Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2004 r., I SA 2915/03 oddalił skargę Grzegorza K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 3 grudnia 2003 r. (...) w przedmiocie przyznania zasiłku celowego w kwocie 120 zł w sierpniu 2003 r.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył ustalenia organów, że Grzegorz K. nie posiada żadnego dochodu. W sierpniu 2003 r. Ośrodek Pomocy Społecznej dysponował kwotą 12.229 zł na pomoc, której udzielił 89 osobom. Organ odwoławczy stwierdził, że postępowanie przeprowadzono prawidłowo, a wysokość zasiłku wynikała z możliwości finansowych organu.
W skardze na decyzję ostateczną Grzegorz K. zarzucił, iż przyznana kwota 120 zł na zabezpieczenie wszelkich potrzeb w okresie miesiąca jest rażąco sprzeczna z zasadą udzielenia pomocy umożliwiającej bytowanie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Skarżący pozostaje bezrobotnym bez własnej winy i nie posiada żadnego dochodu.
Oddalając skargę Sąd powołał się na przepis art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414 ze zm./, w myśl którego zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Przyznając taki zasiłek, który jest pomocą fakultatywną, organ jest ograniczony z jednej strony potrzebami wnioskującego o pomoc, z drugiej swoimi możliwościami i koniecznością objęcia pomocą innych potrzebujących.
Zdaniem Sądu Kolegium zasadnie oceniło, że organ I instancji nie naruszył prawa, przyznając skarżącemu zasiłek celowy w wysokości 120 zł, który miał zaspokoić tylko niezbędną potrzebę bytową, zwłaszcza, że przyznana kwota nie odbiegała od średniej tego zasiłku przyznanej innym potrzebującym.
W skardze kasacyjnej wniesionej przez Grzegorza K., reprezentowanego przez adwokata Bartłomieja K., zaskarżono wyrok w całości zarzucając, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, naruszenie prawa procesowego, a w szczególności art. 133 par. 1 tej ustawy przez nierozpoznanie przez Sąd sprawy co do jej istoty oraz art. 141 przez zaniechanie sporządzenia merytorycznego uzasadnienia wyroku. W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz zasądzenie na rzecz adwokata kosztów postępowania.
Zdaniem skarżącego Sąd nie zbadał kwestii, czy w niniejszej sprawie nie zostały przekroczone granice uznania administracyjnego. Bezsporne jest, że ustawa pozostawia uznania organu zarówno przyznanie zasiłku celowego, jak i jego wysokość.
Nie można jednak tych przepisów interpretować jako nadanie organowi uprawnienia do podjęcia decyzji według jego niczym nieograniczonej woli. Rozstrzygnięcia organów administracji powinny opierać się na przepisach prawa. Swoboda działania organu administracji publicznej nie zwalnia go z obowiązku starannego działania i przeprowadzenia postępowania zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego.
Podobny obowiązek spoczywa na organie odwoławczym. Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie I SA 529/03, przy niemal identycznym stanie faktycznym, wyraził inny pogląd, a mianowicie uznał, że niedysponowanie wystarczającymi środkami na zaspokojenie wszystkich potrzeb podopiecznych nie może stanowić jedynej przesłanki uznania, iż organ nie miał możliwości przyznania skarżącemu, który nie posiada żadnych dochodów, zasiłku celowego w wyższej kwocie. Aby stwierdzić, iż organ administracji nie przekroczył granic uznania administracyjnego, Kolegium powinno dysponować stosownym materiałem dowodowym. Takim dowodem jest dokument, z którego wynikać będzie, jakimi kwotami dysponował ośrodek w danym okresie na poszczególne rodzaje świadczeń i jaka była liczba podopiecznych, którym przyznano świadczenia.
Skarżący popierając ten pogląd wywodzi, iż podstawowym obowiązkiem organu jest stwierdzenie, czy organ administracji obowiązki swe wykonał zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego. Organ winien rzetelnie zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy, tak, aby ustalić, czy stan faktyczny zgodny jest z rzeczywistością. Materiał dowodowy powinien dotyczyć zarówno przesłanek, jakie powinien spełnić skarżący, aby otrzymać zasiłek celowy, jak i okoliczności, które zadecydowały o odmowie przyznania zasiłku w żądanej okoliczności.
