż przedmiotowe pismo jest skargą świadczy jego treść i stylistyka. W piśmie podważana jest m. in. rzetelność ustaleń poczynionych w toku postępowania przez geodetę. Jak podkreśla sąd, przedmiotowe pismo oprócz skarżącego podpisało także trzech właścicieli gospodarstw rolnych. Z akt sprawy wynika, iż W. S. był Przewodniczącym Komisji Scaleniowej i w związku z tym należy przypuszczać, że uczestniczył w zebraniu jakie miało miejsce we wsi Staropole w dniu 30 września 1988 r., na którym została ogłoszona decyzja o scaleniu gruntów. Zgodnie z protokołem powyższego zebrania (K-2 akt administracyjnych) Naczelnik Gminy w Przyrowie udzielił zebranym ustnego pouczenia o trybie i terminie w jakim należy składać odwołanie od decyzji scaleniowej. Stosownie do żądania strony, przedmiotowe pismo zostało potraktowane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie jako odwołanie od decyzji organu I instancji w przedmiocie scalenia gruntów we wsi Staropole, Wiercica, Zarębice, Stanisławów z dnia 30 września 1988 r. Po przeprowadzeniu szczegółowego postępowania w celu ustalenia czy pismo to jako odwołanie zostało złożone w zakreślonym terminie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasadnie, zdaniem sądu przyjęło, iż decydujące znaczenie w sprawie ma odnotowana na piśmie skarżącego data 9 marca 1989 r. informująca o jego wpływie do Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w Częstochowie. Podnoszona przez skarżącego okoliczność, że napisał odwołanie w innej dacie jest bez znaczenia. Zgodnie z art. 129 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego, przy ocenie zachowania terminu do wniesienia odwołania liczy się data jego złożenia bądź nadania w placówce pocztowej. W świetle powyższych okoliczności organ odwoławczy miał obowiązek w myśl art. 134 kpa wydać postanowienie o uchybieniu terminu wniesienia odwołania.

W dniu 28 czerwca 2004 r. W. S. złożył skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Skarżonemu orzeczeniu strona zarzuca naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art.7, 8 i 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, a także brak wszechstronnego rozważenia przez sąd materiału dowodowego. Skarżący wnosi o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, względnie żąda uchylenia wyroku sądu oraz postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Kolegium. Strona skarżąca konsekwentnie podkreśla, iż przedmiotowe odwołanie zostało złożone 5 października 1988 r. i tym samym został zachowany termin przewidziany do jego złożenia. Wszyscy przesłuchani świadkowie zgodnie potwierdzili fakt odbycia podróży do Częstochowy z W. S. oraz fakt złożenia przez skarżącego odwołania w dniu 5 października 1988 r. Jednocześnie w skardze podnoszony jest zarzut przerobienia daty wskazanej na dokumencie poprzez dopisanie dodatkowych elementów tj. dwóch kresek i tym samym nadanie pismu "elementów spóźnienia".

Skarżący odnosząc się do zasad ogólnych postępowania administracyjnego podkreśla, iż w toku postępowania organy administracji winny stać na straży praworządności i podejmować wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli a także obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli -art. 7 i 8 kodeksu postępowania administracyjnego. Ponadto zarzuca naruszenie art. 77 kodeksu polegające na niewywiązaniu się organów administracji z obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Oprócz lakonicznego odniesienia się Samorządowego Kolegium Odwoławczego co do zeznań świadków organ nie kwestionował ich wiarygodności, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny zupełnie pomija kwestię zeznań świadków. Prezentata organu administracji mogła być dostawiona na piśmie w każdym czasie, co więcej wobec przedłużającego się postępowania pracownik organu mógł być zainteresowany przerobieniem właściwej daty wpłynięcia pisma w sposób niekorzystny dla skarżącego. W skardze kwestionowany jest także pogląd sądu, iż pismo należy potraktować jako skargę a nie jako odwołanie jak twierdzi skarżący. Chybione zdaniem skarżącego jest również przywołanie art. 129 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego, na podstawie którego wywodzony jest pogląd, że przy ocenie zachowania terminu do wniesienia odwołania liczy się data jego złożenia bądź nadania w placówce pocztowej. Z literalnego brzmienia powyższego przepisu nie wynika treść podnoszona przez sąd.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje;

Z dniem 1 stycznia 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270), która normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w sprawach, w których na mocy ustaw szczególnych stosuje się przepisy tego prawa (art.1). Z dniem wejścia w życie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, utraciła moc ustawa z dnia 11 maja 1995 r. – o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74, poz. 368 ze zm.), stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271). W myśl art. 173 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, od wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie: naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania.

Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię polega na mylnym rozumieniu określonej normy prawnej. Natomiast naruszenie przepisów postępowania stanowi podstawę kasacyjną jeśli uchybienie sądu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy co oznacza, że między orzeczeniem wydanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny a uchybieniem procesowym zachodzi związek przyczynowy; oczywiście chodzi w tej podstawie o naruszenie przepisów postępowania sądowoadministracyjnego. Jako naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy można zarzucić Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit "b" lub lit "c" przez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przepisów przez organ w toku postępowania administracyjnego, albo uwzględnienie skargi mimo, że postępowanie administracyjne nie było dotknięte żadną wadą.

Skarga kasacyjna oparta na podstawie naruszenia przepisów postępowania może być również oparta na podstawie art. 141 § 4 – ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl tego przepisu sąd w uzasadnieniu ma podać zwięzłe ustalenie stanu sprawy, co oznacza, że musi dokonać tych ustaleń. Jeżeli sąd nie wziął pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych sprawy, może to stanowić podstawę skargi kasacyjnej opartej na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy.

Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie została oparta na naruszeniu art. 7, 8 i 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego jak i na naruszeniu podnoszonego w uzasadnieniu skargi art. 129 § 2 kpa, a nie na naruszeniu przepisów sądowoadministracyjnych, tj. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepisy art. 7, 8, 77 § 1 i art. 129 § 2 kpa nie mogły być naruszone przez sąd orzekający w niniejszej sprawie, gdyż nie miały one zastosowania przed sądem. Sąd bada jedynie czy w toku postępowania administracyjnego nie zostały naruszone przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, natomiast sam mógł jedynie stosować przepisy procesowe wynikające z ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący natomiast nie zarzuca, aby zostały naruszone przepisy tej ostatniej ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu może brać pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej jak i jej granicami. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zatem, podjąć z własnej inicjatywy żadnych czynności w celu ustalenia innych wad, niż zostały przedstawione w skardze kasacyjnej.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270).