Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 29 czerwca 2004 r., II SA/Łd 101/03, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu skargi Haliny P. i Arkadiusza P., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 19 grudnia 2002 r. (...). Decyzją tą została utrzymana w mocy decyzja Starosty R. z dnia 8 listopada 2002 r. (...), którą przyznano rodzinie zastępczej, jaką tworzą skarżący, pomoc pieniężną w wysokości 972,60 zł miesięcznie, na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka, Anny T., od dnia 8 października 2002 r. do momentu uzyskania przez dziecko pełnoletniości. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że organy obu instancji zastosowały niewłaściwą interpretację par. 17 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. w sprawie rodzin zastępczych /Dz.U. nr 120 poz. 1284/, zgodnie z którym pomocy pieniężnej udziela się za okres pobytu dziecka w rodzinie zastępczej, począwszy od dnia, w którym dziecko zostało faktycznie umieszczone w tej rodzinie w wyniku orzeczenia sądu opiekuńczego. Regułę określającą moment, od którego może być przyznana pomoc, jest dzień, w którym dziecko faktycznie umieszczono w rodzinie zastępczej, w wykonaniu orzeczenia sądu opiekuńczego- podkreślił Sąd. Z dokumentów wynika, że Anna T. została faktycznie umieszczona w rodzinie małżonków P. w dniu 14 marca 2004 r., na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w C. z dnia 24 marca 2002 r., (...), którym, w trybie zarządzenia tymczasowego, Sąd Rejonowy ustalił miejsce zamieszkania małoletniej u ww. małżonków, którzy złożyli wniosek o ustanowienie ich rodziną zastępczą i od tego dnia nastąpiło faktyczne umieszczenie w rodzinie zastępczej, a nie od dnia 8 października 2002 r., tj. uprawomocnienia się postanowienia tego Sądu Rejonowego z dnia 16 września 2002 r. o ustanowieniu rodziny zastępczej- skonkludował Wojewódzki Sąd Administracyjny.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi i zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię par. 17 cytowanego wyżej rozporządzenia, przez przyjęcie, że pomoc pieniężna na dziecko umieszczone w rodzinie zastępczej przysługuje od dnia faktycznego umieszczenia dziecka w tej rodzinie, bez względu na datę ustanowienia przez sąd opiekuńczy rodziny zastępczej i wobec tego, że pomoc ta obejmuje również okres pobytu dziecka w rodzinie przed ustanowieniem jej rodziną zastępczą. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż nie budzi wątpliwości, że decydującym jest moment faktycznego umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej, jednakże moment ten może nastąpić najwcześniej z chwilą ustanowienia przez sąd opiekuńczy rodziną zastępczą, a tym samym nie można stawiać znaku równości między postanowieniem o ustaleniu miejsca zamieszkania dziecka u kandydatów na rodzinę zastępczą z postanowieniem o ustanowieniu tej rodziny. Taka interpretacja par. 17 rozporządzenia, jaką przedstawił Sąd, prowadziłaby do wypłacania pomocy pieniężnej kandydatom na rodziny zastępcze bez gwarancji, czy zostaną oni tą rodziną ustanowieni- stwierdzono. Uprzednio obowiązujące rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 sierpnia 2000 r. w sprawie rodzin zastępczych /Dz.U. nr 83 poz. 939 ze zm./ w par. 9 przewidywało możliwość udzielenia pomocy pieniężnej za okresy wcześniejsze i gdyby taka była wola ustawodawcy, unormowanie takie zostałoby utrzymane, jednak w aktualnym stanie prawnym rozwiązanie jest inne- skonkludowano w skardze kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, gdyż Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi nie można postawić zarzutu, jaki został podniesiony w skardze, tj. naruszenia par. 17 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. w sprawie rodzin zastępczych /Dz. U. nr 120 poz. 1284/ przez błędną jego wykładnię.
Zgodnie z tym przepisem pomocy pieniężnej udziela się za okres pobytu dziecka w rodzinie zastępczej od dnia, w którym dziecko zostało faktycznie umieszczone w tej rodzinie na mocy orzeczenia sądu opiekuńczego. Przyznanie tej pomocy jest zatem możliwe, jeśli Sąd opiekuńczy ustanowi określoną rodziną zastępczą, a wówczas momentem, od którego rozpoczyna bieg okres, za który udziela się pomocy jest dzień, w którym dziecko faktycznie w tej rodzinie umieszczono. Mogą zdarzyć się sytuacje, że dzień faktycznego umieszczenia będzie po ustanowieniu przez sąd opiekuńczy rodziny zastępczej, ale mogą też być przypadki, kiedy faktyczne umieszczenie będzie miało miejsce jeszcze przed wydaniem orzeczenia sądu opiekuńczego.
Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Małżonkowie P. wzięli do siebie dziecko jeszcze przed ustanowieniem ich przez sąd rodziną zastępczą, a orzeczenie w tym względzie zyskali po tym fakcie. Zgodnie zatem z cytowanym par. 17 rozporządzenia od dnia faktycznego umieszczenia dziecka w rodzinie udzielona być powinna pomoc pieniężna, bowiem faktyczna opieka została zinstytucjonalizowana orzeczeniem sądu opiekuńczego. W przypadku natomiast, gdyby orzeczenie było negatywne, pomoc nie mogłaby być udzielona, bowiem umieszczenie w rodzinie nie odbyłoby się w wykonaniu orzeczenia sądu opiekuńczego.
Przytoczony w skardze kasacyjnej par. 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 września 2000 r. w sprawie rodzin zastępczych, uprzednio obowiązującego, jako przykład błędnej interpretacji par. 17 cytowanego wyżej rozporządzenia, potwierdza taką właśnie wykładnię instytucji pomocy pieniężnej dla rodzin zastępczych za umieszczenie w niej dziecka, jakiej dokonał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi. Wynika bowiem z niego, iż pomoc pieniężna należy się za okres przebywania dziecka w rodzinie zastępczej, również przed wydaniem orzeczenia przez sąd opiekuńczy, uzależniona została tylko długość okresu od pokrewieństwa rodziny zastępczej z dzieckiem. Par. 17 zachowując ideę par. 9 co do momentu, od którego pomocy pieniężnej należy udzielić likwiduje tylko zróżnicowanie tego okresu pomocy w zależności od pokrewieństwa dziecka z rodziną zastępczą.
Wobec tego, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm./.