Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 8 czerwca 2004 r. III SA/Lu 129/04 oddalił skargę Wojciecha S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia 29 grudnia 2003 r. w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy.
Z uzasadnienia wyroku wynika, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął ustalony przez organy następujący stan faktyczny:
Pismem z dnia 24 listopada 2003 r. Komendant Wojewódzki Policji w L., złożył w Urzędzie Miasta, Wydziale Komunikacji w Z. wniosek o sprawdzenie kwalifikacji kierującego pojazdem - Wojciecha S., w związku z faktem otrzymania przez niego łącznie 15 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego w okresie od 25 lutego 2003 r. do 27 października 2003 r.
Przedmiotowy wniosek został przesłany do wiadomości Wojciechowi S. Następnie decyzją z dnia 2 grudnia 2003 r. (...) wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Z. przez Dyrektora Wydziału Komunikacji, orzeczono o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy kat. A, B wydanego a w dniu 14 października 2002 r. przez Prezydenta Miasta Z. Od powyższej decyzji Wojciech S. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. wraz z informacją i załączonym zaświadczeniem z Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w Z. o odbyciu szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, które upoważnia do zmniejszenia liczby punktów posiadanych w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego o 6.
Na rozprawie przeprowadzonej w dniu 29 grudnia 2003 r. przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Z., skarżący poparł swoje zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz potwierdził, iż wykroczenia wskazane w ewidencji faktycznie miały miejsce.
Po rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. w dniu 29 grudnia 2003 r. wydało decyzję (...), utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o zatrzymaniu Wojciechowi S. prawa jazdy.
Kolegium stwierdziło, że zgodnie z art. 138 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. 2003 nr 58 poz. 515 ze zm./ starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy w przypadkach określonych w art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. "d" i lit. "g" /tj. gdy kierujący pojazdem przekroczy liczbę 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego/. Z akt sprawy wynika, że w okresie od 25 lutego do 27 października 2003 r. Wojciech S. dopuścił się wielokrotnego naruszenia przepisów i zasad bezpieczeństwa ruchu drogowego, za które łącznie zgromadził 25 punktów karnych. Powyższa informacja wynika z danych Komendy Wojewódzkiej Policji w L. i nie jest przez stronę kwestionowana. Okoliczność, iż Wojciech S. został błędnie poinformowany przez funkcjonariusza o liczbie zgromadzonych punktów wskutek czego odbył na własny koszt szkolenie w zakresie przepisów ruchu drogowego nie ma znaczenia prawnego. Jako niepozostającą w związku z wydaną decyzją, Kolegium oceniło okoliczność, iż skarżącemu nie zatrzymano fizycznie prawa jazdy w czasie kontroli.
W skardze na powyższą decyzję Wojciech S. zarzucił naruszenie art. 61 par. 1 Kpa i 10 Kpa gdyż nie zawiadomiono go o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zatrzymania prawa jazdy i nie zapewniono mu czynnego udziału w sprawie oraz nie umożliwiono my wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału przed wydaniem decyzji.
Oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270n ze zm./ Wojewódzki Sąd Administracyjny ocenił, iż nie zachodzą podstawy określone w art. 145 par. 1 tej ustawy.
Wbrew twierdzeniom skarżącego, zawartym w zarzutach skargi, a odnoszących się do uchybień proceduralnych postępowania, Sąd nie stwierdził, by takie uchybienia miały miejsce w niniejszej sprawie.
Jak wynika z akt sprawy, skarżący o wszczęciu postępowania został poinformowany poprzez uzyskanie wiadomości o skierowaniu wniosku przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w L. do Wydziału Komunikacji Urzędu Miasta w Z. o sprawdzenie jego kwalifikacji do kierowania pojazdem.
Następnie, w toku postępowania odwoławczego, Wojciech S. brał czynny udział w postępowaniu, na co wskazuje protokół z rozprawy przeprowadzonej w dniu 29 grudnia 2003 r. przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Z. Z przedmiotowego protokółu wynika, że skarżący potwierdził fakt zaistnienia wskazanych we wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w L. wykroczeń. Nie składał ponadto w sprawie żadnych wniosków dowodowych popierając jedynie zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji.
