Wyrok NSA z 16 marca 2005 r., OSK 1267/04

Sąd

OSK 1267/04 POSTANOWIENIE Dnia 16 marca 2004 r. Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 16 marca 2004 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ivana P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 marca 2004 r., sygn. akt I SA/Wa 195/04 o odrzuceniu skargi na pismo Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 9 grudnia 2003 r., (...) w przedmiocie stypendium doktoranckiego oddala skargę kasacyjną.

Skład

Sędzia NSA Jan Paweł Tarno przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z 18 marca 2004 r., I SA/Wa 195/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Ivana P. na pismo Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 9 grudnia 2003 r., (...) w przedmiocie stypendium doktoranckiego. W uzasadnieniu stwierdził, że zgodnie z art. 3 par. 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, wykonywana w formach wymienionych w tym przepisie. Przepis ten nie obejmuje zakresem właściwości sądów administracyjnych skarg na pisma organów administracji publicznej. Zaskarżone pismo nie jest zaś decyzją, ponieważ nie spełnia wymagań formalnych, określonych w art. 107 par. 1 Kpa i z tego względu skarga na nie jest niedopuszczalna.

Skargą kasacyjną z dnia 30 kwietnia 2004 r. zaskarżono powyższe postanowienie w całości, zarzucając mu:

1. naruszenie prawa materialnego:

• art. 33a ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym /Dz.U. nr 66 poz. 358 ze zm./
• par. 15 ust. 2 zarządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 3 października 1991 r. w sprawie form i warunków podejmowania i odbywania studiów przez osoby nie będące obywatelami polskimi /M.P. nr 34 poz. 253/ przez przyjęcie, że przepisy te nie mają zastosowania w niniejszej sprawie, i że nie są podstawą do wydania indywidualnej decyzji w sprawie przyznawania stypendiów doktoranckich;

2. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, w szczególności:

• art. 104 Kpa przez niezastosowanie tego przepisu w okolicznościach niniejszej sprawy /o jest przez odmowę skarżącemu prawa do załatwienia jego sprawy w trybie decyzji administracyjnej.
• art. 3 par. 2 ustawy z dnia 30.08.2003 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 107 Kpa przez przyjęcie, że pismo skierowane do skarżącego przez Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 grudnia 2003 r., (...) nie ma charakteru decyzji administracyjnej.

Wskazując na powyższe podstawy zaskarżenia wniesiono o: uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie od organu administracji kosztów związanych z wniesieniem niniejszej skargi w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu podniesiono, że zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że pismo skierowane do skarżącego przez Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 grudnia 2003 r. nie ma charakteru decyzji administracyjnej. Takie stanowisko jest niezasadne w świetle zarówno stanu faktycznego istniejącego w sprawie jak i dotychczasowego orzecznictwa sądów administracyjnych. Przedmiotowe pismo zawiera bowiem minimum elementów pozwalających zakwalifikować je jako decyzję administracyjną, co prawda decyzję wadliwą, ale to już inna kwestia. Zgodnie z ukształtowanym w tej materii orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego pisma, które zawierają minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania ich jako decyzji są orzeczeniami nawet, gdy nie zachowują w pełni sformalizowanych wymagań przewidzianych w art. 107 par. 1 Kpa. Do tych minimalnych elementów należy oznaczenie organu, wskazanie adresata, rozstrzygnięcie i podpis, /tak NSA w wyroku z dnia 15.03.2001 r., V SA 2938/99 - Lex nr 51259; postanowieniu z dnia 27.07.1999 r., I SA 1509/98 - Lex nr 48728; wyroku z dnia 11.02.1998 r., III SA 1067/96 - Lex nr 41559; czy, że wyroku z dnia 20.07.1981 r., SA 1163/81 - OSPiKA 1982 z. 9 poz. 169/.

Przedmiotowe pismo zawiera wszystkie te elementy. Mamy w nim oznaczenie organu - Ministra Edukacji Narodowej, adresata - skarżącego, rozstrzygnięcie - polegające na podtrzymaniu dotychczasowego stanowiska zajętego w sprawie przez Biuro Uznawalności Wykształcenia i Wymiany Międzynarodowej oraz podpis.

Poza tym, co także znajduje odzwierciedlenie w dotychczasowym orzecznictwie, o istocie aktu prawnego winna przesądzić jego treść, a nie forma. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21.02.1994 r. /I SAB 54/93 - OSP 1995 z. 11 poz. 222/ stwierdził wyraźnie, że pismo nie mające formy decyzji jest decyzją administracyjną, jeśli pochodzi od organu administracji, skierowane jest na zewnątrz i w sposób władczy rozstrzyga o prawach i obowiązkach prawnych osób w sprawie indywidualnej. W niniejszym przypadku Minister Edukacji Narodowej, a wcześniej podległe mu Biuro Uznawalności Wykształcenia i Wymiany Międzynarodowej, pozbawili skarżącego prawa do stypendium doktoranckiego za dwa miesiące przyznając zresztą, że w tej kwestii wydano decyzję.

