Wyrok NSA z 8 marca 2005 r., OSK 1260/04

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 8 marca 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. Z.

Od orzeczenia

od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 maja 2004 r. sygn. akt 2 V SA 615/03

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak, Sędziowie NSA Andrzej Gliniecki, Alicja Plucińska-Filipowicz (spr.)
Mariusz Bartosiak protokolant

Sprawa

w sprawie ze skargi Z. Z. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 13 stycznia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania. oddala skargę kasacyjną

Uzasadnienie

OSK 1260/04

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 10 maja 2004 r. sygn. akt @ V SA 615/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi Z. Z. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 13 stycznia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania - skargę oddalił. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż Prezydent m.st. Warszawy decyzją z dnia 29 listopad 2002 r. Nr [...] orzekł o odmowie wymeldowania Z. Z. z pobytu stałego w lokalu nr 2 przy ul. [...] w Warszawie a następnie Wojewoda Mazowiecki po rozpatrzeniu odwołania M. Z. od powyższej decyzji - uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o wymeldowaniu z przedmiotowego lokalu. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego podano, że ze zgromadzonego materiału w postaci wyjaśnień stron postępowania i przesłuchań świadków wynika, iż Z. Z. nie zamieszkuje w miejscu pobytu stałego, ponieważ na stałe mieszka w Niemczech. Skarżący sam wskazał, że od 1995 roku pracuje poza granicami kraju, gdzie przebywają z nim jego żona i syn. Warunkom pobytu stałego nie odpowiadają sporadyczne wizyty o charakterze okazjonalnym, posiadanie przez Z. Z. dostępu do lokalu i rzeczy osobistych oraz przebywanie w nim co kilka miesięcy. W takim stanie faktycznym organ uznał, że zaistniała wymagana do wydania decyzji o wymeldowaniu w trybie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm./ przesłanka opuszczenia lokalu.

W skardze na powyższą decyzję pełnomocnik Z. Z. zarzucił naruszenie art. 7, 77 (1 i art. 80 kpa oraz art. 15 ust. 2 cyt. ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych podnosząc brak szczegółowego wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności a zwłaszcza tego, że Z. Z. jest współnajemcą lokalu i jedynie czasowo - ze względów ekonomicznych, przebywa w Niemczech. Zakwestionował też wiarygodność zeznań M. Z. z uwagi na brak jej bezstronności oraz B. W. - gospodarza budynku, gdyż podawane przez nią informacje pochodzą od M. Z..

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie jest zasadna, bowiem wymagana przepisem art. 15 ust. 2 ww. ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przesłanka opuszczenia lokalu faktycznie została spełniona. Stosownie do art. 10 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów /por. wyrok NSA z dnia 14 maja 2001 r. sygn. akt V SA 1496/00 - LEX nr 54454/. Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne /por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r. sygn. akt V SA 3169/00 LEX nr 50123/. Opuszczenie lokalu jest to nie tylko fizyczne nie przebywanie ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i założenie w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów. Zamiar taki określa się na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że wbrew twierdzeniu skargi organy wyczerpująco wyjaśniły istotne okoliczności sprawy, przeprowadzając postępowanie wnikliwie i z zachowaniem wymogów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 i 77 kpa.

Okoliczność opuszczenia lokalu przez skarżącego została przekonywująco i zgodnie z zasadami poprawnego wnioskowania wykazana przez Wojewodę Mazowieckiego. Skarżący przyznał, że od 1995 r. pracuje poza granicami Polski i z uwagi na zatrudnienie poza krajem stwierdził, że "większość czasu" przebywa w Niemczech. Wspólnie z nim przebywa tam także jego rodzina /żona i syn/. Syn /17-letni/ nie chodził do szkoły w Polsce. Nie budzi więc zastrzeżeń w ocenie Sądu, że opuszczenie przez skarżącego lokalu ma cechy trwałości a fakt dostępu do lokalu /posiadanie kluczy i okazjonalne w nim przebywanie/ nie stanowi przesłanki wyłączającej wymeldowanie i nie może być poczytane za zamieszkiwanie przez skarżącego w tym lokalu, które niweczyłoby jego opuszczenie. Dodatkowo Sąd zauważył, że skarżący nie jest współnajemcą przedmiotowego lokalu, gdyż wyłącznym najemcą jest M. Z., jednakże w obecnym stanie prawnym fakt ten nie ma dla sprawy istotnego znaczenia.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Z. Z. reprezentowany przez radcę prawnego A. C. zaskarżając wyrok w całości oraz zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, polegające na niewłaściwym zastosowaniu tego przepisu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podnosi się, iż nie można zgodzić się z twierdzeniem Sądu, że została spełniona przesłanka wymagana do wydania decyzji o wymeldowaniu, bowiem stan faktyczny, który został ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu we wskazanej normie prawnej. Nie została bowiem spełniona przesłanka opuszczenia lokalu ze względu na wymóg trwałości i dobrowolności.