Sąd nie stwierdził także naruszenia przepisów o właściwości, gdyż decyzja została wydana i podpisana przez organ właściwy. Nie stanowi naruszenia prawa oznaczenie w decyzji organu: Urząd Miasta Z. zamiast Prezydent Miasta Z. Nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi, Sąd dokonał oceny zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z zastosowanymi w sprawie przepisami prawa.
Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 138 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy w przypadkach określonych w art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. "d" /gdy upłynął termin ważności prawa jazdy/ i lit. "g" /w przypadku przekroczenia przez kierującego pojazdem liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego/. Literalna analiza powołanego przepisu prowadzi do stwierdzenia, iż w wyżej wymienionych przypadkach organ administracji obligatoryjnie wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Dlatego podniesiona przez skarżącego okoliczność, iż prawo jazdy jest mu niezbędne, ponieważ prowadzi działalność gospodarczą i w związku z tym musi się przemieszczać samochodem, nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy, ponieważ wydanie decyzji nie podlega uznaniu organu.
W kwestii odbycia szkolenia w zakresie przepisów ruchu drogowego przez skarżącego i możliwości zmniejszenia w związku z tym liczby punktów posiadanych przez niego w ewidencji kierowców, Sąd stwierdził, iż zgodnie z par. 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego /Dz.U. nr 236 poz. 1998/ odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów przekroczyła 24.
Jak wynika z akt sprawy, Wojciech S. odbył przedmiotowe szkolenie w dniu 18 listopada 2003 r., a więc po dopuszczeniu się przez niego naruszeń przepisów ruchu drogowego /w okresie od 25 lutego 2003 r. do 27 października 2003 r./, za które otrzymał 25 punktów, dlatego też możliwość odjęcia punktów określona w par. 8 ust. 2 i 4 cyt. rozporządzenia nie miała zastosowania.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojciech S., reprezentowany przez radcę prawnego Piotra B. i opierając ją na podstawie z art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy
- art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "b i c" powołanej ustawy przez niewydanie wyroku uchylającego zaskarżoną decyzję, mimo istnienia ku temu przesłanek,
- art. 61 par. 1 Kpa i 10 par. 1 Kpa przez przyjęcie, że wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji skierowany do Wydziału Komunikacji Urzędu Miasta w Z. o sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdem, jest równoznaczny z zawiadomieniem o wszczęciu postępowania dotyczącego zatrzymania prawa jazdy,
- art. 10 par. 1 Kpa przez przyjęcie, że decyzja organu I instancji mimo niezapewnienia skarżącemu czynnego udziału w sprawie i możliwości zapoznania się w materiałem przed wydaniem decyzji, jest zgodna z prawem,
- art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa przez pominięcie, że nastąpiło w postępowaniu naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania.
Skarga domaga się uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona podnosi w odniesieniu do zaskarżonego wyroku te same zarzuty, co w skardze do Sądu I instancji akcentując wszakże, iż Sąd oddalając skargę pominął naruszenie przepisów prawa procesowego - zasady czynnego udziału strony - co w sprawie tej miało miejsce. Absencja strony w postępowaniu administracyjnym obejmuje zarówno przypadki, gdy strona w ogóle nie brała udziału w postępowaniu, jak i gdy nie uczestniczyła w istotnych czynnościach przygotowawczych organu. Przeprowadzenie postępowania pierwszoinstancyjnego bez niezawinionego przez stronę udziału w postępowaniu, daje bezwarunkową podstawę do wznowienia postępowania z przyczyny wymienionej w art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa. Okoliczność ta ma charakter formalny tj. sam brak udziału strony bez jej winy stanowi dostateczny powód do wznowienia postępowania. Uchybienie procesowe, o którym mowa w art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa, nie może być konwalidowane przez postępowanie dowodowe przed organem II instancji, gdyż jest to sprzeczne z przepisem art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa, a także z zasadą dwuinstancyjności postępowania określoną w art. 15 Kpa. /vide wyrok NSA w Warszawie z dnia 1 lipca 1999 r. w sprawie IV SA 595/00 - Lex nr 47888/.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Powołana przez stronę podstawa z art. 174 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odnosi się do naruszenia prawa materialnego, przytoczenie jej przez stronę, przy zarzutach naruszenia przepisów proceduralnych, jest więc błędne, jednakże błąd ten pozostaje bez wpływu na dopuszczalność badania zasadności skargi kasacyjnej, a jedynie należało stwierdzić, iż prawidłowo oparta winna zostać na podstawie z art. 174 pkt 2 ustawy.
