Uzasadnienie
Decyzją z dnia 21 stycznia 2002 r. nr [...] na podstawie art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90. poz. 575 ze zm.) oraz § 1, § 7 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294, ze zmianami) Powiatowy Inspektor Sanitarny w Katowicach orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u S. S. choroby zawodowej narządu głosu, umieszczonej pod poz. 7 wykazu chorób zawodowych.
Rozstrzygnięcie Powiatowego Inspektora Sanitarnego oparte zostało na orzeczeniu Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Sosnowcu z dnia 29 grudnia 2000 r., w której nie stwierdzono choroby zawodowej narządu głosu ze względu na brak patologicznych zmian krtani charakterystycznych dla schorzenia wymienionego w katalogu chorób narządu głosu o etiologii zawodowej oraz na orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu z dnia 8 listopada 2001 r., w którym również nie wykazano zawodowej choroby narządów głosu. Przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne w zakładach pracy, w których S. S. była zatrudniona wykazało, że w czasie pracy w latach 1960-1992 w Bibliotece Pedagogicznej w Katowicach, w Bibliotece Wojewódzkiej Stacji Epidemiologiczno-Sanitarnej w Katowicach oraz w III Liceum Ogólnokształcącym w Katowicach na stanowisku bibliotekarza, nauczyciela - bibliotekarza, wyłącznie w latach 1974-1992 pracowała w warunkach stwarzających powstanie choroby zawodowej narządu głosu związanej z nadmiernym wysiłkiem głosowym.
W konkluzji organ pierwszej instancji stwierdził, że z uwagi na brak rozpoznania choroby zawodowej przez obie placówki diagnostyczne, a w szczególności na brak rozpoznania zawodowego uszkodzenia narządu głosu przez lekarzy z Instytutu Medycyny Pracy w Sosnowcu – jednostki upoważnionej do orzekania w sprawach wątpliwych i spornych, niemożliwym było wydanie decyzji stwierdzającej chorobę zawodową.
Skarżąca odwołała się od powyższej decyzji zarzucając wydanie jej w oparciu o błędne orzeczenie lekarskie oraz nie zgadzała się z wnioskami przedstawionymi w jej uzasadnieniu, a w szczególności ze stwierdzeniem, iż schorzenie jakie u niej rozpoznano nie było spowodowane czynnikami szkodliwymi w miejscu pracy.
Skarżąca zarzuciła, iż pomimo trzykrotnego badania stroboskowego, żaden z lekarz placówki diagnostycznej nie zauważył u niej zmian patologicznych, które rozpoznał prof. Ł., specjalista laryngolog. Stwierdził on przerostowe zmiany zapalne lewego fałdu głosowego z obrazem wykształcającego się guzka śpiewaczego w środkowej części tego fałdu. Skarżąca podniosła, iż opinia Instytutu została wydana z pominięciem dostarczonej przez nią diagnozy, a stwierdzony nieżyt błony śluzowej gardła i krtani jest konsekwencją nadmiernego używania głosu.
Śląski Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Katowicach, z powołaniem na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości.
W uzasadnieniu, organ wskazał, iż stwierdzenie choroby zawodowej wymaga ustalenia przez kompetentną placówkę służby zdrowia schorzenia jako choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą, tj. wykazanie, iż narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. Organ odwoławczy podzielił w całości ustalenia faktyczne dotyczące przebiegu pracy skarżącej. Nie znaleziono podstaw do przeprowadzenia kolejnego badania lekarskiego, ze względu na wyczerpanie dwuszczeblowego trybu diagnostyczno-orzeczniczego.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i orzeczenia choroby zawodowej ujętej w poz. 7 wykazu chorób zawodowych. Zarzuciła wydanie jej z naruszeniem art. 138 pkt 3 i art. 138 § 2 k.p.a. oraz § 7 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych i art. 2 Konstytucji. Wskazała, iż Sąd Najwyższy w uzasadnieniu swoich wyroków stoi na stanowisku, iż nauczyciel narażony jest na chorobę zawodową narządu głosu – graniczy to z pewnością.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że wykluczenie istnienia u skarżącej choroby zawodowej narządu głosu przez lekarzy specjalistów dwóch kompetentnych placówek diagnostycznych (I i II szczebla) uniemożliwiło stwierdzenie choroby zawodowej przez organ Inspekcji Sanitarnej obu instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpatrujący skargę na mocy przepisu art. 85 w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.
