Uzasadnienie
OSK 1401/04 U z a s a d n i e n i e
Wyrokiem z dnia 19 maja 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę wniesioną przez K. i I. L. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 14 lutego 2003 r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na budowę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji podano, iż według stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji, dotyczy ona budowy oświetlenia określonego terenu przy czym projektowane nowe słupy oświetleniowe zastąpią stare, przeznaczone do demontażu. Zasilanie oświetlenia projektuje się z istniejącej stacji transformatorowej, zaś kable zasilające umieszczone będą w pasach zieleni i pod chodnikiem, a zatem obawa skarżących co do ewentualnych utrudnień w korzystaniu z przysługującego im prawa służebności gruntowej nie ma uzasadnienia. Inwestycja jest też zgodna z wymogami decyzji o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu oraz miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Dokumentacja techniczna stanowiąca załącznik do pozwolenia na budowę jest prawidłowa i zaopatrzona w niezbędne uzgodnienia. Z projektem budowlanym każda ze stron mogła się zapoznać w organie I instancji.
W skardze na powyższą decyzję K. i I. L. podtrzymali zarzut, że realizacja inwestycji pozbawi ich prawa do korzystania ze służebności drogowej koniecznej do dojazdu do ich nieruchomości a ponadto nie doręczono im załącznika do decyzji organu I instancji, to jest mapy lokalizacji oświetlenia, co uniemożliwiło im merytoryczne wypowiedzenie się w sprawie.
Skarżący w piśmie z dnia 6 maja 2004 r. wnieśli o odroczenie rozprawy z uwagi na zły stan zdrowia I. L. uniemożliwiający mu stawiennictwo na rozprawie w dniu 19 maja 2004 r., dołączając kopię zaświadczenia lekarskiego o niezdolności do pracy w dniach od 29 kwietnia do 19 maja 2004 r. z powodu choroby. Wydział Informacji Sądowej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sporządził notatkę służbową z dnia 18 maja 2004 r., z której wynika, że I. L. w dniu 12 maja 2004 r., a więc w okresie niezdolności do pracy poświadczonej zaświadczeniem lekarskim, osobiście w sekretariacie tego Wydziału zapoznawał się z aktami 20 spraw sądowo-administracyjnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie uwzględnił wniosku strony o odroczenie rozprawy podając w uzasadnieniu, iż fakt potwierdzony notatką służbową z dnia 18 maja 2004 r. przemawia za tym, że wniosek ten nie jest zasadny, skoro choroba skarżącego nie uniemożliwiła mu samodzielne poruszanie się i przybycie do Sądu oraz przeglądanie akt spraw sądowo-administracyjnych.
Po rozpoznaniu sprawy na rozprawie Sąd I instancji stwierdził, że skarga nie jest zasadna, bowiem z zatwierdzonego projektu budowlanego wynika, że istniejące oświetlenie ulic i placów wewnątrz terenu RWT "[...]" S.A. w Radomiu przy ul. [...] będzie zdemontowane, a w to miejsce zaprojektowano nowe latarnie na słupach z wysięgnikiem a kable zasilające będą układane w pasach zieleni i pod chodnikiem. W ocenie Sądu budowa oświetlenia w miejscu dotychczas istniejącego starego oświetlenia ulegającego wymianie, nie może być poczytana przez skarżących, właścicieli sąsiedniej nieruchomości, za naruszenie ich interesów w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 6 Prawa budowlanego, zwłaszcza, iż planowana inwestycja nie pozbawia skarżących przysługującej im służebności przejazdu jak też nie utrudnia skarżącym dojazdu do swoich nieruchomości. Służebnością gruntową obciążone są działki nr ew. [...] zaś inwestycja jest planowana na działkach nr [...] i 59. Nie doręczenie skarżącym załącznika do decyzji określającego plan lokalizacji oświetlenia pozostaje w ocenie Sądu I instancji bez wpływu na rozstrzygnięcie. Skarżący mogli zapoznać się z załącznikiem do decyzji w toku postępowania przed organem I instancji a także po doręczeniu decyzji organu I instancji, co umożliwiło złożenie odwołania, w którym został wyrażony sprzeciw co do lokalizacji inwestycji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli K. i I. L. reprezentowani przez radcę prawnego K. K., zaskarżając wyrok w całości oraz zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: - art. 109 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, zwanej dalej "ppsa", polegające na nieuwzględnieniu wniosku o odroczenie rozprawy z powodu choroby strony, - art. 145 (1 pkt 1 lit c ppsa wobec oddalenia skargi, pomimo iż organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania, a w szczególności art. 109 (1 kpa wobec doręczenia skarżącym jedynie części decyzji administracyjnej.