Podniesiony zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego przez Sąd I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za chybiony. Wiążąc ten zarzut z przytoczonymi przez skarżącego przepisami Kpa należy stwierdzić, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie nie uznał, że zachodziły przesłanki do wznowienia postępowania administracyjnego i z tego powodu miał powinność uchylenia obu decyzji, bądź też postępowanie administracyjne dotknięte było - w zakresie zapewnienia stronie czynnego udziału - tak istotnymi wadami, że decyzje obu instancji podlegały uchyleniu.
Zważyć należy, iż podstawę materialnoprawną do zatrzymania prawa jazdy w tej sprawie stanowił przepis art. 138 par. 1 w zw. z art. 135 pkt 1 lit. "g" ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. 2003 nr 58 poz. 515 ze zm./, a więc stan gdy kierowca przekroczył limit 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Ustalenia co do liczby punktów nie dokonuje starosta /w tym przypadku Prezydent Miasta wykonujący te zadania/ lecz wynikają one z ewidencji kierowców prowadzonej przez organy policji.
Jak wynika z akt, organ dysponował danymi z ewidencji wskutek przesłania przez Komendanta Wojewódzkiego Policji wniosku z dnia 24 listopada 2003 r., którego kopię organ wnioskujący przekazał do wiadomości stronie.
Postępowanie administracyjne w tej sprawie zostało więc, stosownie do art. 61 par. 3 Kpa, wszczęte z datą doręczenia wniosku Komendanta. Organ w takim przypadku nie wydaje odrębnego aktu o wszczęciu postępowania, zatem o skierowaniu wniosku skarżący został powiadomiony.
Z uwagi na regulację materialnoprawną, która przewiduje powinność wydania decyzji przy przekroczonym limicie punktów, sprawa niniejsza nie wymagała prowadzenia postępowania dowodowego.
Jedyny dowód - niekwestionowany zresztą przez stronę - stanowiły dane z ewidencji, z których wynikał fakt przekroczenia liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego.
W tej sytuacji wydając decyzję w dniu 2 grudnia 2003 r. organ nie naruszył prawa, bowiem tak skąpy materiał dowodowy, znany stronie, nie wymagał jej stanowiska, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań" w rozumieniu art. 10 par. 1 Kpa.
Zgłoszone zarzuty skarżącego co do możliwości prezentowania stanowiska, zostały nadto uwzględnione w postępowaniu odwoławczym, w którym Kolegium skorzystało z możliwości przewidzianej w art. 89 par. 1 Kpa i przeprowadziło rozprawę z udziałem strony, dając skarżącemu możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.
Jak wynika z protokółu rozprawy skarżący nie podważał przedstawionego dowodu, lecz jedynie zasłaniał się niewiedzą co do ilości zgromadzonych punktów karnych i błędną informacją uzyskaną od funkcjonariusza policji.
Podniesione przez skarżącego okoliczności, zasadnie Sąd uznał jako nie mogące mieć wpływu na wynik sprawy i trafnie ocenił, że organy nie naruszyły przepisów prawa procesowego zarówno dających podstawę do uchylenia decyzji z przyczyn wznowieniowych /art. 145 par. 1 Kpa/ jak i naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Z uwagi na specyfikę postępowania kasacyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny, naruszenie przepisów Kpa przez Sąd Wojewódzki - mógł oceniać w aspekcie zarzutu naruszenia art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "b i c", bowiem Sąd ten nie stosuje bezpośrednio przepisów Kodeksu, a jedynie ocenia legalność ich stosowania przez organ.
Wobec zgodnego z prawem orzeczenia Sądu Instancji, skarga kasacyjna - jako nieposiadająca usprawiedliwionych podstaw - podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.