Uzasadnienie
OSK 1273/04
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę Z. Ł. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 7 listopada 2002 r. utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską.
W uzasadnieniu w/w rozstrzygnięcia sąd stwierdził, co następuje:
W dniu 30 kwietnia 2002 r. do Komendy Wojewódzkiej w Lublinie wpłynął anonim, z którego wynikało, że Z. Ł., członek Koła Łowieckiego "[...]" w Międzyrzeczu Podlaskim posiadający pozwolenie na broń myśliwską, leczy się w przychodni psychiatrycznej w Międzyrzeczu Podlaskim w związku ze stwierdzonym u niego alkoholizmem. W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że skarżący miał problemy z alkoholizmem dwa lata wcześniej. Z zaświadczenia Poradni Zdrowia Psychicznego w Międzyrzeczu Podlaskim wynika, że skarżący był zarejestrowany w w/w Poradni od 1999 r., oraz że w grudniu 2000 r. wydano mu skierowanie na leczenie odwykowe szpitalne. Z zaświadczenia tego wynika też, że skarżący "w późniejszym okresie utrzymywał się w abstynencji".
W dniu 17.,06.2002 r. skarżący został wezwany – na podstawie art. 15 ust.5 ustawy o broni i amunicji do poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym. W dniu 28.06.2002 r. skarżący przedstawił organom Policji orzeczenie psychologiczne z dnia 25.06.2002 r. oraz orzeczenie lekarskie z dnia 21.06.2002 r. W wymienionych wyżej orzeczeniach stwierdzono, że Z. Ł. nie należy do osób wymienionych w art. 15 ust.1 pkt 2-4 ustawy o broni i amunicji i "może dysponować bronią".
Komendant Wojewódzki Policji w Lublinie uznając, że zachodzi sprzeczność między przedstawionymi przez skarżącego orzeczeniami lekarskimi i psychologicznym a dołączonymi do akt sprawy zaświadczeniami o stanie zdrowia skarżącego, skorzystał z przysługujących mu uprawnień przewidzianych w § 8 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń (Dz. U. z 2000 r. Nr 79, poz. 898 ze zm.) i odwołał się od przedstawionych przez skarżącego orzeczeń do Instytutu Medycyny Wsi w Lublinie oraz do Pracowni Psychologicznej w Siedlcach.
W wyniku ponownych badań w orzeczeniu psychologicznym z dnia 31 lipca 2002 r. stwierdzono, że Z. Ł. wykazuje istotne zaburzenia psychologiczne i nie może dysponować bronią. Również z wydanego przez Instytut Medycyny Wsi w Lublinie orzeczenia z dnia 8.08.2002 r. wynikało, że skarżący nie posiada zdolności fizycznej i psychicznej do dysponowania bronią.
W tych warunkach zostało wszczęte postępowanie o cofnięcie skarżącemu pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej. Zgodnie z art. 10 § 1 kpa pouczono skarżącego o przysługującym mu uprawnieniu składania wniosków i dowodów mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
W związku z powyższym, skarżący przedstawił organowi prowadzącemu postępowanie zaświadczenie Poradni Zdrowia Psychicznego w Międzyrzeczu Podlaskim z dnia l3 sierpnia 2002 r., z którego wynikało, iż skarżący był zarejestrowany w w/w Poradni od 1999 r. z uwagi na okresowe nadużywanie alkoholu i że obecnie nie stwierdza się objawów uzależnienia. Ponadto dołączył do akt opinie z zakładu pracy, a także wniosek o udostępnienie mu wyników badań lekarskich.
W dniu 9 września 2002 r. Komendant Wojewódzki Policji w Lublinie cofnął skarżącemu pozwolenie na posiadanie broni palnej myśliwskiej. Powołał się na orzeczenia wydane prze Instytut Medycyny Wsi oraz Pracownię Psychologiczną w Siedlcach. Orzeczenia wydane w tym trybie są ostateczne i wiążące dla organów Policji.
W złożonym od powyższej decyzji odwołaniu, skarżący wnosząc o jej uchylenie zarzucił organowi I instancji naruszenie art. 77 kpa. Podniósł, że mimo dwóch sprzecznych orzeczeń w sprawie organ nie dopuścił dowodu z opinii niezależnego biegłego. Zażądał także wezwania lekarzy i psychologów przeprowadzających badania do przedłożenia dokumentacji lekarskiej.