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podnosi się, iż okoliczność, że I. L. był w Sądzie w dniu 12 maja 2004 r., a więc na tydzień przed datą rozprawy, w żaden sposób nie wskazuje na to, że w dniu 19 maja 2004 r. był on w stanie stawić się w Sądzie i uczestniczyć w rozprawie sądowej. Jego obecność w Sądzie "miała charakter przypadkowy i stanowiła wykorzystanie okazji, jaką była wizyta u osoby prowadzącej kurację" skarżącego w Warszawie. Poza tym skarżący "nie zaznajamiał się z aktami, a jedynie, przy pomocy żony sprawdzał, czy w poszczególnych sprawach wpłynęły odpowiedzi na jej skargi". Rozpoznając sprawę, pomimo złożenia wniosku o odroczenie rozprawy, Sąd uniemożliwił stronie udział w rozprawie i obronę swoich interesów, rażąco naruszając art. 109 (1 ppsa. Strona powołuje się też na na to, iż J. P. T., autor komentarza do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w Komentarzu wydanym przez Wydawnictwo Prawnicze Lexix-Nexis, rok 2004 str. 167-168, wyraził pogląd, że wykazana zaświadczeniem lekarskim choroba strony lub jej pełnomocnika uniemożliwiająca stawienie się w sądzie, jest "znaną sądowi przeszkodą" w rozumieniu art. 109 ppsa i pociąga za sobą konieczność odroczenia rozprawy. Również Sąd Najwyższy w wyrokach z dnia 18 marca 1981 r. sygn. akt I PRN 8/81 oraz z dnia 28 listopada 1997 r. sygn. akt I CKU 175/97 stwierdzał, że wydanie orzeczenia w sytuacji, kiedy udokumentowana zaświadczeniem lekarskim choroba uniemożliwia stronie stawiennictwo na rozprawie, powoduje nieważność postępowania.
Tego samego dnia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpatrując sprawę sygn. akt IV SA 2964/02 i dysponując "jak się należy domyślać, tą samą notatką służbową" odroczył rozpoznanie sprawy uznając, że choroba I. L. uniemożliwia mu stawiennictwo w Sądzie i uczestniczenie w rozprawie. Sąd ten zatem inaczej interpretuje ten sam stan faktyczny, co nie powinno mieć miejsca.
Powołując się na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 1998 r. sygn. akt IV SA 1727/96 oraz z dnia 5 października 1999 r. sygn. akt IV SA 1499/97 wnoszący skargę kasacyjną w uzasadnieniu tej skargi podnosi, że doręczenie decyzji bez stanowiącego jej integralną część załącznika ma wpływ na rozstrzygnięcie a w konsekwencji w ocenie strony rażąco narusza art. 109 (1 kpa w związku z czym stanowisko Sądu I instancji co do tego, że nie doręczenie stronie załącznika nie miało wpływu na rozstrzygnięcie jest niezgodne z prawem.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Podstawę skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie stanowi zarzut określony w art. 174 pkt 2 ppsa, to jest naruszenie przepisów prawa procesowego mające w ocenie strony istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
W pierwszym rzędzie strona zarzuca naruszenie art. 109 ppsa.
Przepis ten stanowi, że rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieobecność strony lub jej pełnomocnika, wywołaną nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć. Nie może jednak budzić wątpliwości, że to do oceny Sądu należy, czy podane przez stronę lub jej pełnomocnika we wniosku o odroczenie rozprawy okoliczności odpowiadają którejkolwiek z przesłanek wymienionych w tym przepisie.
Strona skarżąca złożyła wniosek z dnia 6 maja 1004 r. o odroczenie rozprawy przedkładając zaświadczenie lekarskie, które uprawniało do korzystania ze zwolnienia od pracy w okresie od 29 kwietnia do 19 maja 2004 r. z powodu choroby. Rozprawa przed Sądem I instancji była wyznaczona na dzień 19 maja 2004 r. a więc ostatni dzień zwolnienia lekarskiego. Jak to niespornie ustalono w sprawie, na tydzień przed terminem rozprawy, bowiem w dniu 12 maja 2004 r. skarżący przebywał w Sądzie w celu, jak to twierdzi się w uzasadnieniu skargi kasacyjnej "sprawdzenia, czy w poszczególnych sprawach wpłynęły odpowiedzi na skargi". Pobyt w Sądzie, którego siedziba znajduje się w Warszawie był przy tym "przypadkowy", a w istocie strona przyjechała z Radomia do Warszawy, jak twierdzi "w celu wizyty u osoby prowadzącej kurację strony". Według strony okoliczność pobytu w Sądzie w trakcie zwolnienia lekarskiego w żaden sposób nie wskazuje na to, że w dniu 19 maja 2004 r. mogła stawić się na rozprawę.
