Uzasadnienie
OSK 1415/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 1 lipca 2004 r., III SA/Lu 218/04, uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 5 marca 2004 r., (...) oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia 27 stycznia 2004 r., (...) wymierzającą Krzysztofowi Z. karę pieniężną za przejazd pojazdem ponadnormatywnym.
W uzasadnieniu powyższego wyroku przedstawiono następujący stan sprawy oraz ocenę prawną:
Wymienioną wyżej decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w K., nałożono na Krzysztofa Z. jako właściciela ciągnika z naczepą o nr rej. (...) karę pieniężną w wysokości 4.200 zł za przejazd bez zezwolenia pojazdem nienormatywnym. W wyniku kontroli na granicznym przejściu w K. organ stwierdził, że opisany ciągnik z naczepą przekroczył dopuszczalny nacisk na piątej osi o 17,10 kN.
Po rozpatrzeniu odwołania Krzysztofa Z. od powyższej decyzji, Dyrektor Izby Celnej w B. podzielił stanowisko organu pierwszej instancji i w konsekwencji decyzją z dnia z dnia 5 marca 2004 r. utrzymał ją w mocy. Za nieuzasadnioną uznał obronę, że proces ważenia pojazdu odbywał się nieprawidłowo. Czynności ważenia dokonano wagą samochodową do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów, posiadającą ważne świadectwo legalizacji z dnia 18 kwietnia 2003 r., wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w S. Wagi tego typu zostały zatwierdzone do wyznaczenia dynamicznego obciążenia osi pojazdów przez Prezesa Głównego Urzędu Miar decyzją nr ZT 797/98 z dnia 14 września 1998 r. Brak sygnalizacji urządzenia wagi oznacza, że nie ma podstaw do kwestionowania wyniku pomiaru, dlatego też i powtórzenie pomiaru nie jest potrzebne. Organ odwoławczy odmówił uznania w postępowaniu jako dowodu kwitu ważenia pojazdu po stronie białoruskiej, gdyż proces ważenia odbywał się na podstawie przepisów innego państwa, a ponadto inne mgły być warunki atmosferyczne, czy też stan techniczny pojazdu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uwzględniając skargę Krzysztofa Z. wyszedł z założenia, że zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Celnej w B. narusza prawo. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, organy obu instancji nie przeprowadziły prawidłowo postępowania dowodowego i nie poczyniły w sprawie właściwych ustaleń faktycznych. Decyzje obu organów zostały wydane bez podstawy prawnej regulującej sposób ważenia pojazdów. Wadliwość postępowania organów administracji związana jest z metodą dokonywania pomiarów dla celów wymierzenia kary, a wobec braku przepisu określającego, w jaki sposób należy dokonywać pomiaru wagi, wszelkie ustalenia organów w tej mierze noszą cechy dowolności. Zgodnie bowiem z art. 9 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach /Dz.U. nr 63 poz. 636 ze zm./, właściwy Minister do spraw gospodarki został upoważniony do wydania rozporządzenia regulującego między innymi wymagania metrologiczne, którym powinny odpowiadać przyrządy pomiarowe, a także warunki techniczne ich użytkowania i właściwego stosowania. W wykonaniu tej delegacji Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej wydał w dniu 3 października 2003 r. rozporządzenie w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne /Dz.U. nr 183 poz. 1791/, które weszło w życie w dniu 12 listopada 2003 r. Rozporządzenie to nie zawierało jednak przepisów dotyczących warunków właściwego stosowania przyrządów pomiarowych do ważenia pojazdów w ruchu. Kwestię tę uregulowano dopiero w rozporządzeniu Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lutego 2004 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu /Dz.U. nr 35 poz. 316/. Nie obowiązywało ono jednak jeszcze w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Przepis art. 29 powołanej ustawy o miarach przewidywał natomiast, że do czasu wejścia w życie przepisów wykonawczych prawna kontrola metrologiczna miała odbywać się na podstawie przepisów dotychczasowych, przy czym nie dłużej niż przez rok od dnia wejścia w życie ustawy. Oznacza to, że po dniu 1 stycznia 2004 r. dawne przepisy wykonawcze nie mogły być już stosowane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że organy obu instancji naruszyły także art. 13g ust. 1, 40b ust. 1 i 2 ustawy z 1985 r. o drogach publicznych, gdyż bezpodstawnie dokonały pomiaru nacisku osi pojazdu w oparciu o zarządzenie nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar