Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 czerwca 2004 r. sygn. akt IV S.A. 2620-2624/03, po rozpoznaniu skarg A. B., J. C., Z. K., P. K. i M. T. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 30 maja 2003 r. ([...]), utrzymującą w mocy decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Krakowie z dnia 2 lutego 2001 r. umarzającą postępowanie w sprawie wstrzymania działalności związanej z ruchem pojazdów mechanicznych w północnej cześci firmy "[...]" Spółka z o.o w Z., uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.
Jak wynika z uzasadnienia powyższego wyroku, postępowanie administracyjne zostało wszczęte na wniosek J. C. na podstawie art.83 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska. Wnioskodawca żądał wydania nakazu zamknięcia ruchu pojazdów mechanicznych na działce nr [...] – w północnej cześci przedsiębiorstwa "[...]" w Z..
Ponieważ wyniki przeprowadzonej kontroli (pomiary hałasu i badanie fizyko-chemiczne próbek ścieków), nie potwierdziły naruszeń ochrony środowiska, które wyczerpałyby dyspozycję art. 83 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Krakowie umorzył postępowanie w sprawie na podstawie art. 105 § 1 kpa, co utrzymał w mocy Główny Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia 30 maja 2003 r.
Wnoszący skargi na powyższą decyzję do sądu administracyjnego, domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji zarzucając, że organ odwoławczy na skutek nie wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, błędnie uznał, iż w sprawie nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające wstrzymanie działalności związanej z ruchem pojazdów mechanicznych w północnej części firmy "[...]".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając wyrokiem z dnia 17 czerwca 2004 r. zaskarżona decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję I instancji uznał, że decyzje te zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Organy obu instancji wadliwie uznały, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 kpa. Tymczasem w tej sprawie, jak stwierdziły organy, zachodzi niezasadność żądania, gdyż nie zostały spełnione ustawowe przesłanki, konieczne dla uwzględnienia wniosku strony. W niniejszej sprawie, nie nastąpiła bezprzedmiotowość postępowania i z tego powodu, umorzenie postępowania w sprawie nastąpiło z naruszeniem art. 105 § 1 kpa.
Zgodnie z art. 83 ust.1 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, jeżeli wykonywanie określonej działalności pogarsza stan środowiska, a w szczególności zagraża życiu lub zdrowiu ludzi, wojewódzki inspektor ochrony środowiska działający w porozumieniu odpowiednio z wojewodą lub starostą, podejmuje decyzję nakazującą wstrzymanie działalności do czasu zainstalowania urządzeń lub wykonywania innych czynności zabezpieczających środowisko. W ocenie Sądu, organy obu instancji, nie wyjaśniły też wszystkich okoliczności sprawy dających odpowiedź, czy funkcjonowanie zakładu pogarsza stan środowiska, a w szczególności czy zagraża zdrowiu lub życiu ludzi, czym naruszono przepisy art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa. Firma "[...]" nie posiada decyzji określającej dopuszczalną emisję zanieczyszczeń do powietrza oraz nie dysponuje pozwoleniem wodno prawnym na odprowadzanie wód opadowych do rowu otwartego uchodzącego do rzeki Rudawy, na której znajduje się ujęcie wody pitnej dla Krakowa. W tym stanie rzeczy stwierdzenie, że ujawnione w trakcie kontroli nieprawidłowości, nie mogły stanowić podstawy wstrzymania działalności zakładu, bez szerszego wyjaśnienia stanowiska, stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania. W związku z powyższym istnieje potrzeba ponownego zbadania wszystkich okoliczności sprawy przez organy obu instancji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku, w imieniu "[...]" Sp. z o.o. w Zabierzowie, złożył adw. M. H. zarzucając naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 105 § 1 kpa przez przyjęcie, iż brak było podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego, - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), powołanej dalej jako ppsa, poprzez przekroczenie w postępowaniu sądowo administracyjnym granic sprawy stanowiącej przedmiot rozstrzygnięcia organu administracji publicznej.
Wskazując na powyższe podstawy kasacji wnosi się o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Pełnomocnik A.B., J.C., Z.K., P.K. i M.T. - skarżących, w odpowiedzi na skargę kasacyjną, wnosi o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjnym zważył, co następuje
Skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.