W uzasadnieniu Sąd stwierdził, iż w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości ustalono, iż Skarżąca pracowała w latach 1960 - 1992 w warunkach narażenia na powstanie choroby zawodowej narządu głosu. Wyniki dochodzenia epidemiologicznego w poszczególnych zakładach pracy skarżącej zostały szczegółowo przedstawione w decyzji organu I instancji, a których tu ustaleń w przedmiotowej decyzji nie kwestionowano. Skarżąca kwestionowała wyłącznie treść orzeczeń lekarskich wydanych dla potrzeb postępowania a odbiegających, w jej ocenie, od jej rzeczywistego stanu zdrowia potwierdzonego w dniu 18 kwietnia 2001 r. przez prof. Ł., na prośbę skarżącej, dla potrzeb Instytutu Medycyny Pracy.
Sąd stwierdził, iż w świetle orzeczeń dwóch kompetentnych placówek diagnostycznych I i II stopnia wykluczono istnienie medycznych podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej narządu głosu wymienionej w poz. 7 wykazu chorób zawodowych. Orzeczenia te nie negują choroby narządu głosu skarżącej lecz wyłączają jej zawodowe pochodzenie. Sąd stwierdził, iż aktualny stan zdrowia skarżącej nie kwalifikuje się do uznania jej schorzenia jako zawodowego. Wydając orzeczenie z dnia 8 listopada 2001 lekarze orzecznicy znali wynik konsultacji przedstawionych przez skarżącą, a rozpoznane przez nich schorzenie – przewlekły prosty podsychający nieżyt błony śluzowej gardła i krtani, które nie figurowało w obowiązującym ówcześnie wykazie chorób zawodowych. Dodatkowo odnosząc się do powołanego przez skarżącą wyroku Sądu Najwyższego WSA zwrócił uwagę, iż wspomniany wyrok odnosił się do innego stanu faktycznego oraz, iż skarżąca przytoczyła wyrwany fragment z szerszego uzasadnienia SN.
Z powyższych powodów WSA w Gliwicach oddalił skargę, na podstawie art. 151 ustawy –p.p.s.a., jako nieuzasadnioną.
W skardze kasacyjnej do NSA skarżąca zarzuciła wyrokowi WSA w Gliwicach naruszenie przepisów o postępowaniu przez nieuwzględnienie schorzenia jako zawodowego mimo uznania długotrwałej pracy związanej z nadmiernym wysiłkiem głosowym poszkodowanej oraz niewłaściwe postępowanie w ocenie materiału dowodowego, oraz wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania, celem przeprowadzenia w sprawie właściwego postępowania dowodowego.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, iż w ostatnim miejscu pracy była zatrudniona jako nauczyciel i nauczyciel - bibliotekarz podlegając ustawie z dnia 26 stycznia 1982 r. "Karta Nauczyciela" (Dz. U. Nr 3, poz. 19 z 1982r., ze zm.), co zostało pominięte przez sąd. Skarżąca powołała się na pracę w uciążliwych warunkach bibliotecznych, co zostało udokumentowane opinią Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu. Dodatkowo skarżąca podniosła, iż sąd pominąwszy dowód w postaci zdjęcia stroboskopowego z 21 listopada 1998 r. i konsultacji u prof. Ł. z dnia 18 kwietnia 2001 r. naruszył art. 106 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżąca zarzuciła również, iż przeprowadzone badania lekarzy z Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Sosnowcu z dnia 29 grudnia 2000 r. oraz badaniu w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu, w których nie stwierdzono choroby zawodowej, nie zawierają zdjęć stroboskopowych narządu głosu i w związku z tym ich rzetelność jest wątpliwa. Skarżąca zarzuciła, iż dowody i dowodzenie, na których sąd oparł wyrok są niezgodne z prawem a materiał dowodowy jest niepełny. Skarżąca podniosła, iż sąd niedopuszczalnie uwarunkował w rozpatrywanym przypadku stwierdzenie choroby zawodowej od konieczności wykazania dysfonii oraz specyficznego obrazu klinicznego gardła i krtani.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
W rozpatrywanej sprawie skarżąca zarzuca wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach naruszenie przepisów o postępowaniu przez nieuwzględnienie schorzenia jako zawodowego mimo uznania długotrwałej pracy związanej z nadmiernym wysiłkiem głosowym poszkodowanej oraz niewłaściwe postępowanie w ocenie materiału dowodowego oraz, w związku z przedstawionym zarzutem, wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania, celem przeprowadzenia w sprawie właściwego postępowania dowodowego.
