Postanowienie NSA z 9 marca 2005 r., OSK 1248/04

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie

Rozpoznanie

w dniu 9 marca 2005 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. S.

Od orzeczenia

od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 kwietnia 2004r sygn. akt 3 II SA/Ka 1542/02

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Roman Hauser (spr.), Sędziowie NSA Zygmunt Niewiadomski, Krystyna Borkowska
Katarzyna Baran protokolant

Sprawa

w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia 5 czerwca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej postanawia: odrzucić skargę kasacyjną

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 21 stycznia 2002 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 1 pkt 2 i art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) oraz przepisów § 1, § 7 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) Powiatowy Inspektor Sanitarny w Katowicach orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u S. S. nieżytu górnych dróg oddechowych o etiologii zawodowej – wymienionego w poz. 6 załącznika do ww. rozporządzenia. Decyzja oparta została o orzeczenie Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Sosnowcu z dnia 29 grudnia 2000 r., z którego wynikało, iż lekarze specjaliści nie rozpoznali u S. S. zawodowego alergicznego nieżytu górnych dróg oddechowych spowodowanego czynnikami szkodliwymi występującymi przez 32 lata na zajmowanym przez nią stanowisku pracy – bibliotekarza.

Przeprowadzone w dniach 25 września 1997 r. i 10 stycznia 2001 r. dochodzenia epidemiologiczne pozwoliły ustalić, iż skarżąca w latach 1960 - 1966 pracowała w Pedagogicznej Bibliotece Wojewódzkiej w Katowicach, od 1967. do 1974 r. w Wojewódzkiej Stacji Sanitarno - Epidemiologicznej w Katowicach jako bibliotekarz, a w latach 1974 - 1992 w III Liceum Ogólnokształcącym w Katowicach jako nauczyciel-bibliotekarz. Organ orzekający posiłkował się również "opinią" z dnia 4 marca 1998 r. Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu dotyczącą szkodliwego oddziaływania aerozolu bakteryjnego, mikrogrzybowego oraz pyłowego na organizm S. S., która nie wykazała dużego stopnia ekspozycji badanej na wskazane aerozole oraz wynikami pomiarów stężenia aerozolu bakteryjnego, grzybowego oraz pyłu respirabilnego w pomieszczeniach biblioteki III Liceum Ogólnokształcącego w Katowicach, przeprowadzonych przez Instytut w dniu 27 stycznia 1998 r. Wykazały one podwyższone stężenia aerozolu bakteryjnego, niskie stężenie aerozolu grzybowego i niskie, w stosunku do stężenia tego pyłu w środowisku zewnętrznym, stężenie pyłu respirabilnego. W konsekwencji organ Inspekcji Sanitarnej uznał, iż w całym okresie pracy zawodowej S. S. nie pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej.

Decyzja ta została zaskarżona przez S. S., która podniosła, iż rozpoczynając pracę zawodową była osobą zdrową, a pogorszenie się jej zdrowia i konieczność przeniesienia się do pracy w bibliotece spowodowane było objawami chorobowymi w postaci bólów gardła, chrypki oraz bezgłosu.

Skarżąca przywołała wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 1998 r. sygn. akt II UKN 90/98, w uzasadnieniu którego stwierdzono, iż narażenie nauczyciela na chorobę głosu graniczy z pewnością. Zarzuciła również opieszałość postępowania organu orzekającego i konieczność przeprowadzenia kolejnego badania lekarskiego ze względu na błędne rozpoznanie jej schorzenia. Powołała się na diagnozę profesora A. Ł. z 2001 r., który stwierdził przerostowe zmiany zapalne lewego fałdu głosowego z obrazem wykształcającego się guzka śpiewaczego w środkowej części tego fałdu.

Decyzją z dnia 5 czerwca 2002 r. nr [...] na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Katowicach utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Katowicach, orzekając o braku podstaw do stwierdzenia u S. S. choroby zawodowej – przewlekłego zanikowego, przerostowego i alergicznego nieżytu błon śluzowych nosa, gardła, krtani i tchawicy, wywołanej działaniem substancji o silnym działaniu drażniącym lub uczulającym.