Skarżący wprawdzie z powodów ekonomicznych od kilku lat pracuje w Niemczech, co w dzisiejszej rzeczywistości jest powszechne, nienaganne i zgodne z prawem, lecz jednocześnie, nie rzadziej niż co dwa miesiące wraca do swojego miejsca zamieszkania a także oświadcza i deklaruje, że jego pobyt za granicą ma jedynie charakter czasowy. Potwierdza to "fakt stałego i regularnego zamieszkiwania w lokalu, gdzie znajdują się jego rzeczy osobiste, pamiątki rodzinne". O kwalifikacji pobytu decyduje bowiem nie tylko treść werbalna oświadczenia, ale również okoliczności faktyczne wskazujące na rzeczywisty zamiar określonej osoby /por. wyrok NSA z dnia 19 marca 1981 r. sygn. akt SA 314/81; ONSA 1981/1/24/. Skarżący i M. Z. wyrazili wolę zamiany lub podziału lokalu co świadczy o zamiarze Z.Z. skoncentrowania swoich spraw życiowych w Polsce a nie poza jej granicami. Skarżący legitymuje się przy tym ważnym paszportem, co świadczy o tym, że nie można mówić o opuszczeniu miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 powyższej ustawy. Skarżący "nieustannie podkreśla wolę powrotu do Polski i zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu, z chwilą gdy zostanie mu to umożliwione przez warunki ekonomiczne kraju /tj. będzie miał możliwość znalezienia zatrudnienia". Brak dowodu na to, iż powyższe nie jest zamiarem skarżącego. Gdyby natomiast przyjąć stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego za prawidłowe, wówczas decyzje o wymeldowaniu należałoby wydawać również wobec takich osób jak dyplomaci, reporterzy, dziennikarze czy też korespondenci wojenni, którzy wyjeżdżają z kraju na czas wykonywania pracy.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Podstawą skargi kasacyjnej jest zarzut niewłaściwego zastosowania w sprawie przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych do orzeczenia o wymeldowaniu osoby, co do której zostało przyjęte, iż opuściła lokal, w którym była zameldowana na pobyt stały.

Wnoszący skargę kasacyjną nie kwestionuje tego, że przesłanką wydania decyzji w niniejszej sprawie na podstawie powyższego przepisu jest "opuszczenie lokalu". Zarzuca natomiast w istocie, iż błędnie w zaskarżonym wyroku został podzielony pogląd wyrażony w decyzji Wojewody Mazowieckiego, że niespornie zresztą ustalony stan faktyczny sprawy może być oceniony jako opuszczenie lokalu.

Zarówno w uzasadnieniu decyzji Wojewody Mazowieckiego jak i w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podkreśla się oczywisty i niekwestionowany fakt, że skarżący od wielu lat przebywa w Niemczech wraz z rodziną /żoną i synem/, gdzie pracuje, zaś syn uczył się i ukończył szkołę. W oświadczeniu złożonym w postępowaniu administracyjnym skarżący osobiście podał, że w Niemczech przebywa i pracuje od 10 lat. Fakty te jednoznacznie wskazują na to, że na stałe skarżący mieszka w Niemczech. Sporadyczne natomiast i krótkotrwałe /jak sam skarżący podał 3-4 dniowe/ pobyty w Polsce, kiedy to korzysta z jednego z pokoi w przedmiotowym lokalu, są jedynie pobytami czasowymi i nie zmieniają faktu stałego zamieszkiwania w Niemczech. Okres 10 lat pracy i zamieszkiwania wraz z rodziną w Niemczech jest wystarczająco długi, żeby można było zasadnie twierdzić, że skarżący opuścił przedmiotowy lokal w rozumieniu art. 15 ust. 2 powyższej ustawy pomimo, iż ma do niego klucze, przebywa tam czasami i ma w tym lokalu swoje rzeczy osobiste. Dla oceny przedstawionego przez samego skarżącego stanu faktycznego nie ma żadnego znaczenia, iż nie zamierza on zerwać swych więzi z Polską /posiada ważny paszport, przyjeżdża do kraju na krótkotrwałe pobyty/, jak też przewiduje, że poprawa sytuacji ekonomicznej umożliwi mu powrót na stałe do Polski. W niniejszej sprawie nie jest bowiem oceniany stosunek uczuciowy i emocjonalny skarżącego, lecz wyłącznie to, czy obecnie na stałe mieszka on w Polsce w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych /regulacji art. 15 ust. 2 w związku z art. 10 ust. 1 i w związku z art. 6 ust. 1/.

W rozumieniu omawianej ustawy meldunek ma charakter jedynie rejestracyjny i nie wiąże się z prawem do lokalu. Nie można też mieć jednocześnie kilku miejsc stałego pobytu /zameldowania/. Jeżeli więc w sposób nie budzący w ocenie Sądu I instancji zastrzeżeń ustalono, że skarżący na stałe przebywa w Niemczech, to nie można zasadnie twierdzić, że jednocześnie na stałe przebywa on w Polsce w przedmiotowym lokalu. Podnoszona w skardze kasacyjnej okoliczność, iż skarżący deklaruje chęć powrotu do Polski w razie poprawy sytuacji ekonomicznej kraju, jedynie potwierdza prawidłowość ustaleń dokonanych w kwestii opuszczenia przedmiotowego lokalu.

Powoływanie się na to, że z Polski wyjeżdżają także inne osoby /dziennikarze, reporterzy itd./ oraz, iż jest to legalne i nie jest naganne, nie ma żadnego znaczenia przy dokonywaniu wykładni przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przede wszystkim z tego względu, że każdą sprawę rozpatruje się odrębnie, w sposób zindywidualizowany, przy uwzględnieniu specyficznych uwarunkowań danego przypadku.

Mając na uwadze powyższe należało orzec jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./.