Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 8 czerwca 2004 r., II SA/Bk 124/04 oddalił skargę Zenajdy K. na decyzję Wojewody (...) z 27 stycznia 2004 r., (...) w przedmiocie odmowy prawa do zasiłku przedemerytalnego z datą wsteczną. W uzasadnieniu swego orzeczenia Sąd nie podzielił zarzutu skarżącej, że w świetle art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i bezrobociu /t.j. Dz.U. 2003 nr 58 poz. 514/, spełniała ona warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego już w dniu 20 grudnia 2000 r. /kiedy ustał jej ostatni stosunek pracy/, a co najmniej w dniu 9 stycznia 2001 r. /kiedy zarejestrowała się w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna/. Sąd stwierdził, że skarżąca wystąpiła z żądaniem przyznania zasiłku przedemerytalnego dopiero 24 listopada 2003 r., po uzyskaniu sprostowanego świadectwa pracy, dokumentującego okres pracy wymagany do uzyskania tego zasiłku. Tym samym, dopiero wówczas uzyskała ona dowody potwierdzające fakt spełnienia przesłanek do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego w dacie rejestracji w urzędzie pracy.
Zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy z 17 grudnia 2001 r. zmieniającej m.in. ustawę o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. nr 154 poz. 1793/, osoby, które przed dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. przed 1 stycznia 2002 r. zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, nabywają oraz zachowują to prawo na dotychczasowych zasadach. Natomiast z art. 37l ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu wynika po pierwsze, że prawo do tego zasiłku ustala się na wniosek osoby spełniającej warunki do jego nabycia w dniu rejestracji, a po drugie, że zasiłek przedemerytalny przysługuje od następnego dnia po złożeniu wniosku i dokumentów niezbędnych do ustalenia uprawnienia. Skoro skarżąca złożyła wniosek o ten zasiłek w dniu 24 listopada 2003 r., to został on jej przyznany od 25 listopada 2003 r., stosownie do obowiązujących wówczas przepisów.
Skargą kasacyjną z dnia 26 lipca 2004 r. zaskarżono powyższy wyrok w całości, zarzucając mu:
naruszenie prawa materialnego tj. art. 37l ust. 1 i 2 ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, przez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że skarżącej nie przysługuje prawo do zasiłku przedemerytalnego od 9 stycznia 2001 r. ponieważ w tym dniu nie spełniała ona przesłanek do jego uzyskania, tj. nie złożyła wniosku o jego przyznanie, gdy w rzeczywistości złożenie takiego wniosku i jego skuteczność uwarunkowana była od wyniku toczącego się postępowania sądowego w przedmiocie sprostowania świadectwa pracy.
Wskazując na powyższe podstawy zaskarżenia wniesiono o: zmianę zaskarżonego orzeczenia i przywrócenie skarżącej prawa do zasiłku przedemerytalnego z datą wsteczną, tj. począwszy od dnia 9 stycznia 2001 r.
W uzasadnieniu podniesiono, że zaskarżony wyrok WSA został oparty wyłącznie na literalnej i formalistycznej wykładni przepisu art. 37l ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, stojąc na niezmienionym stanowisku, że podstawową przesłanką do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego jest złożenie stosownego wniosku w tym przedmiocie. Natomiast Sąd nie wziął pod uwagę okoliczności i przyczyn tego zaniechania, co jest bardzo ważne w sprawie. Skarżąca bowiem nie miała możliwości, aby skutecznie wystąpić z przedmiotowym wnioskiem w styczniu 2001 r., gdyż do 28 października 2003 r. toczyło się postępowanie przed Sądem Rejonowym w B. w sprawie (...) o sprostowanie jej świadectwa pracy, poprzez stwierdzenie, że w latach 1979-2000 skarżąca wykonywała pracę w warunkach szczególnych, co było podstawową przesłanką do uzyskania prawa do zasiłku przedemerytalnego. Wyrok tego Sądu potwierdził prawo skarżącej do zasiłku przedemerytalnego już w 2001 r., i jako taki powinien działać wstecz.
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył Wojewoda P., wnosząc o oddalenie skargi i zasądzenie należnych kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu odpowiedzi przytoczono argumenty powołane w zaskarżonej wcześniej decyzji z 27 stycznia 2004 r. W szczególności podkreślono, że zasiłek przedemerytalny został przyznany od następnego dnia po złożeniu wniosku przez skarżącą, co jest zgodne z art. 37l ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku nie są trafne.
