Wyrok NSA z 1 kwietnia 2005 r., OSK 1443/04

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 1 kwietnia 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. S.

Od orzeczenia

od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 czerwca 2004 r. sygn. akt SA/Rz 974/03

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Mzyk /spr./, Sędziowie NSA Krystyna Borkowska, Andrzej Jurkiewicz
Agnieszka Majewska protokolant

Sprawa

w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 13 maja 2003 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1) oddala skargę kasacyjną 2) zasądza od Skarbu Państwa – Kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz adw. J. T. kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 25 czerwca 2004 r. sygn. akt [...] oddalił skargę K. S. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 13 maja 2003 r., którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta Rzeszowa z dnia 17 marca 2003 r., w przedmiocie wymeldowania skarżącego z pobytu stałego w Rzeszowie przy ulicy Kopernika [...]

W ocenie Sądu Wojewódzkiego zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Organ I instancji - Prezydent Miasta Rzeszowa, po dwukrotnym rozpoznaniu sprawy, przyjął za ustalone, że skarżący od października 2001 r. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, a jego centrum życiowe znajduje się w Rzeszowie przy ulicy Hetmańskiej [...] tj. w lokalu będącym własnością siostrzenicy skarżącego. Ustalenia te znajdują oparcie w zebranym w sprawie materiale dowodowym, gdyż potwierdziła to kontrola meldunkowa, przesłuchani świadkowie, a także sam K. S. oraz mieszkająca z nim w tym lokalu matka – T. S.. Stąd też, zdaniem Sądu Wojewódzkiego, organy prawidłowo zastosowały, jako podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia, przepis art.15 ust.2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz. U Nr 87 z 2001 r., poz.960 ze zm./ w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania w sprawie. Zaistniała bowiem pierwsza z wymienionych w tym przepisie przesłanek wymeldowania, a mianowicie, opuszczenie przez osobę, której postępowanie dotyczy, miejsca stałego pobytu bez obowiązku wymeldowania się. Opuszczenie lokalu miało przy tym charakter dobrowolny, skarżący próbował wprawdzie skorzystać z przysługującego mu środka prawnego w postaci powództwa do sądu powszechnego o przywrócenie utraconego posiadania lokalu, jednak działanie to nie wywołało żadnych skutków prawnych, bowiem pozew został skarżącemu zwrócony. W uzasadnieniu wyroku podkreślono ponadto, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego powszechnie aprobowany jest pogląd, że wymeldowanie, podobnie jak i zameldowanie jest wyłącznie rejestracją danych dotyczących pobytu w dotychczasowym miejscu zamieszkania, nie jest natomiast w żadnej mierze czynnikiem rodzącym uprawnienia do zamieszkiwania w danym lokalu. Utrzymywanie stanu zameldowania osoby w rzeczywistości nieprzebywającej w danym lokalu prowadziłoby do potwierdzenia nieprawdy i tworzenia fikcji meldunkowej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku z dnia 25 czerwca 2004 r. wniósł K. S. reprezentowany przez adwokata J. T., zaskarżając wyrok w całości. Wnoszący skargę kasacyjną powołał się na następujące podstawy zaskarżenia: 1/ naruszenie art.75 §1 KPA i art.78 §1i2 KPA polegające na zaniechaniu przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków, 2/ naruszenie art.77 §1 KPA poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw zaskarżenia. Stosownie do przepisu art.183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm./ Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ponieważ w niniejszej sprawie nie zachodzi nieważność postępowania, Sąd zobowiązany był do ograniczenia się do rozpoznania skargi kasacyjnej w jej granicach tj. oceny zasadności podniesionych zarzutów naruszenia przepisów postępowania – art.75 §1, 78 §1 i 2 i 77 §1 KPA (według twierdzeń wnoszącego skargę kasacyjną poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego).

Zarzuty te, jako chybione, nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Przede wszystkim należy wskazać, iż zaskarżony wyrok zapadł w dniu 25 czerwca 2004 r. i stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U Nr 153, poz.1271 ze zm./ sprawa była rozpoznawana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm./.

Przepisy powołanej powyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., odmiennie od uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz. U Nr 74, poz.368 ze zm./ - nie przewidują stosowania w postępowaniu sądowym przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i w związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozpoznając niniejszą sprawę nie stosował przepisów art.75, 77 i 78 KPA. Nie mógł więc tych przepisów naruszyć. Z tego też względu zarzuty skargi kasacyjne nie mogły być uznane za uzasadnione, a w konsekwencji skarga kasacyjna podlega oddaleniu. Dodać przy tym należy, że nawet w sytuacji, gdyby wywody skargi kasacyjnej odczytywać jako zarzut pod adresem Sądu Wojewódzkiego, że dokonał wadliwej oceny ustaleń przytoczonych w zaskarżonej decyzji, to i tak zarzut ten nie mógłby odnieść zamierzonego skutku. W istocie bowiem zarzuty te stanowią dowolną polemikę z tymi ustaleniami, nie nawiązują do dowodów powołanych przez organ w zaskarżonej decyzji wobec czego skutecznie nie podważają rozstrzygnięcia objętego tą decyzją.

Na marginesie dotychczasowych rozważań należy wskazać na uchybienie Sądu Wojewódzkiego, które jednak nie miało wpływu na treść orzeczenia objętego zaskarżonym wyrokiem. Otóż Sąd Wojewódzki postanowieniem z dnia 11 lutego 2004 r. oddalił wniosek skarżącego w przedmiocie ustanowienia adwokata z urzędu, które to postanowienie wydane zostało przez Asesora WSA. Tym samym Sąd nie skorzystał z możliwości, jaką daje art. 258 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, według którego czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. W postanowieniu z dnia 11 lutego 2004 r. zatem wadliwie pouczono skarżącego o przysługującym mu w terminie 7 dni sprzeciwie od postanowienia. Taka interpretacja przepisów proceduralnych nie jest usprawiedliwiona. Sprzeciw bowiem od postanowienia oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy przysługuje jedynie wówczas, gdy postanowienie wydane zostało przez referendarza sądowego. Jeśli postanowienie podejmuje Asesor WSA służy na nie wyłącznie zażalenie. Przyjęcie odmiennej wykładni prowadziłoby do trójinstancyjnego postępowania w sprawach z zakresu prawa pomocy, przy czym w I i II instancji miałby orzekać Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie jednego sędziego /por. postanowienie NSA FZ 58/04 z 26.04.2004 r. i postanowienie NSA OZ 950/04 z 5.01.2005 r./. Omawiane naruszenie przepisów postępowania, wobec nie wniesienia środka prawnego, nie miało jednak wpływu na wynik sprawy, ani też nie zostało podniesione w skardze kasacyjnej.

W tym stanie rzeczy skoro podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieuzasadnione Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 cyt. już ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu / Dz. U Nr 163, poz. 1348 ze zm./.