i Probiernictwa z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu /Dz.Urz. nr 6 poz. 40/. Protokół z zatrzymania i kontroli nie zawiera istotnych informacji na temat warunków dokonywania pomiaru, a ponadto jest nieczytelny. Z treści protokołu kontroli przedmiotowego pojazdu wynika, że kierowca nie został należycie poinformowany przed rozpoczęciem czynności kontrolnych o wymaganiach związanych z dokonaniem pomiarów, np. technice najeżdżania pojazdem na wagi i zjeżdżania z nich. Nie informując kierowcy o wymaganiach dotyczących przeprowadzenia pomiarów pozbawiono go możliwości ustosunkowania się i oceny sposobu wykonania czynności pomiarowych. Protokół kontroli jest podstawowym i jedynym dowodem na podstawie, którego organ podejmuje decyzję o wymierzeniu kary. W konsekwencji Sąd uznał, że decyzje organów obu instancji zostały wydane także z naruszeniem przepisów o postępowaniu administracyjnym: art. 7, 8, 9, 77, 80 Kpa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Powyższy wyrok Dyrektor Izby Celnej w B. zaskarżył skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący organ jako podstawy kasacyjne wskazał: naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 13 ust. 2a i ust. 2b ustawy z dnia 21 marca 1985 r. - o drogach publicznych /Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./ w związku z art. 8 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. - Prawo o miarach /Dz.U. nr 55 poz. 248 ze zm./, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 marca 2001 r., a także naruszenie przepisów postępowania - art. 145 par. 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ w związku z art. 7,8, 9, 77 i 80 Kpa oraz art. 40b ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. - o drogach publicznych przez przyjęcie, że uchybienie proceduralne mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W konkluzji skargi kasacyjnej skarżący organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi z uwzględnieniem kosztów postępowania ewentualnie uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Przede wszystkim należy podkreślić, że stosownie do art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270; zwanej dalej p.p.s.a./, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania z uwzględnieniem przesłanek określonych w par. 2 tegoż artykułu. Związanie Sądu granicami kasacji oznacza konieczność wskazania w kasacji między innymi jej podstaw. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacji polega zaś na powołaniu konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem wnoszącego kasację - uchybił sąd i uzasadnieniu zarzutu ich naruszenia.
Skarżący w swojej skardze kasacyjnej powołuje się m.in. na naruszenie prawa materialnego. W związku z takim ukierunkowaniem tej skargi należy podkreślić, że art. 174 pkt 1 p.p.s.a., przewidując oparcie skargi kasacyjnej na podstawie naruszenia prawa materialnego, określa jednocześnie postacie, w jakich to naruszenie może nastąpić, a mianowicie przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Ostatnio wymieniona postać naruszenia prawa materialnego wyraża się pominięciem obowiązującego przepisu, który powinien być zastosowany w konkretnej sprawie. Wadliwość tej postaci naruszenia prawa sprowadza się więc w istocie do nieprawidłowego wyboru przez sąd orzekający normy prawnej lub mylnej subsumcji. Z tego punktu widzenia skarga kasacyjna wniesiona przez skarżący organ czyni zadość ustawowym wymaganiom, gdyż wskazano w niej na niezastosowanie przez Sąd pierwszej instancji art. 13 ust. 2a i ust. 2b ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych w związku z art. 8 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. - Prawo o miarach, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 marca 2001 r. W związku z tym zarzutem należy jednak stwierdzić, że jest on chybiony, bowiem tekst wskazanej ustawy o drogach publicznych w wersji obowiązującej zarówno w dacie kontrolowania pojazdu /27 stycznia 2004 r./, jak i w datach wydawania przez organy objętych zaskarżeniem decyzji /27 stycznia 2004 r. i 5 marca 2004 r./ w ogóle nie zawierał przepisów art. 13 ust. 2a i ust. 2b. Przepisy te obowiązywały bowiem do dnia 23 listopada 2003 r., a zatem do zmiany ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, dokonanej ustawą z dnia 14 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 200 poz. 1953/.
