Wyrok NSA z 22 lutego 2005 r., OSK 1177/04

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 22 lutego 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. i T. D.

Od orzeczenia

od wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2004 r. sygn. akt 7/IV SA 590/03

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA A. Plucińska-Filipowicz, Sędziowie NSA A. Gliniecki, M. Stahl (spr.)
Mariusz Bartosiak protokolant

Sprawa

w sprawie ze skargi W. i L. Ś. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 stycznia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę.

Teza

Skutki naruszenia prawa prowadzące do powstania zagrożenia dla życia i zdrowia ludzkiego mogą być uznane za rażące, nie dające się pogodzić z wymogami praworządności.

Sentencja

1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania,
2. zasądza od W. i L. Ś. na rzecz L. i T. D. kwotę 370,00 zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2004 r.(sygn.akt 7/IV SA 590/03) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,po rozpoznaniu sprawy ze skargi W. i L. Ś. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 stycznia 2003 r. ([...]) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę – uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.W uzasadnieniu wyjaśniono, że zaskarżoną decyzją z dnia 10 stycznia 2003 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania W. i L. Ś. od decyzji Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 25 czerwca 2002 r. stwierdzającej nieważność decyzji Prezydenta Miasta Kielce z dnia 28 listopada 1996 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej W. i L. Ś. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego,dwurodzinnego w zabudowie bliźniaczej na działce nr [...] przy ul.Monte Cassino w Kielcach – utrzymał w mocy tę decyzję.

W. i L. Ś. decyzją z dnia 28 listopada 1996 r. uzyskali pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego w zabudowie bliźniaczej o maksymalnej wysokości kalenicy + 9,20 m od poziomu zera tego budynku równego 287,88 m.n.p.m., co daje bezwzględną wysokość kalenicy 297,08 m.n.p.m. Na sąsiedniej działce L. i T. D. wznieśli na podstawie pozwolenia na budowę z dnia 18 kwietnia 1995 r.budynek mieszkalny w zabudowie bliźniaczej, którego maksymalną wysokość kalenicy zaprojektowano na poziomie + 9,00 m. od poziomu zera budynku równego 286,13 m.n.p.m.- co daje bezwzględną wysokość kalenicy ich budynku równą 295,13 m.n.p.m. Jak wynika z porównania zbliźniaczonych budynków, różnica wysokości budynku W.i L.Ś. wynosi 1,95 m w stosunku do budynku L.i T.D.. Istnienie dużych różnic w wysokości obu budynków narusza warunki obowiązującej Polskiej Normy PN 89/B-10425"Przewody dymowe, spalinowe i wentylacyjne murowane z cegły. Wymagania techniczne i badania przy odbiorze".W związku z tymi nieprawidłowościami organ odwoławczy podtrzymał decyzję Wojewody Świętokrzyskiego iż decyzja z dnia 28 listopada 1996 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, w szczególności przepisów art.5 ust.1 pkt 1 lit.c i pkt 6 Prawa budowlanego z 1994 r. oraz § 142 ust.1 i 2 rozporządzenia z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, czego konsekwencją jest stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę.

W skardze do sądu W. i L. Ś. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji podnosząc, że spełnili wszystkie warunki niezbędne do uzyskania pozwolenia na budowę i zarzucili, że przewody kominowe w budynku wzniesionym przez L.i T. D. nie spełniają wymogu § 142 ust.1 rozporządzenia z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych,ponieważ sąsiedzi zaniżyli jego budowę o około 60 cm. i zmniejszyli kąt nachylenia dachu, co spowodowało obniżenie ich budynku o około 1,90 m i nie pozwoliło na wyprowadzenie przewodów kominowych w ich budynku na wymagana prawem wysokość. Ponadto w projekcie budowlanym budynku L.i T.D. błędnie umiejscowiono komin z przewodem spalinowym z kotłowni w odległości 0,42 m. od krawędzi ściany szczytowej skarżących. Sąsiedzi skorygowali tę wadę montując piec elektryczny. W skardze podniesiono tez ze decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne bo budynek został zrealizowany.

