Uzasadnienie
OSK 1420/04
W postępowaniu wszczętym przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Mońkach w dniu 27 czerwca 2002 r. w sprawie "płyty betonowej wykonanej na działce Nr [...] położonej we wsi [...], będącej własnością J. i A. S. – organ I instancji decyzją z dnia 24 kwietnia 2003 r. wydaną w powołaniu na art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 51 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r., nakazał J. i A. S., dokonanie rozbiórki płyty gnojowe betonowej o wymiarach 11,80 x 4,40 m wraz z murkiem oporowym, wykonanej bez zgłoszenia wymaganego przepisami prawa budowlanego.
W wyniku odwołania wniesionego przez J. S., Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia 2 czerwca 2003 r. uchylił zaskarżoną decyzję "w części dotyczącej wymiarów płyty gnojowej z murkiem oporowym" i orzekł rozbiórkę płyty gnojowej o wymiarach 9,30 x 4,40 m.
W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że w czasie wizji lokalnej ustalone zostało, iż wykonana została płyta gnojowa o pow. 16,80 m x 4,40 m w odległości 0,10 cm od granicy z działką sąsiednią. Skarżący w 1983 r. otrzymali pozwolenie na budowę chlewni i płyty gnojowej o pow. 33 m2 i ta część płyty wykonana została zgodnie z pozwoleniem na budowę.
W 1996 r. przy okazji modernizacji chlewni, powiększono płytę z 7,5 m x 4,4 m do 16,80 m x 4,40 m. Roboty te wykonano bez wymaganego zgłoszenia. Zdaniem organu orzekającego, płyta gnojowa wraz z murkiem przy istniejącym budynku chlewni, stanowi urządzenie budowlane związane z tym budynkiem, ponieważ stanowi urządzenie zapewniające możliwość prawidłowego użytkowania chlewni zgodnie z jej przeznaczeniem.
Z tych względów – zdaniem organu odwoławczego - brak jest podstaw do zastosowania art. 48 Prawa budowlanego i mają zastosowanie przepisy art.51 tego prawa.
Skorygowano natomiast wielkość powierzchni płyty wykonanej bez wymaganego zgłoszenia, uwzględniając ustaloną wielkość płyty faktycznie wykonanej i wielkość płyty na wykonanie której skarżący posiadali pozwolenie na budowę wydane w 1983 r.
Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Białymstoku, po rozpoznaniu skargi na tę decyzję wniesionej przez J. S., wyrokiem z dnia 6 listopada 2003 r. uchylił zaskarżoną decyzję, jako wydaną z naruszeniem art. 183 § 1 kpa. W motywach tego wyroku wskazano, że organ odwoławczy winien ponownie ocenić sprawę "z uwzględnieniem znowelizowanych przepisów prawa budowlanego – art. 7 ust.2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 2003 r. Nr 80, poz. 714).
Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia 1 stycznia 2004 r. uchylił decyzję organu I instancji w całości i zobowiązał J. i A. S. do dokonania rozbiórki płyty gnojowej o wymiarach 9,30 x 4,40 m wraz z murkiem oporowym, przylegającym z trzech stron do tejże płyty, usytuowanych w odległości 7,50 m od budynku inwentarskiego na działce skarżącej.
W uzasadnieniu podano, że płyta gnojowa stanowi urządzenie związane z chlewnią, umożliwiające jego użytkowanie zgodnie z przeznaczeniem, dlatego też brak jest podstaw do zastosowania art. 48 i ma zastosowanie przepis art. 51 Prawa budowlanego.
Ponieważ zgodnie z rozporządzeniem z dnia 7.X.1997 r. o warunkach technicznych jakim powinny odpowiadać budynki rolnicze i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 132, poz. 877) odległość płyty gnojowej od granicy powinna wynosić 4 m, zaś zgodnie z wcześniej obowiązującym rozporządzeniem z 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki, również nie dopuszczały sytuowanie płyt gnojowych w odległości mniejszej niż 4 m od granicy – dlatego samowolnie wykonana płyta w odległości 0,10 m od granicy, nie może być zalegalizowana.
Jednocześnie wskazano, że w związku z rym, iż w niniejszej decyzji zastosowano regulację zawartą w art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, to zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw – zastosowano przepisy Prawa budowlanego sprzed nowelizacji.
Od tej decyzji wniosła skargę do sądu administracyjnego J. S..
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 czerwca 2004 r. skargę oddalił. W uzasadnieniu tego wyroku podano, że organy słusznie zastosowały przepis art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, bowiem legalizacja tego urządzenia nie była możliwa z uwagi na jego usytuowanie niezgodne z przepisami o warunkach technicznych.
Wbrew przekonaniu skarżącej "zastosowanie art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego nie dawałoby możliwości uniknięcia rozbiórki". Przepis ten mówiący o niestosowaniu rozbiórki do obiektów pobudowanych przez 5 laty, nie jest stosowany automatycznie, albowiem właściciel musiałby uzyskać pozwolenie na użytkowanie, zaś tu przeszkodę stanowi ta sama przyczyna – brak wymaganej odległości płyty gnojowej od granicy działki. Nie jest także słusznym zarzutem powoływanie się skarżącej na decyzję legalizacyjną, jaką otrzymał sąsiad S., dotyczącą także płyty gnojowej, bowiem warunki lokalizacyjne tamtego obiektu były odmienne.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła J. S. reprezentowana przez radcę prawnego W. K..
