Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę Wojciecha S. na pismo Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia 3 listopada 2003 r., (...) w przedmiocie badań lekarskich kierowców.
Powyższe postanowienie wydane zostało na podstawie następującego stanu faktycznego i prawnego:
Zaskarżonym pismem Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. poinformował Wojciecha S., że orzeczenie lekarskie M. Ośrodka Medycyny Pracy z dnia 1 sierpnia 2003 r., (...), w którym stwierdzono u odwołującego się brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi oraz ustalono datę ponownego badania lekarskiego za trzy lata, stało się ostateczne. W piśmie tym Instytut wskazał, że procedurę wnoszenia odwołania od orzeczeń lekarskich ustalających stan zdrowia osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców reguluje przepis par. 13 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 czerwca 1999 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców /Dz.U. nr 69 poz. 772/. Zgodnie z przepisem par. 14 rozporządzenia, Wojciech S. pismem z dnia 19 sierpnia 2003 r. został wezwany na badania lekarskie. Na badanie to, zaplanowane na dzień 8 września 2003 r., nie stawił się, dlatego też pismem z dnia 3 listopada 2003 r. został poinformowany, że zaskarżone przez niego orzeczenie lekarskie M. Ośrodka Medycyny Pracy z dnia 1 sierpnia 2003 r. stało się ostateczne. Jednocześnie Instytut zwrócił uwagę, że jego pismo z dnia 3 listopada 2003 r. nie jest decyzją administracyjną ani też orzeczeniem lekarskim. Podkreślił ponadto, że wydanie orzeczenia lekarskiego jest możliwe jedynie po uprzednim zbadaniu osoby zainteresowanej.
Pismem z dnia 30 grudnia 2003 r. Wojciech S. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach skargę na pismo Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia 3 listopada 2003 r., (...). Skarżący wniósł m.in. o uchylenie orzeczenia lekarskiego M. Ośrodka Medycyny Pracy z dnia 1 sierpnia 2003 r., (...). W kolejnym natomiast piśmie procesowym /z dnia z 28 marca 2004 r./ skarżący zarzucił, że Instytut nie przesłał Sądowi całości akt postępowania, do czego był zobowiązany z mocy prawa, jak też zarzucił, że zaskarżone pismo jest decyzją administracyjną wydaną na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa. Taką decyzją jest również zaskarżone orzeczenie lekarskie.
Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w odpowiedzi na skargę przyznał, że skarżący wniósł odwołanie od orzeczenia lekarskiego M. Ośrodka Medycyny Pracy z dnia 1 sierpnia 2003 r., (...). Dlatego też, zgodnie z przepisem par. 14 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców /Dz.U. nr 69 poz. 772; zwane dalej rozporządzeniem/ wyznaczono skarżącemu termin badania /na dzień 8 września 2003 r./. Przewidziane badanie lekarskie nie zostało jednak przeprowadzone i w konsekwencji w terminie trzydziestu dni Instytut nie zdołał wydać orzeczenia. Ponownie podkreślił, że zaskarżone pismo nie jest ani decyzją administracyjną, ani też orzeczeniem lekarskim, a jedynie odpowiedzią informująca skarżącego, że orzeczenie lekarskie, zgodnie z par. 14 rozporządzenia, Instytut mógł wydać po uprzednim przebadaniu go.
Wobec takiego stanu rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny po stwierdzeniu, że skarżone pismo nie jest decyzją administracyjną bądź postanowieniem ani też aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień albo obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 par. 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ odrzucił skargę na podstawie art. 58 par. 1 pkt 6 i par. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd podkreślił, że przepisy art. 3 par. 2 i 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyznaczają rzeczowy zakres kompetencji sądów administracyjnych i że zarówno orzeczenie lekarskie z dnia 1 sierpnia 2003 r., jak i pismo z dnia 3 listopada 2003 r. nie pochodzą od organu administracji publicznej. W sprawie brak więc ostatecznej decyzji administracyjnej.
Na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący Wojciech S. wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której powołując się na obie podstawy kasacyjne przewidziane w art. 174 pkt 1 i 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Zarzucił naruszenie prawa materialnego przez niezastosowanie par. 10 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 czerwca 1999 r. przez błędne przyjęcie, że M. Ośrodek Medycyny Pracy w K. i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. nie są organami wykonującymi zadania z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 1 pkt 2 Kpa w przypadku prowadzenia badań kierowców. W ramach drugiej z podstaw kasacyjnych zarzucił naruszenie art. 52 par. 2 i art. 134 par. 1 oraz art. 166 w zw. z art. 141 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mające wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Przede wszystkim podkreślić trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej /art. 183 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi na podstawie art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jej podstawami. Przytoczone podstawy kasacyjne determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego, który nie może tym samym podjąć własnej inicjatywy w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Rola Sądu w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się wyłącznie do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów skarżącego.