Art. 141 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nakłada na sąd obowiązek uzasadniania wyroków z przytoczeniem jego podstaw faktycznych i prawnych. Zaskarżony wyrok tych wymogów nie spełnia. Aby stwierdzić, czy prawo nie zostało naruszone, Sąd obowiązany był zbadać istniejący stan faktyczny. Sąd, nie rozpatrując dowodów, ograniczył się jedynie do przytoczenia stanu faktycznego oraz zdawkowego stwierdzenia, że ocena decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze była zasadna. W sytuacji, gdy zaniechano zebrania i wnikliwego rozpatrzenia materiału dowodowego, twierdzenie to należy uznać za gołosłowne.
Za celowe skarżący uważa, więc uchylenie wyroku i zwrot sprawy do postępowania w niższej instancji. Dopiero uzupełnienie materiału dowodowego w tym zakresie pozwoli prawidłowo rozpoznać odwołanie skarżącego i dokonać oceny, czy organ I instancji przy wydaniu zakwestionowanej decyzji nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Skarga zawiera wniosek o zasądzenie kosztów na rzecz pełnomocnika.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie popierając swe dotychczasowe stanowisko i ocenę Sądu. Zdaniem Kolegium uzupełnienie postępowania o żądany dokument nie zmieniłoby rozstrzygnięcia i przyznania wysokości zasiłku w wyższej kwocie. Kolegium podało, iż Grzegorz K. jest od dłuższego czasu podopiecznym Ośrodka Pomocy i jego sytuacja materialna jest znana.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, co następuje: skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 183 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ zwanej dalej p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, zaś z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. W sprawie niniejszej nie zachodzą przesłanki nieważności, tak więc rozpatrując podniesiony zarzut naruszenia przez sąd I instancji prawa procesowego, Sąd nie uznał go za zasadny.
Zarzut ten sprowadza się od naruszenia art. 133 par. 1 p.p.s.a. przez nierozpoznanie sprawy co do istoty w świetle rozstrzygnięcia zamieszczonego w wyroku i jego uzasadnienia i nie jest trafny. Istota rozstrzygnięcia sądu sprowadza się do oceny legalności zaskarżonej decyzji. Zakres działania sądu I instancji określa przepis art. 3 par. 1 i 2 pkt 1 ustawy p.p.s.a., zaś wynik tej oceny znajduje swe odzwierciedlenie w sentencji wyroku. Stwierdzenie naruszenia prawa przez organ prowadzi do wydania wyroku, na podstawie art. 145 par. 1 ustawy, uchylającego zaskarżoną decyzję, stwierdzającego jej nieważność lub niezgodność z prawem. Brak tych naruszeń upoważnia Wojewódzki Sąd Administracyjny do wydania wyroku nieuwzględniającego skargę na podstawie art. 151 i oddalenie jej. Wydany wyrok oddalający skargę spełnia te wymagania.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela również zarzutu naruszenia przepisu art. 141 ustawy. W myśl tego przepisu uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.
Uzasadnienie zaskarżonego wyroku wszystkie te elementy zawiera. Wprawdzie w sposób lakoniczny, jednakże Sąd wyjaśnił, że będąca przedmiotem kontroli decyzja nie naruszała granic uznania administracyjnego oraz jakie motywy legły u podstaw tej oceny.
Nie jest uprawnionym powoływanie się przez stronę na inne rozstrzygnięcie wydane przez Sąd w sprawie o zasiłek celowy, w której Sąd zalecił uzupełnienie materiału dowodowego o dodatkowy dokument. Ocena NSA wiązała organy tylko w tamtej sprawie, dotyczącej innej osoby i innego stanu faktycznego. Domaganie się, aby w tej sprawie został załączony odpowiedni dokument obrazujący stan finansowy OPS i liczbę osób korzystających ze świadczeń w świetle materiału sprawy jest całkowicie chybione.
Zgodnie z art. 77 par. 4 Kpa fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi w urzędu nie wymagają dowodu.
Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w P., wydający decyzję organ I instancji jest również dysponentem środków finansowych. Organ ten w uzasadnieniu swojej decyzji z dnia 11 sierpnia 2003 r. podał dokładne dane w tym względzie. Potrzeba załączenia dokumentu w tej sprawie nie istniała więc, a zebrany materiał pozwalał na podjęcie decyzji w ramach uznania administracyjnego skoro znana była zarówno sytuacja materialna, życiowa i osobista Grzegorza K. oraz istniała wiedza organu co do wielkości środków i potrzeb osób ubiegających się o świadczenia. Oceniając więc legalność podjętej w granicach uznania administracyjnego decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie naruszył powołanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa procesowego.
Z powyższych względów skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 242 powołanej ustawy oraz par. 18 ust. 1 pkt 2 lit. "b" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu /Dz.U. nr 163 poz. 1348 ze zm./.