Uzasadnienie
OSK 1238/04 U z a s a d n i e n i e
Wyrokiem z dnia 12 maja 2004 r. sygn. akt IISA/Kr 2671/00 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę S. W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia 19 września 2000 r. Nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /tekst jednolity Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm./ skarżący został pozbawiony uprawnień kombatanckich przyznanych mu przez ZW ZBoWiD w Kielcach z tytułu działalności w ruchu oporu w okresie od 12 marca 1942 r. do stycznia 1945 r. oraz z tytułu udziału w walce zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej za okres od 25 października 1945 r. do 31 grudnia 1947 r. W toku postępowania weryfikacyjnego ustalono bowiem, że skarżący w latach 1945 - 1947 pełnił służbę i był zatrudniony w strukturach Służby Bezpieczeństwa, co wynika z pism KW MO w Kielcach z dnia 2 grudnia 1969 r. i 21 stycznia 1977 r. W świetle art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a cyt. ustawy uprawnienia kombatanckie nie przysługują z żadnych tytułów osobom, które pełniły służbę w strukturach Służby Bezpieczeństwa, a w myśl art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a osoby takie pozbawia sie uprawnień kombatanckich. Strona nie przedłożyła natomiast żadnych dowodów na to, że mógł wobec niej mieć zastosowanie art. 21 ust. 3 pkt 1 ustawy o kombatantach.
W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił organowi nierzetelność podając, że pracując w strukturach UB i SB wykonywał tylko polecenia kierownictwa, nikogo nie przesłuchiwał ani też nie prześladował.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił stanowisko organu wydającego zaskarżoną decyzję. Stwierdził, że stosownie do przepisu art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy o kombatantach... uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobie, która w latach 1944-1956 pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a osoba taka jest pozbawiona uprawnień kombatanckich, które mogłyby jej przysługiwać z jakiegokolwiek tytułu. Przepisy te znajdują zastosowanie w obecnym stanie prawnym do wszystkich osób zatrudnionych w Urzędach Bezpieczeństwa Publicznego, niezależnie od zajmowanych stanowisk i wykonywanych zadań. Takie stanowisko zostało zaaprobowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego /por. uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 21 października 2002 r. OPS 2/02/. Już wcześniej Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 września 1999 r. sygn. akt K. 11/99 /OTK ZU 199, nr 6, poz. 116/ orzekł, że przepisy ustawy o kombatantach... są zgodne z Konstytucją RP. Jako niesporne w sprawie Sąd uznał, że skarżący był zatrudniony w aparacie bezpieczeństwa publicznego w okresie od 1945 do 1951 r. Ponadto jak wynika z oświadczeń i zaświadczeń znajdujących się w aktach ZBoWID skarżący w czasie swojej służby w UB walczył z bandami reakcyjnego podziemia /k. 23, k.9/, przy czym świadek powołany przez skarżącego podał szczegóły tej działalności. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł S. W. reprezentowany przez radcę prawnego Mariana Gajewskiego jako podstawy tej skargi podając:
1/ naruszenie prawa materialnego, to jest art. 21 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy z 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, 2/ naruszenie przepisów postępowania, poprzez pozbawienie skarżącego obrony swych praw w postępowaniu administracyjnym /art. 183 (2 pkt 5 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podnosi się, iż zaskarżony wyrok "jest tylko formalnie prawidłowy", bowiem skarżący będąc w podeszłym wieku i nie korzystając z pomocy prawnej nie umiał przedstawić istotnych w sprawie okoliczności, którą jest skierowanie go do organów UB przez dowódcę oddziału BH T. G. w tym celu, aby mógł on informować o poczynaniach Urzędu Bezpieczeństwa wobec osób zbrojnego podziemia. Skarżący w latach 1943 - 1945 działał jako łącznik w oddziale BH. Pracując w UB skarżący nie uczestniczył w strukturach, które stosowały represje, lecz ścigał pospolitych przestępców. Ze względów zrozumiałych skarżący wstępując do ZBOWID i starając się o uprawnienia kombatanckie nie mógł wyjawić ani pobudek ani też celu i faktu, że do UB wstąpił z polecenia swoich przełożonych z oddziału partyzanckiego. W postępowaniu weryfikacyjnym nie będąc informowany o przysługujących mu prawach a także ze względu na wiek i zły stan zdrowia, nie powoływał się na powyższe fakty. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Stosownie do art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej "ppsa", skarga kasacyjna może być oparta na następujących podstawach:
1/ naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie /art. 174 pkt 1/, 2/ naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy /art. 174 pkt 2/.
Stosownie do art. 175 (1 ppsa skarga kasacyjna musi być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniami wynikającymi z §(2 i 3. W myśl art. 176 ppsa skarga kasacyjna powinna m. in. czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
Wprowadzenie tzw. przymusu adwokackiego /radcowskiego/ a więc nałożenie obowiązku sporządzenia skargi kasacyjnej przez określonych ustawowo profesjonalistów powoduje, iż skarga ta powinna być odpowiednio, w profesjonalny sposób sformułowana. W zależności od braków skargi kasacyjnej, skarga kasacyjna nie odpowiadająca ustawowym wymaganiom, podlega oddaleniu a nawet odrzuceniu w razie uznania jej niedopuszczalności ze względów formalnych.
W niniejszej sprawie wskazuje się jako podstawę skargi kasacyjnej naruszenie prawa materialnego /art. 174 pkt 1/ podając wprawdzie konkretny przepis ustawy o kombatantach..., jednakże nie wiąże się naruszenia przepisu prawa materialnego z błędną jego wykładnią lub niewłaściwym zastosowaniem. Nie można tym samym uznać, że zarzut ten został sformułowany w sposób umożliwiający dokonanie oceny jego zasadności. Właśnie ze względu na powierzenie formułowania skarg kasacyjnych określonym profesjonalistom, Naczelny Sąd Administracyjny nie ma możliwości we własnym zakresie dochodzenia, jakie były intencje wnoszącego skargę kasacyjną, oraz czynienia domniemań, czy stronie chodziło np. o błędną wykładnię albo niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego /podanego przepisu/, czy też w istocie o niewłaściwą ocenę zastosowania przepisu prawa materialnego do konkretnego stanu faktycznego, co odnosiłoby się do wady polegającej na naruszeniu prawa procesowego.
Również zarzut naruszenia prawa procesowego został sformułowany nieprawidłowo, w sposób uniemożliwiający ustalenie, że skarga kasacyjna opiera się na usprawiedliwionej podstawie. W zarzucie tym podaje się, iż chodzi o pozbawienie strony do obrony swych praw w postępowaniu administracyjnym, podczas gdy zarzut naruszenia prawa procesowego musi odnosić się do wadliwego zastosowania konkretnych przepisów formalnych obowiązujących w postępowaniu przed Sądem I instancji, a więc przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazując jako podstawę skargi kasacyjnej zarzut naruszenia prawa procesowego należy ponadto podać, iż naruszenie konkretnego przepisu formalnego przez Sąd mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie przez ten Sąd sprawy. W skardze kasacyjnej natomiast nie wskazano naruszenia konkretnego przepisu prawa procesowego jak też nie wywiedziono, iż naruszenie prawa procesowego mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Zarzut ten zatem, podobnie jak zarzut naruszenia prawa materialnego, nie został sformułowany w sposób odpowiadający wymogom określonym w art. 174 i 176 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 ppsa.