Jako podstawy skargi kasacyjnej wskazano:
- przepis art. 183 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Zdaniem autora skargi, wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego jest dotknięty wadą nieważności, wobec pozbawienia A. S. możliwości obrony swoich praw przed organami obu instancji,
- art. 49 § 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz.1126 z późn. zm.) "poprzez nakazanie automatycznej rozbiórki budynku po upływie 5 lat po jego wzniesieniu",
- art. 51 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 Prawa budowlanego, poprzez "nieuznanie możliwości legalizacji budowy, jako niezgodnej z § 6 ust. 4 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie,
- art. art. 7, 8 i 10§ 1 kpa oraz art. 43 w związku z art. 10 § 1 kpa.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano, że A. S. od kilku lat przebywa zagranicą. Jego udział w postępowaniu mógł mieć istotny wpływ na decyzję organów administracji, bowiem to właśnie on wykonał płytę z murkiem oporowym. Istnieje zaś "uzasadnione domniemanie", że nie przekazywano mu korespondencji w omawianej sprawie, a tym samym – został on pozbawiony możliwości obrony swoich praw, co skutkuje nieważnością postępowania (art. 183 § 2 pkt 5 pow. Ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego – art. 49 § 1 i art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1994 r., autor skargi podnosi, że skoro J. S., właściciel sąsiedniej działki w okresie wykonywania płyty wyraził zgodę na jej wykonanie bezpośrednio przy granicy z jego działką i skoro wykonana w podobnych okolicznościach płyta gnojowa J. S. została zalegalizowana, to skarżąca miała prawo oczekiwać od organu orzekającego wyczerpującego poinformowania, dlaczego w dwóch podobnych sprawach sąsiedzkich decyzje są diametralnie odmienne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie może być uwzględniona, ponieważ nie ma usprawiedliwionych podstaw. Wbrew twierdzeniom autora skargi, w sprawie nie zachodzi nieważność postępowania z przyczyny wskazanej w art. 183 § 2 pkt 5 pow. Ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten wskazuje jako przesłankę stwierdzenia nieważności postępowania – pozbawienie strony możności obrony swoich praw. Strona jest pozbawiona możliwości obrony swoich praw, jeżeli wskutek uchybień procesowych nie może brać udziału w istotnej części postępowania (por. wyrok SN z dnia 10 maja 2000 r. [...]). W sprawie niniejszej taka okoliczność nie występuje.
Jak wynika z akt sprawy (co wyczerpująco wykazano i wyjaśniono w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku) – od chwili wszczęcia postępowania w sprawie, wszelką korespondencję i decyzje administracyjne adresowano na obydwoje małżonków – J. i A. S.. Korespondencja była odbierana bez zastrzeżeń przez J. S. lub innego dorosłego domownika (syna).
Zgodnie z art. 43 kpa w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu, pismo doręcza się za pokwitowaniem do rąk dorosłego domownika.
Podjęcie przesyłki adresowanej do strony i złożenie podpisu na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, oznacza podjęcie się przez osobę odbierającą – oddania pisma adresatowi. W tych okolicznościach uznać należy, że fakt nie brania przez A. S. udziału w postępowaniu, nie był wynikiem uchybień procesowych, wobec czego, twierdzenie, że w sprawie zachodzą podstawy nieważności postępowania jest bezzasadne.
Bezzasadny jest także zarzut naruszenia art. 49 § 1 Prawa budowlanego przez nieuwzględnienie faktu, że od chwili samowolnego wykonania (powiększenia) płyty gnojowej upłynęło 5 lat. Przepis art. 49 § 1 w brzmieniu powoływanym w skardze kasacyjnej tj. stanowiący, że nie można nakazać rozbiórki, o której mowa w art. 48 jeżeli upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy – utracił moc z dniem 11 lipca 2003 r. w związku ze zmianą ustawy – Prawo budowlane, wprowadzoną ustawą z dnia 27 marca 2003 r. (Dz.U. Nr 80, poz. 718). Pomijając więc już nawet fakt, iż przepis ten przed datą jego zmiany nie miałby zastosowania w sprawie niniejszej, skoro rozbiórka orzeczona została na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1, a nie na podstawie art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r., to organ odwoławczy, który obowiązany jest stosować prawo obowiązujące w dacie orzekania – wydając decyzję w dniu 15 stycznia 2004 r. nie mógł rozważać możliwości odstąpienia od nakazania rozbiórki z powodu upływu 5 lat od daty wykonania omawianej płyty, bowiem obowiązujące w dacie orzekania przez ten organ przepisy prawa budowlanego, takiej możliwości nie przewidywały.
Powoływana zaś okoliczność, że na sąsiedniej działce zalegalizowano płytę gnojową wykonaną przez J. S., nie oznacza nierównego traktowania stron.
Jak wskazano w uzasadnieniu wyroku i co znajduje potwierdzenie w aktach sprawy, stan faktyczny i prawny na działce J.S. był inny, niż na działce skarżącej, niezasadne jest więc twierdzenie, że w takich samych okolicznościach wydano "diametralnie różne rozstrzygnięcia".
Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.