Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 29 lipca 2004 r. sygn. akt II SAB/Po 24/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę "[...]" Spółki z o. o. w Czarnkowie na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Czarnkowie w przedmiocie pozwolenia na wykonywanie robót. W uzasadnienia tego postanowienia Sąd stwierdził, iż zarządzeniem z dnia 8 lipca 2004 r. strona skarżąca została zobowiązana do wykazania, że wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 kpa, na co w odpowiedzi pełnomocnik skarżącej podał, że w sprawie nie znajduje zastosowania powołany wyżej przepis, albowiem niedopuszczalne jest wniesienie zażalenia na "nie załatwioną sprawę, która w istocie się nie toczy".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, iż stosownie do art. 52 (1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, zwanej dalej "ppsa", skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W przypadku skargi na bezczynność tryb wnoszenia środka zaskarżenia reguluje art. 37 (1 Kpa, w myśl którego na nie załatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub ustalonym w myśl art. 36 kpa stronie służy zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie rozpoznał wniosku skarżącej z dnia 19 maja 2004 r. w sprawie likwidacji skutków opisanej przez nią samowoli budowlanej, przy czym z wniosku wynika, że w ocenie skarżącej ma ona interes prawny w domaganiu się załatwienia spawy w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 61 (1 kpa postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Postępowanie w sprawach wszczynanych na wniosek uważa się za wszczęte z chwilą złożenia wniosku, zaś ocena, czy osoba składająca wniosek jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa, jest dokonywane przez organ administracji publicznej w toku czynności procesowych. Ewentualny brak legitymacji podmiotu żądającego wszczęcia postępowania powinien skutkować wydaniem stosownej decyzji /por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2001 ar. sygn, akt IV SA/599/99 Lex nr 547 27/. W świetle powyższych okoliczności według Sądu nie załatwienie wniosku skarżącej oznacza bezczynność organu nadzoru budowlanego, jednakże zwalczanie jej w drodze skargi do sądu
Sygn. akt OSK 1249/04 administracyjnego będzie dopuszczalne po wyczerpaniu trybu przewidzianego w art. 37 (1 kpa.
Podstawę prawną odrzucenia skargi stanowił przepis art. 58 (1 pkt 6 i (2 ppsa. Na powyższe postanowienie "[...]" Spółka z o. o. w Czarnkowie, reprezentowana przez radcę prawnego R. Ś., wniosła zażalenie zarzucając niewłaściwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 61 (1 oraz art. 38 i 36 kpa a w konsekwencji naruszenie art. 58 (1 pkt 6 i (2 ppsa a także niezastosowanie art. 48 Prawa budowlanego. W uzasadnieniu zażalenia podano, iż postępowanie w sprawie samowoli budowlanej na podstawie art. 48 Prawa budowlanego jest postępowaniem z urzędu /wyrok NSA z dnia 14 października 1999 r. sygn. akt IV SA 1364/97/ a więc za datę wszczęcia postępowania należy przyjąć pierwszą czynność w sprawie zaś takowej nie było. O wszczęciu postępowania z urzędu organ powinien w myśl art. 64 (4 kpa powiadomić strony, natomiast skarżąca nie została powiadomiona o wszczęciu postępowania, "a wręcz przeciwnie PINB odmówił wszczęcia postępowania". Skoro nie wszczęto postępowania, to nie można w ocenie strony twierdzić, iż biegł termin określony w art. 35 czy ustalony według art. 36 kpa. Nie znajdują więc zastosowania przepisy art. 35 i 37 kpa, bowiem nie można mówić o początku biegu terminu do wniesienia zażalenia z art. 37 kpa. Niezasadnie też zatem zastosowano art. 58 (1 pkt 6 i (2 ppsa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 173 (1 ppsa od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Nie może budzić żadnych wątpliwości, iż takim postanowieniem, które kończy postępowanie w sprawie przed wojewódzkim sądem administracyjnym jest postanowienie o odrzuceniu skargi. Od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 lipca 2004 r. o odrzuceniu skargi służyło więc w myśl powyższego przepisu prawo wniesienia skargi kasacyjnej, która była jedynym prawnie dopuszczalnym środkiem zaskarżenia tego postanowienia.
