Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 14 maja 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę B. i Z. P. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 29 marca 2002 r. utrzymującą w mocy decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 27 grudnia 2001 r. stwierdzającą z urzędu nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 20 listopada 2001 r. nakazującej B. i Z. P. przedłożenie w wyznaczonym terminie określonych dokumentów.
W uzasadnieniu tego wyroku stwierdzono, że inwestorzy rozpoczynając budowę budynku magazynowego nie dysponowali decyzją o pozwoleniu na budowę. Wynika to z oświadczenia złożonego 23 października 2001 r. przez Z. P. i ustaleń dokonanych przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w czasie oględzin, stwierdzających ponadto, że mimo wydania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 50 Prawa budowlanego 31 października 2001 r. postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, inwestor kontynuuje prace przy budowie magazynu. Wydając w takim stanie faktycznym decyzję na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego zobowiązującą inwestorów do opracowania inwentaryzacji ukończonych robót oraz projektu dotyczącego dokończenia zamierzenia inwestycyjnego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie wyjaśnił na jakiej podstawie uznał, że w sprawie chodzi o inny przypadek samowoli niż uregulowany w art. 48 Prawa budowlanego. Z tego względu podzielono pogląd Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego o wydanie tej decyzji z rażącym naruszeniem art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Brak bowiem pozwolenia na budowę uzasadniał wydanie decyzji o rozbiórce na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, nie zaś decyzji sankcjonującej faktycznie samowolę budowlaną.
W skardze kasacyjnej B. i Z. małż. P. zarzucając naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 48 prawa budowlanego przez przyjęcie, że postanowienie z 31 października 2001 r. wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa, naruszeniem przepisów postępowania – art. 107 § 1, art. 61 § 4, 7 i 8 kpa przez nieustosunkowanie się Sądu do naruszenia tych przepisów, wnoszą o zmianę zaskarżonego wyroku przez uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji względnie uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zawarte są stwierdzenia kwestionujące stanowisko, według którego istniało rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Podkreśla się, że budynek magazynowy został zrealizowany z wykorzystaniem ścian i fundamentów istniejących legalnie od ponad 50 lat budynków gospodarczych. Nie było więc obowiązku stosowania art. 48 Prawa budowlanego. Wzniesiony obiekt jest przy tym zgodny z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego. Realizując obiekt tworzone są dodatkowe miejsca pracy, a także następuje zabezpieczenie innych budynków, co również wskazuje na brak rażącego naruszenia prawa. Powołuje się na poglądy wyrażone w wyroku z 28 kwietnia 1999 r. w sprawie IV SA 903/97. Sąd nie ustosunkował się tu do zarzutu skargi o naruszenie art. 61 § 4 kpa przez niezawiadomienie strony o wszczęciu postępowania z urzędu, co pozbawiło stronę możliwości obrony i wyjaśnienia sprawy. Dokonanie rozbiórki jest ekonomicznie nieuzasadnione. Nie jest też możliwe zapłacenie przez skarżących opłaty legalizacyjnej w kwocie 250 000 zł.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W aktach postępowania administracyjnego znajduje się decyzja z 20 grudnia 2001 r. stwierdzająca nieważność postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta Włocławka z 31 października 2001 r. o wstrzymaniu robót budowlanych. W drodze skargi została jednak zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 29 marca 2002 r. i poprzedzająca ją decyzja Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy z 27 grudnia 2001 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta Włocławka z 20 listopada 2001 r. Są to decyzje, których dotyczy zaskarżony wyrok. Niezrozumiałe są przeto zarzuty i twierdzenia skargi kasacyjnej odnoszące się do postanowienia z 31 października 2001 r.
Zaskarżony wyrok oddalający skargę aprobował stanowisko organów administracji stwierdzające nieważność decyzji z 20 listopada 2001 r. nakazującej B. i Z. P. przedłożenie w wyznaczonym terminie określonych dokumentów. Nie ma natomiast w tej sprawie rozstrzygnięcia sądu administracyjnego ani organów administracji dotyczących rozbiórki realizowanego przez inwestorów obiektu budowlanego. O tyle więc bezprzedmiotowe są twierdzenia skargi kasacyjnej sprowadzające się do tego, że dokonanie rozbiórki magazynu jest ekonomicznie nieuzasadnione.
Zaskarżona w drodze skargi decyzja, jak również decyzja, której dotyczy postępowanie o stwierdzenie nieważności, zostały wydane na podstawie przepisów Prawa budowlanego według stanu prawnego sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 27 marca 2003 r. (Dz.U. Nr 80, poz. 718), zamieszczonych w Dzienniku Ustaw z 2000 r. Nr 106, poz. 1126. Te przepisy stanowiły również podstawę rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku, skoro sąd administracyjny dokonuje kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji (art. 1 § 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych).
Obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji przepisy art. 48 i 51 Prawa budowlanego zawierały regulacje – art. 48 o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę (albo zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ). Art. 51 ust. 1 pkt 2 pozwalał natomiast na wydanie decyzji w przypadkach określonych w tym przepisie, nakładającej obowiązek wykonania określonych czynności. Taki charakter miała decyzja z 20 listopada 2001 r., której nieważność stwierdzono. Uruchomienie trybu określonego w art. 51 ust. 1 wymagało jednakże stwierdzenia, że realizowane roboty odnoszą się do innych przypadków niż określone w art. 48 (art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego). Takie ustalenie nie było poprzedzone wydaniem decyzji z 20 listopada 2001 r., co przesądza o jej wadliwości. Art. 48 i 51 Prawa budowlanego zawierały regulacje wzajemnie się wykluczające w tym sensie, że stosowanie art. 51 nie mogło dotyczyć przypadków, w których miał zastosowanie art.
- Ta okoliczność uzasadnia akceptację stanowiska zaskarżonego wyroku o rażącym naruszeniu art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego w rozumieniu art. 156 § pkt 2 kpa, skoro, jak już wyżej wskazano, nie ustalono istnienia przesłanek zastosowania tego przepisu. W tym zakresie zatem zarzut skargi kasacyjnej nie może być uznany za usprawiedliwiony. Nie jest również uzasadniony zarzut naruszenia art. 48 Prawa budowlanego, skoro przy braku orzeczenia o rozbiórce, przepis ten nie był stosowany.
Formułowane w skardze kasacyjnej zarzuty o naruszeniu określonych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego są już choćby z tego względu nieusprawiedliwione, że nie podlegały one stosowaniu przez Sąd wydający zaskarżony wyrok. Poza tym, według art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, naruszenie przepisów postępowania może stanowić podstawę uchylenia decyzji, jeżeli miało istotny wpływ na wynik sprawy. Przy niewątpliwych ustaleniach zawartych w zaskarżonej decyzji o wadliwym zastosowaniu przez decyzję z 20 listopada 2001 r. trybu określonego w art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego, uzasadnione jest twierdzenie o braku możliwości takiego wpływu.
Z przytoczonych względów skargę kasacyjną należało oddalić (art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).