Zgodnie z przepisem art. 137 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) (dalej "ustawa p.s.a."), od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie stronie przysługuje, w przypadku braku odmiennie stanowiących przepisów szczególnych, skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Zgodnie z art. 174 ustawy p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
- naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
- naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Jednym z powodów pozwalających na stwierdzenie niedopuszczalności skargi jest brak wskazania konkretnych przepisów prawa materialnego lub proceduralnego, które zdaniem skarżącego zostały naruszone (postanowienie NSA z dnia 8 marca 2004 r., FSK 41/04, ONSA i WSA Nr 1, poz. 9 z 2004 r., postanowienie NSA z dnia 13 lipca 2004 r., sygn. Akt OSK 658/04, nie publ.).
W przedmiotowej sprawie petitum wniosku nie pozwala na określenie konkretnych przepisów prawa materialnego bądź procesowego, którego naruszenie zarzuca skarżąca.
Jednakże, w świetle brzmienia uzasadnienia skargi kasacyjnej, można przyjąć, iż zarzuty przedstawione w skardze kasacyjnej dotyczą naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisów art. 106 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) (dalej "ustawa p.s.a.") poprzez pominięcie dowodów przedstawionych przez skarżącą w postaci zdjęcia stroboskopowego z 21 października 1998 r. i konsultacji u prof. Ł. z 18 kwietnia 2004 r. Biorąc pod uwagę argumentację przytoczoną w uzasadnieniu skargi, należy przyjąć, iż w rozpatrywanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na przesłance naruszenia prawa procesowego, określonej w art. 174 ust. 2 ustawy p.s.a.
Przepis art. 106 § 3 ustawy p.s.a. stanowi, iż sąd może z urzędu lub na wniosek strony przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Zgodnie z § 5 ww. przepisu do postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3, stosuje się odpowiednio przepisu kodeksu postępowania cywilnego.
Zarzucając naruszenie przepisu art. 106 § 3 ustawy p.s.a. skarżąca kwestionowała treść orzeczeń lekarskich wydanych na potrzeby przedmiotowego postępowania, a odbiegających w jej ocenie, od jej rzeczywistego stanu zdrowia potwierdzonego pisemnie w dniu 18 kwietnia 2001 r. przez prof. Ł., na potrzeby Instytutu Medycyny Pracy.
Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie budzi wątpliwości, co do braku naruszenia przepisów postępowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.
W szczególności oparcie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na fakcie, iż dwie kompetentne placówki medyczne I i II stopnia, wykluczyły istnienie podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej określonej w poz. 7 wykazu chorób zawodowych (załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294, ze zmianami) należy uznać za prawidłowe. Rozpoznanie dokonane przez uprawnione organy stwierdzając istniejącą chorobę głosu, jednocześnie wyłączyło możliwość zakwalifikowania schorzenia skarżącej jako choroby zawodowej, ze względu na fakt, iż rozpoznane schorzenie nie odpowiada postaci określonej w poz. 7 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych.
Jednocześnie nieuzasadnione jest stwierdzenie skarżącej, iż przedstawiony przez nią dowód z konsultacji u prof. Ł. z dnia 18 kwietnia 2001 r. stanowi skorzystanie z dobrodziejstwa przepisu § 7 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, umożliwiający rozpoznanie choroby zawodowej przez szpital. Przedstawiony przez skarżącą dowód wskazuje jedynie na schorzenie w postaci przerostowych zmian zapalnych lewego fałdu głosowego z obrazem wykształcającego się guzka śpiewaczego w środkowej części tego fałdu. Fakt, iż postać schorzenia odpowiada postaci choroby zawodowej organów narządu głosu, wymienionej w poz. 7 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych nie oznacza faktu zastosowania wyjątkowego trybu rozpoznania choroby zawodowej określonego w przepisie § 7 ust. 2 ww. rozporządzenia. Przedstawiony przez skarżącą dowód nie stanowi bowiem orzeczenia o stwierdzeniu istnienia choroby zawodowej, do wydania którego szpital jest zobowiązany w przypadku o którym mowa w przepisie art. 7 § 2 ww. rozporządzenia.
W związku z powyższym fakt oparcia się na orzeczeniach dwóch kompetentnych placówek medycznych, działających w zgodzie z przepisami § 7 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych nie stanowi w ocenie Sądu naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowień art. 106 § 3 ustawy p.s.a., tym bardziej, iż z dowodu przedstawionego przez skarżącą nie wynika, iż cierpi ona na chorobę zawodową.
W tym stanie rzeczy skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.