Orzekający w niniejszej sprawie skład Naczelnego Sądu Administracyjnego uznał, że postanowienie Sądu I instancji o nieuwzględnieniu wniosku o odroczenie rozprawy ze wskazaniem, iż nie zaistniała przesłanka do uwzględnienia tego wniosku jest w pełni prawidłowe i nie narusza art. 109 ppsa. Obowiązek odroczenia rozprawy stosownie do tego przepisu powstaje wtedy, gdy znana Sądowi przyczyna nieobecności strony jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sadowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć. Nie może natomiast w niniejszej sprawie budzić wątpliwości, szczególnie w świetle niespornego faktu pobytu skarżącego w Sądzie w dniu 12 maja 2004 r. oraz zapoznawania się z aktami bardzo wielu spraw /20 spraw/ rozpoznawanych przez ten Sąd, w których skarżący jest stroną, a także wyjaśnień podanych przez stronę w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, z których jednoznacznie wynika, że skarżący mając zwolnienie lekarskie od pracy mógł jednak chodzić, a nawet przyjeżdżać z Radomia do Warszawy, a także wykonywać inne czynności, takie jak zapoznawanie się z szeregiem akt prowadzonych w tym Sądzie spraw. W takich okolicznościach nie można przyjąć, że zaistniała znana sądowi przeszkoda w udziale skarżącego w rozprawie w dniu 19 maja 2004 r., której nie można było przezwyciężyć. Ma tu także istotne znaczenie okoliczność, że dzień rozprawy był ostatnim dniem zwolnienia lekarskiego. Jeżeli skarżący nie doznał przeszkody w przyjeździe do Warszawy z Radomia oraz dokonywania określonych czynności w Sądzie w dniu 12 maja 2004 r., a więc na tydzień przed rozprawą, to tym bardziej nie mogło być takich przeszkód w dniu 19 maja 2004 r. Nie zaistniała więc, jak to słusznie uznał Sąd I instancji, przesłanka do zastosowania art. 109 ppsa.
Należy przy tym mieć na uwadze, że sprawa wiąże się z udziałem w rozprawie także innych osób. Przedłużanie postępowania przez jedną ze stron /uczestników postępowania/ wobec składania nieuzasadnionych wniosków o odroczenie rozprawy pociąga za sobą poważne skutki dla innych.
To, czy wniosek o odroczenie rozprawy zasługiwał w określonych okolicznościach na uwzględnienie należało ocenić nie tylko mając na uwadze przepis art. 109, ale także uwzględniając treść art. 183 (1 pkt 5 ppsa, w związku z art. 271 pkt 2 ppsa. W myśl przepisu art. 183 (1 pkt 5 ppsa, braną przez sąd z urzędu przesłanką nieważności postępowania jest pozbawienie strony możliwości obrony swych praw, przy czym można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli strona nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania /art. 271 pkt 2/.
W niniejszej sprawie nie można uznać, że skarżący był pozbawiony możliwości działania, skoro mając zwolnienie lekarskie przyjeżdżał do Sądu i zapoznawał się z aktami spraw, a pomimo to nie wziął udziału w rozprawie, której termin przypadał w ostatnim dniu zwolnienia lekarskiego z powodu choroby, która nie uniemożliwiała skarżącemu dokonywania czynności wiążących się z prowadzonymi przez niego sprawami sądowymi. Skarżący prowadząc szereg spraw sądowych niewątpliwie musiał mieć świadomość, że przebywając w Sądzie w trakcie zwolnienia lekarskiego wykazał, iż faktycznie nie istnieje przeszkoda w jego udziale w rozprawie.
Dla oceny powyższego zarzutu nie ma istotnego znaczenia okoliczność, iż inny skład orzekający Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w tym samym dniu /19 maja 2004 r./ uwzględniając wniosek skarżącego rozprawę odroczył.
Odnosząc się do kolejnego zarzutu naruszenia prawa procesowego, to jest naruszenia art. 145 (1 pkt 1 lit c ppsa wobec oddalenia skargi pomimo, iż kwestionowana przez stronę decyzja została jej doręczona bez załącznika stanowiącego integralną część tej decyzji należy stwierdzić, że również ten zarzut nie jest usprawiedliwiony.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazuje się jedynie na to, że decyzja powinna być doręczona w całości, zaś według strony nie doręczenie jej z załącznikiem rażąco narusza prawo. Nie wskazano jednak żadnego powodu, dla którego w ocenie strony doręczenie decyzji bez załącznika w sposób istotny wpłynęło na rozstrzygnięcie sprawy. Nie podano zwłaszcza, na czym polega ten zarzucany "istotny wpływ" na rozstrzygnięcie sprawy. Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazał na to, iż strona z całością decyzji mogła się zapoznać i zapoznała się, wnosząc odwołanie od decyzji organu I instancji a następnie skargę do sądu administracyjnego a więc możliwość zapoznania się przez nią z pełnym tekstem decyzji /wraz z załącznikiem/ w aktach sprawy nie wpłynęła ograniczająco na możliwość udziału w postępowaniu i korzystanie z przysługujących środków prawnych. To twierdzenie Sądu nie zostało podważone /zakwestionowane/ w skardze kasacyjnej, w związku z czym należało uznać, że również drugi zarzut naruszenia prawa procesowego z naruszeniem art. 176 ppsa nie został uzasadniony.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 184 ppsa.