W uzasadnieniu podniesiono, że dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest ustalenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia schorzenia jako choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych oraz wykazanie związku pomiędzy środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem.

Organ odwoławczy wskazał na orzeczenia placówek diagnostycznych I i II szczebla, które nie rozpoznały u badanej schorzenia objętego wykazem chorób zawodowych. W orzeczeniu Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Sosnowcu z dnia 29 grudnia 2000 r. rozpoznano u skarżącej przewlekły zanikowy podsychający nieżyt błony śluzowej gardła, bez etiologii zawodowej, a w orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu z dnia 16 kwietnia 2002 r. stwierdzono przewlekły, prosty podsychający nieżyt błony śluzowej gardła i krtani, bez zmian patologicznych upoważniających do rozpoznania choroby zawodowej, wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji, jako krzywdzącej i niezgodnej z rzeczywistym stanem rzeczy. Zarzuciła błędne ustalenia faktyczne co do możliwości pracy w warunkach narażenia na chorobę zawodową w latach 1960 - 1974 i przeprowadzenie badań specjalistycznych zimą, kiedy z przyczyn naturalnych stężenie czynników szkodliwych jest niższe i ma mały wpływ na organizm ludzki. Powołała się również na liczne orzecznictwo sądowe dotyczące czynnika szkodliwego w środowisku pracy.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w jej uzasadnieniu. Podkreślił, iż lekarze orzecznicy nie rozpoznali u skarżącej schorzenia jako choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpatrując skargę na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2004 r. (sygn. Akt II SA/Ka 1542/02) oddalił skargę jako nie zasługującą na uwzględnienie, ze względu na fakt, iż zarówno zarzuty wskazane w skardze, jak i zarzuty brane przez sąd pod uwagę z urzędu nie potwierdziły wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu sąd wskazał, iż z konstrukcji przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych wynika w sposób jednoznaczny, że do stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne jest pozytywne ustalenie, iż rozpoznane u pracownika schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, a wykonywana praca odbywała się w warunkach narażających na jej powstanie. Sąd rozpatrujący przedmiotową sprawę nie dopatrzył się, aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych w aspekcie sposobu postępowania organów administracyjnych w kierunku wyjaśnienia działania czynników szkodliwych, z uwzględnieniem ich rodzaju, stopnia oraz czasu narażenia zawodowego, sposobu wykonywanej pracy oraz bezpośredniego z nimi kontaktu. Sąd podkreślił, iż przeprowadzone przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego dwukrotnie postępowania wyjaśniającego, przesłuchania skarżącej oraz przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego oraz uwzględnienie przedstawionej przez skarżącą "Opinii" Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego wykluczyło zawodową etiologię schorzenia skarżącej. Rozpoznane u skarżącej schorzenie – przewlekły prosty nieżyt błony śluzowej gardła i krtani, nie jest ujęty w przywołanej w pełnym brzmieniu pozycji 6 wykazu chorób zawodowych. Sąd podkreślił, iż z tego względu przywołane przez skarżącą orzeczenia dotyczące sytuacji wykluczenia związku przyczynowego przy ustaleniu działania czynnika szkodliwego w miejscu pracy i stwierdzenia schorzenia ujętego w wykazie chorób zawodowych nie odnoszą się do stanu faktycznego ustalonego w rozpatrywanej sprawie.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów o postępowaniu przez nieuwzględnienie warunków pracy skarżącej i wpływ tychże warunków na występującą chorobę oraz niewłaściwe postępowanie w ocenie materiału dowodowego. W związku z zarzutem wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania, celem przeprowadzenia w sprawie właściwego postępowania dowodowego.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, iż sąd nie odniósł się do warunków pracy skarżącej i wpływu tych warunków na jej stan zdrowia. Zarzuciła również, iż badanie przeprowadzone dnia 16 kwietnia 2004 r. w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu, które nie wykazało zmian patologicznych górnych dróg oddechowych dokonane zostało nieprawidłowo, gdyż nie przeprowadzono go pod kątem alergicznym na występowanie schorzeń, na które uskarżała się skarżąca.