W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu /art. 183 par. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Zarzut naruszenia przez WSA w Białymstoku prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 37l ust. 1 i 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu jest chybiony, co znajduje uzasadnienie przede wszystkim w samej treści wymienionych przepisów prawnych. Na podstawie art. 37l ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. w wersji obowiązującej w dniu 9 stycznia 2001 r. /t.j. Dz.U. 1997 nr 25 poz. 128 ze zm./, tj. w dniu dokonania przez skarżącą rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w B. - prawo do zasiłku przedemerytalnego przysługiwało na wniosek, osobie, która w dniu rejestracji posiadała lub spełniła warunki do jego nabycia; uprawnienie to przysługiwało wówczas od dnia następnego po dniu zarejestrowania albo od następnego dnia po dniu złożenia wniosku. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że w dniu 9 stycznia 2001 r. skarżąca nie złożyła wniosku o przyznanie zasiłku przedemerytalnego. W tym czasie nie mogła również wykazać spełnienia warunków do jego nabycia. Natomiast wniosek o przyznanie przedmiotowego zasiłku oraz dokumenty stwierdzające jej uprawnienia, skarżąca przedłożyła w 24 listopada 2003 r. Na podstawie obowiązującej wówczas ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty /Dz.U. nr 6 poz. 65/, mocą której przywrócono prawo do zasiłku przedemerytalnego dla bezrobotnych, którzy do dnia 1 stycznia 2002 r. spełniali warunki do nabycia zasiłku, osoby te nabywają prawo do zasiłku przedemerytalnego od dnia następnego po dniu złożenia wniosku /art. 3 ust. 2 ustawy/.
Z powyższych przepisów wynika, że wniosek o przyznanie zasiłku przedemerytalnego musi ten zasiłek poprzedzać. Nie jest trafny zarzut, że wykładnia sądu I instancji jest formalistyczna. Skarżąca mogła skutecznie dochodzić swojego uprawnienia do zasiłku przedemerytalnego mimo, iż w dniu zarejestrowania się w Powiatowym Urzędzie Pracy nie mogła jeszcze udowodnić spełnienia warunków do nabycia przedmiotowego zasiłku. Składając stosowny wniosek mogła jednocześnie przedłożyć w Urzędzie dowód, że wystąpiła do sądu powszechnego z powództwem o sprostowanie świadectwa pracy i na tej podstawie wnosić o zawieszenie postępowania administracyjnego. Jeżeli by tak postąpiła, to organ prowadzący postępowanie w sprawie przyznania zasiłku przedemerytalnego - stosownie do unormowania zawartego w art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa - obowiązany był zawiesić postępowanie administracyjne do czasu rozstrzygnięcia przez sąd powszechny zagadnienia wstępnego, jakim było ustalenie przepracowanego przez skarżącą okresu pracy.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za bezzasadną i na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Rozstrzygnięcie w kwestii kosztów postępowania kasacyjnego Sąd oparł na par. 14 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Min. Sprawiedliwości z 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu /Dz.U. nr 163 poz. 1349, zm. Dz.U. 2003 nr 97 poz. 888 i nr 212 poz. 2074/. Wojewoda P. wniósł o zasądzenie należnych kosztów postępowania według norm przepisanych, nie przedstawiając przy tym zestawienia kosztów, jakie poniósł w związku z postępowaniem kasacyjnym. Powołany wcześniej przepis rozporządzenia Min. Sprawiedliwości z 28.09.2002 r. stanowi, że stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji:
a/ za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 75 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadzi/ sprawy ten sam radca prawny - 100 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł, b/ za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam radca prawny w drugiej instancji - 75% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł, c/ za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy w drugiej instancji ten sam radca prawny, nie sporządził i nie wniósł kasacji - 75% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł, d/ w postępowaniu zażaleniowym - 120 zł.
W świetle tego unormowania jest rzeczą oczywistą, że przytoczony przepis nie przewiduje stawki minimalnej za udział w postępowaniu kasacyjnym polegający na sporządzeniu i przesłaniu do NSA odpowiedzi na skargę kasacyjną, a zatem żądanie organu administracyjnego zwrotu kosztów postępowania należało oddalić.
Jednocześnie należy zauważyć, że przepis par. 14 ust. 2 pkt 2 lit. "c" cyt. rozporządzenia Min. Sprawiedliwości, choć nie określa stawek minimalnych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie przez radcę prawnego odpowiedzi na skargę kasacyjną, to nie pozostaje w sprzeczności z unormowaniem zawartym w art. 204 p.p.s.a. Wykładnia systemowa obu tych przepisów prowadzi bowiem do wniosku, że w tym stanie prawnym warunkiem otrzymania zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego przez stronę przeciwną stronie, która wniosła skargę kasacyjną, jest złożenie sądowi wykazu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, poniesionych np. w związku ze sporządzeniem odpowiedzi na skargę kasacyjną.