"[...]" Spółka z o. o. reprezentowana przez radcę prawnego R. Ś., wniosła natomiast od powyższego postanowienia zażalenie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego od radcy prawnego, jako osoby mającej odpowiednie przygotowanie prawnicze, należy wymagać znajomości przepisów
Sygn. akt OSK 1249/04 prawa, które mają w sprawie zastosowanie, a przede wszystkim dokładnej wiedzy o tym, jakie środki prawne służą reprezentowanej przez niego stronie. Skoro ustawodawca przewidział skargę kasacyjną jako środek prawny zaskarżenia postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego o odrzuceniu skargi, to oczywiste jest, iż w tym wypadku nie jest dopuszczalne wniesienie zażalenia, który to środek prawny zaskarżenia służy w innych, ustawą przewidzianych sytuacjach. Podkreślenia wymaga, iż określenie przez radcę prawnego środka prawnego, z którego korzysta reprezentowanego przez niego strona jest zdaniem Sądu wiążące i Sąd nie ma możliwości dokonywania zmian, lub też jakichkolwiek ocen odmiennych w tym zakresie.
Już zatem tylko z powyższych przyczyn zażalenie podlega odrzuceniu na podstawie art. 180 w związku z art. 197 (2 ppsa.
Należy zauważyć ponadto, iż nawet w sytuacji, gdyby podejść do pisma procesowego sporządzonego przez radcę prawnego w niniejszej sprawie mniej rygorystycznie i uznać, że pomimo nazwania go "zażaleniem", stanowiło skargę kasacyjną, to i tak pismo to musiałoby zostać odrzucone, z następujących względów:
Stosownie do art. 174 ppsa, skarga kasacyjna może być oparta na następujących podstawach:
1/ naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie /art. 174 pkt 1/, 2/ naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy /art. 174 pkt 2/.
Stosownie do art. 175 (1 ppsa skarga kasacyjna musi być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniami wynikającymi z (2 i 3. W myśl art. 176 ppsa skarga kasacyjna powinna m. in. czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
Wprowadzenie tzw. przymusu adwokackiego /radcowskiego/ a więc nałożenie obowiązku sporządzenia skargi kasacyjnej przez określonych ustawowo profesjonalistów powoduje, iż skarga ta powinna być odpowiednio, w profesjonalny sposób sformułowana. W zależności od braków skargi kasacyjnej, skarga kasacyjna nie odpowiadająca ustawowym
Sygn. akt OSK 1249/04 wymaganiom, podlega oddaleniu a nawet odrzuceniu w razie uznania jej niedopuszczalności ze względów formalnych.
W niniejszej sprawie w ogóle nie wskazano, czy podstawą zaskarżenia postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu jest naruszenie przepisów prawa materialnego /art. 174 pkt 2/, czy też przepisów postępowania /art. 174 pkt 2/.
Właśnie ze względu na powierzenie formułowania skarg kasacyjnych określonym profesjonalistom, Naczelny Sąd Administracyjny nie ma możliwości we własnym zakresie dochodzenia jakie były intencje wnoszącego skargę kasacyjną.
W myśl art. 183 (1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej określonymi w jej podstawach sformułowanych przez profesjonalistę /adwokata, radcę prawnego/. Jeżeli więc brak jest w istocie podstaw pisma procesowego, które wbrew ustawowemu wymogowi określono jako zażalenie, podczas, gdy w konkretnej sytuacji mogła być wyłącznie wniesiona skarga kasacyjna, jedynym odpowiednim załatwieniem tego pisma było jego odrzucenie, jako niedopuszczalnego.
Ubocznie tylko należy zauważyć, że nie jest uprawniony przedstawiony w uzasadnieniu zażalenia pogląd, że w przedstawionym stanie faktycznym dopuszczalne było wniesienie skargi na bezczynność organu administracji publicznej bez uprzedniego wyczerpania drogi złożenia zażalenia przewidzianego art. 37 kpa. Jedynie bowiem wyczerpanie tego środka czyni dopuszczalną skargę na bezczynność organu /art. 52 (1 i 2 ppsa/. Z tej przyczyny zażalenie jest nie tylko niedopuszczalne, ale również oczywiście bezzasadne.