Decyzją z dnia 7 listopada 2002 r. Komendant Główny Policji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wyjaśnił, że przepis art. 15 ust.1 pkt 2-4 cyt. ustawy wymienia przypadki, których zaistnienie obliguje organy Policji do cofnięcia pozwolenia na broń, na podstawie art. 18 ust.1 pkt 2 cyt. ustawy. Orzeczenia lekarskie i psychologiczne wydane w postępowaniu odwoławczym w trybie § 8 ust.9 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7.09.2002 r. – wiążą organy Policji. Z tych względów brak jest podstaw do przyjęcia, że zostały naruszone przepisy art. 77 § 1 kpa.
W złożonej od tej decyzji skardze do sądu zarzucono, że decyzja ta narusza przepisy prawa procesowego to jest art. 7, 10, 75, 77 80 kpa a także przepisy prawa materialnego tj. art. 18 ust.1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji. Ponadto skarżący zakwestionował zgodność z Konstytucją przepisu § 8 ust.9 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7.IX.2000 r. w sprawie badań lekarskich (...) twierdząc, że został on wydany bez podstawy prawnej albowiem delegacja ustawowa zawarta w art. 15 ust. 7 ustawy o broni i amunicji nie upoważniła Ministra do określenia mocy dowodowej orzeczenia wydanego w trybie odwołania. Przepis ten łamie konstytucyjną zasadę prawa strony do sądu. Niekorzystne orzeczenia lekarskie nie wskazują przypadłości czy chorób, które stwierdzono u skarżącego, nie zawierają jakiegokolwiek uzasadnienia.
Na rozprawie przed sądem pełnomocnik skarżącego podniósł, że w dacie wydawania decyzji brak było rozporządzenia Ministra Zdrowia o którym mowa w art. 15 ust.9 ustawy o broni i amunicji, które określać miało wykaz stanów chorobowych i jednostek zaburzeń funkcjonowania psychologicznego, wykluczających możliwość wydania pozwolenia na broń.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał na obligatoryjny charakter art. 18 ust.1 pkt 2. Decyzja wydana na jego podstawie jest decyzja związaną pozbawioną cech uznaniowości. W przypadku stwierdzenia w orzeczeniach lekarskich wypadków wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 cyt. ustawy organy Policji zobowiązane są cofnąć pozwolenie na broń. Odnośnie kwestionowania przez skarżącego niekorzystnych dla niego orzeczeń lekarskich stwierdził, że zostały one wydane w trybie przewidzianym w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 7.09.2000 r. W przypadku ewentualnych zastrzeżeń skarżący mógł w trybie § 9 w/w rozporządzenia skierować je do organów mających uprawnienia kontrolne.
Odnośnie zarzutu niekonstytucyjności § 8 ust. 9 cyt. rozporządzenia sąd stwierdził, że właściwy do rozpoznania tego rodzaju spraw jest Trybunał Konstytucyjny.
Za nieuzasadnione sąd uznał naruszenie art. 10 kpa. Skarżący brał czynny udział w postępowaniu, składał wnioski dowodowe i zapoznany został z materiałem zebranym w sprawie. Fakt odmowy udzielenia zezwolenia na zapoznanie się z dokumentacją lekarska. przez dyrektora Instytutu Medycyny Wsi, nie może obciążać organów Policji.
Sąd podzielił również pogląd organów, że orzeczenia lekarskie nie podlegają weryfikacji przez organy Policji. Dodał jednakże, że "w kontekście przepisów kpa nie eliminuje to w sposób bezwzględny udziału biegłych w ustalaniu merytorycznej poprawności takich orzeczeń. W niniejszej sprawie zarówno organ I jak i II instancji nie były zobowiązane dopuścić dowodu z opinii biegłego zważywszy zebrany w sprawie materiał dowodowy".
W złożonej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej Z. Ł. wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie zmianę wyroku i uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucił mu:
- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tj.
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c cyt. ustawy przez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia przez organ administracyjny art. 75, 84 w zw. z art. 7 kpa – polegającego na przyjęciu, iż brak było podstaw prawnych i faktycznych do dopuszczenia dowodu z opinii biegłych lekarzy a także art. 10 kpa polegającego na pozbawieniu skarżącego możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów,
- art. 141 § 4 ppsa – przez błąd w ustaleniach faktycznych dotyczących ustalenia czy skarżący w dacie orzekania mógł być zaliczony do kategorii podmiotów wymienionych w art. 15 ust.1 pkt 2-4 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji,
- art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych przez dokonanie wadliwej oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej zgodności z prawem przy uwzględnieniu, że w dacie jej wydania brak było rozporządzenia, które zgodnie z art. 15 ust.9 ustawy o broni miało określać wykaz stanów chorobowych i zaburzeń funkcjonowania psychicznego.
- Naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) t.j.:
- art. 15 ust.1 pkt 2-4 w zw. z art. 18 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o borni i amunicji – przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu, że delegacja zawarta w tym przepisie upoważniała Ministra Zdrowia do określenia mocy dowodowej orzeczenia lekarskiego wydanego w trybie odwoławczym,
- paragrafu 8 pkt 9 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich (...) przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten zwalniał Komendanta Głównego Policji od stosowania w nin. sprawie zasad wyrażonych w przepisach art. 7, 77 § 1, 75, 84, 80 Kodeksu postępowania administracyjnego,
- przepisu art. 8 ust.1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez ich nie zastosowanie, to jest brak odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu § 8 pkt 9 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7.09.2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych (...).
Odpowiadając na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie jako podstawę skargi kasacyjnej wskazano naruszenie przez sąd pierwszej instancji zarówno przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 – ppsa) tj. art. 18 ust.1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust.3 pkt 2 i 4 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji przez ich niewłaściwe zastosowanie, nadto art. 15 ust. 7 cyt. ustawy oraz § 8 pkt 9 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7.09.2000 r. w sprawie badań lekarskich (...) przez ich błędną wykładnię, a także naruszenie przepisów prawa procesowego mające wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ppsa) tj. art. 145 § 1 lit. c, 141 § 4 – ppsa.
Podnosząc postawione wyżej zarzuty wnoszący skargę kasacyjną wskazał, że sąd I instancji oddalając skargę na decyzję dotyczącą cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń podzielił błędne - w jego ocenie – stanowisko Komendanta Głównego Policji w kwestii związania tego organu orzeczeniami lekarskimi, wydanymi na podstawie § 8 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7.09.2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń. Doprowadziło to do pominięcia przez organy Policji dowodu z opinii innych biegłych lekarzy, uprawnionych do przeprowadzania badań osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń, w sytuacji gdy istnieją rozbieżności między orzeczeniami lekarskimi wydanymi w niniejszej sprawie.
- Odnosząc się do tych zarzutów należy przede wszystkim stwierdzić, że istota niniejszej sprawa sprowadza się w zasadzie do oceny charakteru i mocy wiążącej orzeczeń lekarskich wydawanych w oparciu o paragraf 8 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. Podkreślić również należy, że niniejsza sprawa dotyczy cofnięcia pozwolenia na broń palną. Posiadanie broni, zwłaszcza palnej, z uwagi na możliwość spowodowania nieograniczonego zagrożenia dla bezpieczeństwa i porządku publicznego zostało ściśle reglamentowane przepisami ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji. Artykuł 15 tej ustawy w ustępie 1 w punktach od 1-6 wymienia przypadki, w których zabrania się wydawania osobom pozwolenia na broń. Punkt 4 tego artykułu zawiera bezwzględny zakaz wydawania pozwolenia na broń osobom uzależnionym od alkoholu lub substancji psychoaktywnych. Wymienione art. 15 ust.1 w pkt od 2-6 przesłanki, warunkujące wydanie pozwolenia na broń, stanowią również w przypadku ich zaistnienia podstawę do cofnięcia tego pozwolenia (art. 18 ust.1 pkt 2 cyt. ustawy).
Tak więc w razie ujawnienia okoliczności dostatecznie uzasadniających podejrzenie, że osoba posiadająca pozwolenie na broń należy do osób wymienionych w art. 15 pkt 4 cyt. ustawy właściwy organ Policji może zobowiązać tę osobę do niezwłocznego poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym i przedstawienia orzeczeń wydanych przez upoważnionych lekarzy i psychologów (ust.5 art. 15 cyt. ustawy).