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny nie zgodził się z zarzutem iż decyzja udzielająca pozwolenie na budowę wywołała nieodwracalne skutki prawne a jedynie skutek faktyczny. Wbrew twierdzeniom skarżących za trafne uznano też stanowisko organów iż decyzja z dnia 28 listopada 1996 r. o pozwoleniu na budowę została wydana z naruszeniem powołanych przepisów bo wysokość budynku skarżących została zaprojektowana w sposób naruszający te przepisy. Jednak z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika,dlaczego organy I i II instancji uznały, że w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa. Nie każde naruszenie prawa ma taki charakter i w tej sytuacji należałoby rozważyć czy istotnie trzeba stwierdzić nieważność decyzji i jaki wpływ to naruszenie przepisów miało na korzystanie przez L. i T. D. z ich budynku. Ani oczywistość naruszenia prawa ani charakter naruszonych przepisów nie są wystarczające do uznania, że nastąpiło rażące naruszenie prawa i w tym zakresie należy poczynić stosowne ustalenia.

1. i T. D. zaskarżyli powyższy wyrok skargą kasacyjną. Pełnomocnik skarżących zarzucił wyrokowi naruszenie art.145 § 1 pkt 1 lit.c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez uwzględnienie skargi i wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku.W postępowaniu przed organami i II instancji nie doszło do naruszenia wymagań określonych w art.7,art.77 § 1 i art.80 k.p.a. bowiem z ich decyzji wynika jednoznacznie dlaczego uznały, że w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa, ustalając iż niewłaściwe usytuowanie kominów budynku pp. Śliwińskich stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia L. i T. D. W odpowiedzi na skargę kasacyjną L. i W. Ś. wnieśli o jej oddalenie i podnieśli, że postępowanie od początku toczyło się w nieprawidłowym kierunku bo to L. i T. D. dopuścili się naruszenia prawa przez wybudowanie domu niezgodnie z pozwoleniem, przez co kalenice nie mogły się zrównać. W tej sytuacji nie należało stwierdzać nieważności ich pozwolenia na budowę ale wydane decyzje powinny zobowiązywać L. i T. D. do doprowadzenia ich budynku do stanu zgodnego z pozwoleniem na budowę i do takich działań powinien zobowiązać Naczelny Sad Administracyjny organy nadzoru budowlanego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Ma rację Wojewódzki Sąd Administracyjny podnosząc że nie każde naruszenie prawa ma charakter rażący, skutkujący stwierdzeniem nieważności decyzji. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym niesporne jest też że stwierdzanie nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji i wymaga wskazania nie tylko jaki przepis prawa został naruszony ale także wyjaśnienia dlaczego naruszenie prawa uznano za rażące. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził m.in. że naruszenie prawa ma cechę rażącego, gdy decyzja nim dotknięta wywołuje skutki nie dające się pogodzić z wymaganiami praworządności. Również i to stwierdzenie jest słuszne. Nie uwzględnia ono jednak sytuacji która ma miejsce w niniejszej sprawie. Życie i zdrowie ludzkie należą do wartości podlegających najwyższej ochronie.W uchylonych decyzjach organy I i II instancji wykazując naruszenie (niekwestionowane) określonych przepisów prawa dotyczących usytuowania przewodów kominowych, podniosły że naruszenie to prowadzi do powstania zagrożenia dla życia i zdrowia L. i T. D.. Takie skutki naruszenia prawa mogą być uznane za rażące, nie dające się pogodzić z wymogami praworządności. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie odniósł się jednak do tych ustaleń,nie oceniał czy takie stwierdzenia w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji w istocie nie spełniają wymogu wykazania "rażącego " naruszenia prawa. W tej sytuacji uznając sprawę za nierozpatrzoną w stopniu koniecznym do jej rozstrzygnięcia i uchylając zaskarżoną decyzję i decyzję I instancji na podstawie art.145 § 1 ust.1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. NR 153,poz.1270) Sąd naruszył powołany przepis.

W tej sytuacji skarga kasacyjna miała usprawiedliwione podstawy i na podstawie art.185 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art.203 ust.2 tej ustawy.