Skarżący w swojej skardze kasacyjnej powołuje się m.in. na naruszenie prawa materialnego. W związku z takim ukierunkowaniem tej skargi należy podkreślić, że art. 174 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przewidując oparcie skargi kasacyjnej na podstawie naruszenia prawa materialnego określa jednocześnie postacie, w jakich to naruszenie może nastąpić, a mianowicie przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Ostatnio wymieniona postać naruszenia prawa materialnego wyraża się pominięciem obowiązującego przepisu, który powinien być zastosowany w konkretnej sprawie. Wadliwość tej postaci naruszenia prawa sprowadza się więc w istocie do wadliwego wyboru przez sąd orzekający normy prawnej lub mylnej subsumcji. Z tego punktu widzenia skarga kasacyjna wniesiona przez skarżącego czyni zadość powyższym wymaganiom, gdyż wskazuje na OSK 1242/04 niezastosowanie przez Sąd pierwszej instancji par. 10 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 czerwca 1999 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców /Dz.U. nr 69 poz. 772; zwane dalej rozporządzeniem/. W związku z tak sformułowanym zarzutem to należy stwierdzić, że w myśl par. 10 rozporządzenia, badania lekarskie osób wymienionych w art. 122 ust. 1 pkt 2-4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. nr 98 poz. 602 ze zm./ przeprowadza się w jednostkach organizacyjnych, o których mowa w par. 13 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 tegoż rozporządzenia.
Chodzi tu o osoby poddawane badaniom lekarskim w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, tj. osoby ubiegające się o przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdem cofniętego ze względu na stan zdrowia; kierujące pojazdem skierowane przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli: uczestniczyły w wypadku drogowym, w którym był zabity lub ranny, kierowały pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu, ponadto osoby kierujące pojazdem skierowane decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu ich zdrowia. Jednostkami uprawnionymi do przeprowadzenia badań są: wojewódzkie ośrodki medycyny pracy, właściwe ze względu na miejsce zamieszkania badanego oraz ustawowo wyszczególnione w par. 13 ust. 3 rozporządzenia jednostki badawczo-rozwojowe w dziedzinie medycyny pracy. Jedną z tych jednostek jest Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Zaznaczyć należy, że w pierwszej instancji orzeczenia lekarskie wydają uprawnieni lekarze.
Z powyższych przepisów w żadnej mierze nie wynika, ażeby uprawnione do przeprowadzania przedmiotowych badań wojewódzkie ośrodki medycyny pracy i jednostki badawczo -rozwojowe były organami administracji publicznej, a wydawane przez nie orzeczenia miały charakter decyzji administracyjnych. To samo odnosi się do orzeczeń wydawanych przez uprawnionych lekarzy. Uprawnieni do przeprowadzenia badań lekarze i określone w rozporządzeniu jednostki nie są organami, które samodzielnie wszczynają postępowanie z urzędu lub prowadzają je po wniesieniu wniosku przez stronę. Z rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 czerwca 1999 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców wynika, że czynności orzecznicze dotyczą stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami u osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi lub tramwajami oraz osób kierujących tymi pojazdami. Orzeczenia wydane w tym postępowaniu stanowią jedynie stwierdzenie stanu zdrowia określonej osoby, a więc mają charakter zaświadczeń o stanie faktycznym. Wydawane są w postępowaniu dwuinstancyjnym /par. 13 rozporządzenia/, a orzeczenia organu odwoławczego chociaż są ostateczne, to jednak nie kończą postępowania dotyczącego uprawnienia badanej osoby do kierowania pojazdami, bo postępowanie to dalej się toczy, z tym że już przed właściwym organem administracji publicznej. W tym właśnie postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej zainteresowana osoba może zgłaszać wszelkie zarzuty związane z warunkami i trybem przeprowadzania badań lekarskich oraz z wydawaniem orzeczeń lekarskich.
Z przytoczonych względów zgłoszone przez skarżącego w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego i prawa o postępowaniu należy uznać za nietrafne. Skoro więc skarga nie dotyczyła aktu lub czynności wymienionych w art. 3 par. 2 i 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to tym samym zachodzący w sprawie brak kompetencji sądu administracyjnego uzasadniał jej odrzucenie na podstawie art. 58 par. 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W tej sytuacji zgodnie z art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.