Zakres wymienionych wyżej badań lekarskich i psychologicznych a także warunki i tryb odwoływania się od tych orzeczeń został określony w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 7.09.2000 r. w sprawie badań lekarskich wydanym na podstawie delegacji ustawowej, zawartej w art. 15 ust.7 ustawy o broni i amunicji. Paragraf 8 tego rozporządzenia w pkt od 1-9 reguluje tryb wnoszenia odwołań od orzeczeń lekarskich i psychologicznych wydawanych na podstawie § 2 i § 3 cyt. rozporządzenia przez upoważnionych do ich wydawania lekarzy i psychologów. Z kolei punkt 9 tego paragrafu zawiera stwierdzenie, że orzeczenie lekarskie lub psychologiczne wydane w trybie odwołania jest ostateczne.
Tego rodzaju zapis ma ten skutek, że wydawane w wyniku rozpatrzenia odwołania orzeczenia mające ostateczny charakter są wiążące dla organów Policji prowadzących postępowanie w sprawie cofnięcia lub odmowy wydania pozwolenia na broń.
Analiza obowiązujących aktualnie przepisów ustawy z dnia 21.05.1999 r. o broni i amunicji a także przepisów wykonawczych do tej ustawy wskazuje, iż dokonywanie oceny stanu zdrowia fizycznego i psychicznego osób ubiegających się o pozwolenie na broń lub posiadających takie pozwolenie zostało przekazane upoważnionym do tego lekarzom i psychologom. Zakres i sposób przeprowadzania badań p0oprzedzających wydanie stosownego orzeczenia został ściśle określony w przepisach w/w rozporządzenia. Przewidziany tam został swoistego rodzaju tryb postępowania, który – jak to już wyżej wspomniano – przewiduje możliwość składania przez osobę podlegającą badaniom a także organ Policji odwołań, od orzeczeń lekarskich i psychologicznych. Tego rodzaju regulacja dotycząca czynności specjalistycznych jakimi są niewątpliwie badania lekarskie stanowi procedurę odrębna od procedury administracyjnej. Ostateczne orzeczenia lekarskie wydawane w trybie § 8 cyt. rozporządzenia nie podlegają więc weryfikacji przez organy Policji w prowadzonych przez nie postępowaniach o wydanie lub cofnięcie pozwolenia na broń.
Związanie organów Policji ostatecznym orzeczeniem lekarskim i psychologicznym wydanym na podstawie art.8 cyt. rozporządzenia wyklucza zatem możliwość przeprowadzenia w postępowaniu o wydanie lub cofnięcie pozwolenia na broń dowodu z opinii biegłego na okoliczności objęte treścią tych orzeczeń.
Uwzględniając powyższe Naczelny Sad Administracyjny uznał, iż zarzuty dotyczące naruszenia przez sąd wskazanych w skarzdze przepisów art. 15 ust.4 w zw. z 18 ust.1 pkt 2 – oraz art. 15 ust.7 ustawy o broni i amunicji a także § 8 pkt 9 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7.09. 2000 r. a także art. 145 § 1 lic.c i 141 ppsa – są nieusprawiedliwione.
- Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut dotyczący odmowy przez sąd I instancji dokonania oceny konstytucyjności § 8 pkt 2 cyt. wyżej rozporządzenia Ministra Zdrowia. Stosownie do art. 188 Konstytucji RP o zgodności ustaw a także przepisów prawa wydawanych przez centralne organy państwowe z Konstytucją orzeka Trybunał Konstytucyjny. Tak więc wyłącznie do kompetencji tego organu zastrzeżona została możliwość orzekania o niekonstytucyjności ustaw, umów międzynarodowych a także innych przepisów prawa wydawanych przez organy centralne.
- Bez znaczenia dla wyniku niniejszej sprawy pozostaje fakt, iż w chwili wydawania orzeczeń lekarskich brak było aktu wykonawczego do wydania którego upoważniała delegacja ustawowa zawarta w art. 15 ust.9 ustawy o broni i amunicji. Rozporządzenie to, zawierające wykaz stanów chorobowych i zaburzeń funkcjonowania psychicznego, wykluczających możliwość wydania pozwolenia na broń i rejestracji broni – weszło w życie z dniem 1.01.2004 r.
Nie oznacza to jednakże aby do tego czasu wstrzymane zostało przeprowadzanie badań lekarskich i psychologicznych a także wydawania orzeczeń. Podstawę prawną do przeprowadzenia w/w badań i wydawanie orzeczeń stanowiły bowiem przepisy ustawy o broni i amunicji oraz przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7.09.2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenia na broń – określające zakres i warunki przeprowadzania tych badań.
Uwzględniając powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – oddalił skargę kasacyjną.