W świetle, zarówno ustawy o szkolnictwie wyższym, jak i zarządzenia MEN w sprawie form i warunków podejmowania i odbywania studiów przez osoby nie będące obywatelami polskimi, wyraźnie wynika, że przyznanie stypendium jest niczym innym jak aktem władczym, rozstrzygającym merytorycznie indywidualną sprawę cudzoziemca ubiegającego się o taką pomoc. Skoro tak to pismo MEN z dnia 9.12.2003 r., w którym komunikuje się skarżącemu, że decyzja Biura o zabraniu mu stypendium za miesiąc sierpień i wrzesień jest słuszna jest niczym innym jak decyzją rozstrzygającą indywidualną sprawę i to w II instancji.

To zaś, że kwestia przyznawania i odmowy przyznania stypendium naukowego podlega kontroli sądu administracyjnego wyjaśnił już Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5.01.2001 r. wydanym w sprawie III RN 45/00 /OSNP 2001 nr 17 poz. 525/. W świetle powyższych faktów nie może więc budzić wątpliwości, że odebranie prawa do stypendium doktoranckiego jest kwestią, która winna być rozstrzygana w formie decyzji administracyjnej.

Ponadto, nawet jeśli Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że w materii przyznawania stypendiów nie wydaje się decyzji administracyjnych, to już na pewno takie przyznanie /jak i odebranie stypendium/ jest innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień wynikających z przepisów prawa, skierowaną do zindywidualizowanego adresata, która zgodnie z art. 3 par. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podlega kontroli sądowoadministracyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna jest środkiem prawnym sformalizowanym. Należy przytoczyć podstawy kasacyjne wraz z ich uzasadnieniem. Trzeba zatem m.in. wskazać konkretny przepis prawa materialnego lub procesowego, który został naruszony. Nie wystarczy przy tym przytoczenie przepisu ustawy stanowiącego podstawę kasacji. Konieczne jest także sprecyzowanie, do jakiego naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego doszło i na czym ono polegało - por. T. Wiśniewski, Apelacja i kasacja. Nowe środki odwoławcze w postępowaniu cywilnym, Warszawa 1996, s. 139. Za niewystarczające należy uznać ogólnikowe zarzuty pogwałcenia przepisów prawa materialnego lub Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak i odsyłanie do pism procesowych zawartych w aktach sprawy. Autor skargi ma wskazać, jaki konkretny przepis prawa materialnego został naruszony przez sąd I instancji i na czym jego zdaniem polegała błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie tego przepisu przez sąd. Podobnie rzecz się ma, gdy chodzi o naruszenie prawa procesowego. zarzut ma się odnosić do postępowania sądowego zakończonego skarżonym orzeczeniem, a jego uzasadnienie wskazywać na istotny wpływ uchybienia procesowego na wynik sprawy. Przy tym naruszenie przepisów procesowych, jako podstawa kasacji, musi dotyczyć postępowania sądowoadministracyjnego, a nie postępowania przed organem administracji publicznej.

W tym stanie rzeczy zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej należy uznać za nietrafne.

Zarzut naruszenia prawa materialnego przez przyjęcie, że wskazane w skardze kasacyjnej przepisy nie mają zastosowania w niniejszej sprawie, i że nie są podstawą do wydania indywidualnej decyzji w sprawie przyznawania stypendiów doktoranckich nie mógł być uwzględniony, ponieważ tego rodzaju uchybienie nie mieści się w podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 104 par. 1 Kpa nie może zostać uwzględniony, albowiem nie można go podnosić pod adresem sądu administracyjnego, gdyż wydawanie decyzji z zastosowaniem tego przepisu należy do organów administracji, natomiast w postępowaniu przed sądem administracyjnym przepis ten nie ma zastosowania. Pogląd ten nie budzi zresztą wątpliwości w orzecznictwie NSA - por. np. wyrok z 26.05.2004 r., OSK 268/04 - nie publ.

Także zarzut naruszenia art. 3 par. 2 ustawy z dnia 30.08.2003 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 107 Kpa przez przyjęcie, że pismo skierowane do skarżącego przez Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 grudnia 2003 r., (...) nie ma charakteru decyzji administracyjnej jest bezzasadny. Rzeczywiście, pismo to nie jest decyzją administracyjną, lecz przekazaną stronie informacją o przepisach mających zastosowanie w sprawie i ich wykładni. Nie zamyka ono zresztą stronie możliwości domagania się, aby jej sprawa została załatwiona decyzją. Jeśli zaś uważa, że Minister Edukacji Narodowej i Sportu pozostaje w bezczynności w załatwieniu jej sprawy, to może ją zaskarżyć do sądu administracyjnego.

Z tych względów, działając na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę kasacyjną należało oddalić z braku usprawiedliwionych podstaw kasacyjnych.