Identyczną wadliwością dotknięty jest zarzut naruszenia art. 8 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. - Prawo o miarach, skoro ustawa ta utraciła swoją moc z dniem 1 stycznia 2003 r., a to w związku wejściem w życie z tymże dniem ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach /Dz.U. nr 63 poz. 636 ze zm.; t.j. Dz.U. 2004 nr 243 poz. 2441 ze zm./. Zaznaczyć trzeba, że Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazał prawidłową podstawę prawną swego rozstrzygnięcia, natomiast Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd kasacyjny, będąc związany podstawą zaskarżenia /rozpoznaje wszak sprawę w granicach skargi kasacyjnej - art. 183 par. 1 p.p.s.a./, nie bada z urzędu naruszenia przepisów prawa materialnego, których strona wnosząca skargę kasacyjną nie zarzuciła. Oznacza to, że również i omawiany zarzut nie mógł odnieść oczekiwanego rezultatu.
Także sformułowany przez skarżącego zarzut naruszenia przepisów postępowania art. 145 par. 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 7, 8, 9, 77, i 80 Kpa oraz art. 40b ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. - o drogach publicznych /Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./ należy uznać za oczywiście chybiony. Nieporozumieniem jest bowiem zarzucanie Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 145 par. 1 pkt 3 p.p.s.a., skoro przepis ten reguluje jedną z możliwości judykacyjnych wojewódzkiego sądu administracyjnego w razie uwzględnienia skargi na decyzję lub postanowienie, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie z możliwości tej nie skorzystał, bowiem, jak to wynika zresztą nie tylko z sentencji zaskarżonego wyroku, lecz także z uzasadnienia tego wyroku, zastosował art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a i c" p.p.s.a., z którego wynika, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy /pkt 1 lit. "a"/ lub inne - poza dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego - naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy /pkt 1 lit. "c"/.
Określone w skardze kasacyjnej naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż wskazane w podstawie kasacyjnej przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie były przecież przez Sąd pierwszej instancji stosowane. Podobnie ma się rzecz z zarzutem naruszenia art. art. 40b ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. - o drogach publicznych, według którego: "Osoby upoważnione przez naczelnika urzędu celnego są uprawnione do kontroli pojazdów wykonujących międzynarodowy transport drogowy w zakresie masy, nacisków osi lub wymiarów określonych przepisami Prawa o ruchu drogowym". Nie może ulegać wątpliwości, że w żadnym razie nie można mówić o naruszeniu tego przepisu przez Sąd pierwszej instancji.
Wszystko to prowadzi do wniosku, że sformułowane przez wnoszącego skargę kasacyjną zarzuty naruszenia powołanych wyżej przepisów, bez wskazania również jako podstawy skargi kasacyjnej, naruszenia innych przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie pozwala na dalej idącą kontrolę stanu faktycznego sprawy, przyjętego w zaskarżonym wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Pośrednie powoływanie się zaś w uzasadnieniu skargi kasacyjnej na naruszenie również innych przepisów prawa materialnego i postępowania nie mogło przynieść oczekiwanego przez skarżący organ efektu, ponieważ interpretując art. 183 par. 1 p.p.s.a. należy przyjmować, że przytoczenie podstawy kasacyjnej polega na jednoznacznym wskazaniu konkretnych przepisów prawa, które - zdaniem skarżącego - zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji. Konieczne, jest więc wskazanie przepisu z dokładnym oznaczeniem jednostki redakcyjnej tekstu lub aktu normatywnego. Natomiast samo uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno szczegółowo wskazywać do jakiego, zdaniem skarżącego, naruszenia przepisów doszło i na czym to naruszenie miałoby polegać. Podstawy kasacyjne wskazane w tej skardze są wiążące dla Sądu drugiej instancji /nie można przytaczać nowych, a co najwyżej można przytoczyć nowe ich uzasadnienie/. Istnieją więc ścisłe kryteria, określone w ustawie, rozróżniające podstawy kasacyjne od ich uzasadnienia. Oznacza to, że Sąd rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, nie może domniemywać zakresu zaskarżenia oraz jego kierunków.
Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Orzeczenie o kosztach oparto na art. 204 pkt 2 p.p.s.a.