Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 19 maja 2004 r. sygn. akt SA/Rz 2823/01 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę kasacyjną E. T. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia 5 listopada 2001 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano, iż podstawą pozbawienia uprawnień wdowy po kombatancie był przepis art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm./, który nakazuje pozbawić uprawnień kombatanckich osoby, które nabyły uprawnienia z tytułu czynnej walki z niepodległościowym podziemiem. Mąż skarżącej, F. T. uzyskał uprawnienia kombatanckie w ZBoWiD z takiego właśnie tytułu, za działalność prowadzoną podczas służby w organach MO i walkę z podziemiem, a więc w obowiązującym stanie prawnym jest podstawa do pozbawienia tych uprawnień w postępowaniu weryfikacyjnym. Wnosząc skargę na powyższą decyzję E. T. podniosła, iż jest ona dla niej bardzo krzywdząca i niezrozumiała, bowiem jej mąż w trakcie służby w MO nie utrwalał władzy ludowej, a tylko walczył z przestępcami, przy czym służba ta wiązała się z narażaniem życia i zdrowia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie podzielił stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, iż zaistniała przesłanka do orzeczenia o pozbawieniu przedmiotowych uprawnień, skoro obowiązujące przepisy stanowią, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, zwłaszcza, jeżeli zwalczały niepodległościowe podziemie. Art. 25 ust. 2 pkt 1 lit a ustawy o kombatantach stanowi, że uprawnień kombatanckich należy pozbawić wszystkie osoby, które uzyskały te uprawnienia a były zaangażowane w zwalczanie organizacji niepodległościowych.
Były mąż skarżącej uprawnienia kombatanckie uzyskał na tej podstawie, że jako funkcjonariusz organów MO w okresie od 27 lipca 1944 r. do 30 kwietnia 1949 r. brał udział w walkach z podziemiem i przyczynił się jako funkcjonariusz MO do aresztowania grupy NSZ. Ten fakt potwierdza zaświadczenie Komendy Wojewódzkiej Policji w Rzeszowie z dnia 21 czerwca 2001 r. Z akt sprawy nie wynika, aby prowadził inną działalność, ale nawet gdyby to czynił, to działalność wykazana zaświadczeniem nie uprawniała do zachowania uprawnień kombatanckich, które są przywilejem, wskazaniem, że konkretnej osobie ze względu na jej drogę życiową i walkę o niepodległość powinno przysługiwać szczególne wyróżnienie. Trudno za taką osobę uznać funkcjonariusza MO zwalczającego organizacje niepodległościowe, która to okoliczność w sprawie nie budzi wątpliwości.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła E. T. reprezentowana przez adwokata Piotra Ostrowskiego zaskarżając wyrok w całości oraz zarzucając:
1/ naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym w szczególności przepisów ustawy z 1991 r. o kombatantach, a zwłaszcza art. 25 ust. 2 w związku z art. 1 tej ustawy przez błędną jego wykładnię, bowiem poza tym, że F. T. we wskazanym okresie pełnił służbę w MO, to jednocześnie w okresie od 3 września 1939 r. do 25 września 1939 r. walczył z najeźdźcą hitlerowskim jako żołnierz frontowy, a tym samym nabył uprawnienia kombatanckie spełniając w tym zakresie wymogi art. 1 i art. 25 ust. 1 ustawy, jak też wymogi art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy. Wskazane przepisy zezwalają na zachowanie uprawnień kombatanckich w razie wykazania służby wojskowej i frontowej w czasie II wojny światowej w Armii Polskiej w walce z hitlerowskim najeźdźcą, co zostało wykazane, 2/ błąd w ustaleniach faktycznych przyjęty za podstawę orzeczenia, polegający na założeniu, że F. T. w okresie służby w MO był zaangażowany w zwalczanie organizacji niepodległościowych tylko na podstawie treści zaświadczenia Komendy Wojewódzkiej Policji w Rzeszowie, 3/ naruszenie przepisów postępowania wskutek nie uwzględnienia wszystkich okoliczności ujawnionych w toku postępowania dowodowego, a zwłaszcza dowodu z dokumentu w postaci książeczki wojskowej F. T., istotnych do nabycia uprawnień kombatanckich jak i prawa do ich zachowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodzi się, iż bez znaczenia dla sprawy pozostaje okoliczność, że uprawnienia kombatanckie F. T. uzyskał z tytułu działalności w MO, skoro spełnia on kryteria do uznania go za kombatanta z racji służby w Wojsku Polskim i udziału w kampanii wrześniowej jako żołnierz frontowy wzięty następnie do niewoli, na co wskazuje zdanie drugie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Stosownie do art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, zwanej dalej "ppsa", skarga kasacyjna może być oparta na następujących podstawach:
1/ naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie /art. 174 pkt 1/, 2/ naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy /art. 174 pkt 2/.
Ponadto stosownie do art. 175 (1 ppsa skarga kasacyjna musi być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniami wynikającymi z (2 i 3. W myśl art. 176 ppsa skarga kasacyjna powinna m. in. czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
Wprowadzenie tzw. przymusu adwokackiego /radcowskiego/ a więc nałożenie obowiązku sporządzenia skargi kasacyjnej przez określonych ustawowo profesjonalistów powoduje, iż skarga ta powinna być odpowiednio, w profesjonalny sposób sformułowana. W zależności od braków skargi kasacyjnej, skarga kasacyjna nie odpowiadająca ustawowym wymaganiom, podlega oddaleniu a nawet odrzuceniu w razie uznania jej niedopuszczalności ze względów formalnych.
W niniejszej sprawie wskazuje się wprawdzie, iż podstawą skargi kasacyjnej jest naruszenie przepisów postępowania /art. 174 pkt 2 ppsa/ formułując ten zarzut jako "błąd w ustaleniach faktycznych", oraz jako "nie uwzględnienie wszystkich okoliczności ujawnionych w toku postępowania dowodowego" jednakże po pierwsze, nie wskazuje się konkretnych przepisów prawa procesowego mających zastosowanie w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji a po wtóre, nie podaje się, iż naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenia konkretnego przepisu ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zarzucono ani w części odnoszącej się do podania podstaw kasacji ani też w jej uzasadnieniu, w którym brak jest przedstawienia motywów, dla których zdaniem strony to Sąd wadliwe przeprowadził postępowanie.
Właśnie ze względu na powierzenie formułowania skarg kasacyjnych określonym profesjonalistom, Naczelny Sąd Administracyjny nie ma możliwości we własnym zakresie dochodzenia jakie były intencje wnoszącego skargę kasacyjną, oraz naruszenie jakich ewentualnie przepisów prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mógłby zarzucać.
Odnośnie zarzutu naruszenia prawa materialnego należy stwierdzić, iż jak to wynika z akt sprawy, całkowicie prawidłowo Sąd I instancji opierając się na ustalonym w postępowaniu administracyjnym stanie faktycznym sprawy, a to okoliczności uzyskania przez F. T. uprawnień kombatanckich li tylko na podstawie zaświadczenia Komendy Wojewódzkiej Policji stwierdzającego udział w walkach z organizacjami niepodległościowymi podczas służby w MO uznał, że decyzja o pozbawieniu uprawnień kombatanckich jest zgodna z przepisem art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o kombatantach. Wykładnia tego przepisu w niniejszej sprawie jest całkowicie prawidłowa, bowiem dopiero w skardze kasacyjnej strona powołała się na takie okoliczności, do których Sąd I instancji nie mógł się odnieść, skoro nie były one przedmiotem rozpoznania przez organ wydający zaskarżoną decyzję.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 ppsa.