Dodatkowo podniosła, iż ze względu na różnice w orzeczeniach lekarzy sąd zobowiązany był do wyjaśnienia istotnych różnic w faktach i dowodach, a brak stosownych wyjaśnień w tej kwestii stanowi naruszenie prawa. Powołała się również na przedstawioną przez siebie Opinię Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu z dnia 4 marca 1998 r. stwierdzającą narażenie na szkodliwe aerozole w miejscu pracy. Skarżąca powołała orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Sądu Najwyższego wskazujące na niesłuszność stwierdzenia Sądu, iż stężenia o silnym działaniu drażniącym przekraczać muszą normatywy higieniczne dla stwierdzenia choroby zawodowej. Zdaniem skarżącej o istnieniu choroby zawodowej powinni orzekać Państwowi Inspektorzy Sanitarni, a nie lekarze badający poszkodowaną, którzy pominęli symptom alergiczny choroby.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna jest niedopuszczalna, ze względu na brak wymaganej podstawy skargi.

W rozpatrywanej sprawie skarżąca zarzuca wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach naruszenie przepisów o postępowaniu przez nieuwzględnienie warunków pracy skarżącej i wpływ tychże warunków na występującą chorobę oraz niewłaściwe postępowanie w ocenie materiału dowodowego oraz wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania, celem przeprowadzenia w sprawie właściwego postępowania dowodowego,

Zgodnie z przepisem art. 137 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) (dalej "ustawa p.s.a."), od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie stronie przysługuje, w przypadku braku odmiennie stanowiących przepisów szczególnych, skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zgodnie z art. 174 ustawy p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1. naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2. naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akceptowana jest wykładnia pojęcia "niedopuszczalności skargi kasacyjnej", która obejmuje nie tylko przypadki wniesienia skargi przez podmiot nieuprawniony lub w sprawie, w której taki środek odwoławczy nie przysługuje, ale również w przypadku gdy skarga kasacyjna nie spełnia warunków określonych w przepisie art. 176 ustawy p.s.a. po wyrazie "oraz". Wymagania, o których mowa w przepisie art. 176 ustawy p.s.a., poprzedzające ten wyraz, tzn. wymagania przepisane dla pisma w postępowaniu sądowym mogą być uzupełnione w trybie art. 49 § 1 w zw. z art. 193 p.s.a., jednakże niespełnienie pozostałych wymagań stanowi brak nieusuwalny. Konstrukcja ww. przepisu wskazuje bowiem na dychotomiczny podział wymagań na "przepisane dla pisma w postępowaniu sądowym" oraz wymagania właściwe tylko dla skargi kasacyjnej. Art. 49 § 1 p.s.a. pozwala na uzupełnienie wyłącznie braków wymienionych w rozdziale 1 działu III ustawy – "Pisma w postępowaniu sądowym" – a zatem wymagania formalne, o których mowa w art. 46 i art. 47 p.s.a. (szerzej na ten temat B. Gruszczyński "Postępowanie kasacyjne na tle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego" w: Materiały na konferencję sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego Serock, 18-19 października 2004 r. - Warszawa, 2004").

Jednym z powodów pozwalających na stwierdzenie niedopuszczalności skargi jest brak wskazania konkretnych przepisów prawa materialnego lub proceduralnego, które zdaniem skarżącego zostały naruszone (por. postanowienie NSA z dnia 8 marca 2004 r., FSK 41/04, ONSA i WSA Nr 1, poz. 9 z 2004 r., postanowienie NSA z dnia 13 lipca 2004 r., sygn. Akt OSK 658/04, nie publ.).

W rozpatrywanej sprawie skarga kasacyjna została skonstruowana wadliwie. Zarzut naruszenia przepisów proceduralnych został sformułowany ogólnie, bez wskazania konkretnego przepisu, który został w opinii skarżącego naruszony. Również uzasadnienie skierowanej skargi kasacyjnej nie pozwala na wskazanie przepisu postępowania, który został według twierdzeń autora skargi kasacyjnej naruszony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Sąd przyjął zatem, że brak było okoliczności, o jakich mowa w art. 174 ustawy p.s.a., i na podstawie art. 58 par. 1 pkt 6 w związku z art. 193 tej ustawy orzekł jak w sentencji.