Przedmiot wszczętego postępowania administracyjnego został określony w zawiadomieniu Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 3.01.2001 r. i tak wszczęte postępowanie, powinno zakończyć się wydaniem decyzji na podstawie art.104 kpa. Tylko w wyjątkowych przypadkach, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe, może być wydana decyzja o umorzeniu postępowania (art. 105 § 1 kpa), która nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty w całości lub w części.
W uzasadnieniu decyzji pierwszej instancji jako powód umorzenia postępowania w sprawie podano, że "zebrany materiał dowodowy (protokół z kontroli zakładu) nie daje podstaw do zastosowania art. 83 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, gdyż nie stwierdzono pogorszenia stanu środowiska, a w szczególności zagrożenia życia i zdrowia ludzi. Kompleksową kontrolą zakładu objęto zagadnienia gospodarki wodno-ściekowej, ochrony powietrza oraz ochrony przed hałasem. We wszystkich komponentach nie stwierdzono zagrożenia dla środowiska, w związku z tym postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji m. innymi stwierdził: "W związku z nieprawidłowościami stwierdzonymi w trakcie kontroli, w zakresie ochrony powietrza i gospodarki ściekowej, Małopolski WIOŚ wydał zarządzenia pokontrolne. Nieprawidłowości te nie dały jednak podstaw do wstrzymania działalności w trybie w/w art. 83 ustawy z dnia 3l stycznia 1980 r.".
Jak wynika z powyżej cytowanych fragmentów uzasadnień decyzji organów obu instancji, zostały w sprawie przeprowadzone czynności kontrolne (pomiary), na podstawie których nie stwierdzono pogorszenia stanu środowiska, a w szczególności zagrożenia życia lub zdrowia ludzi. Czyli przeprowadzone postępowanie wyjaśniające, nie dało podstaw do wstrzymania działalności o której mowa w art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska. Przeprowadzono więc postępowanie merytoryczne, w którym ustalono, że nie występują przesłanki dające podstawę do zastosowania ww. przepisu, co nie oznacza bezprzedmiotowości postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 kpa. W takiej sytuacji, organ winien wydać decyzję odmawiającą wstrzymania działalności określonej w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego, a nie umarzać postępowanie w sprawie (patrz: B. Adamiak Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz 3 wydanie Wyd.C.H.Beck Warszawa 2000 s.429). W świetle powyżej powołanych cytatów z uzasadnień decyzji, jest niezrozumiałe stwierdzenie, "że przepis art. 83 nie daje podstaw do orzekania "o nakazie zamknięcia ruchu pojazdów mechanicznych". Kwestionowany przez skarżących, wśród innych zarzutów, ruch pojazdów mechanicznych w północnej części firmy "[...]", należy traktować jako jeden z elementów działalności gospodarczej prowadzonej przez tę firmę i nie można wykluczyć a priori, że ruch ten nie może powodować pogorszenie stanu środowiska, czy też zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi w rozumieniu art. 83 ust.1 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska. Przepis ten mówi o "określonej działalności", nie precyzując co pod tym pojęciem należy rozumieć, ani nie wykluczając z tego pojęcia pewnych rodzajów działalności, może mieć więc zastosowanie do każdej działalności, która pogarsza stan środowiska i stanowi zagrożenie życia lub zdrowia ludzi.
Z powyższych względów a także z tego powodu, że Sąd I instancji nie stosował przepisu art. 105 § 1 kpa, nie uzasadniony jest zarzut skargi kasacyjnej naruszenia ww. przepisu zaskarżonym wyrokiem. Nie uzasadniony jest też zarzut naruszenia art. 134 § 1 ppsa "poprzez przekroczenie w postępowaniu sądowo administracyjnym granic sprawy stanowiącej przedmiot rozstrzygnięcia organu administracyjnego", bowiem w zaskarżonym wyroku, rozstrzygnięcie zawarte w jego sentencji, nie przekracza granic "danej sprawy". Co najwyżej w niektórych fragmentach uzasadnienia wyroku, możnaby się dopatrzeć przekroczenia granic sprawy, jednak to nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Poza tym służyło to, ukazaniu szerszego kontekstu sprawy i bardziej jasnemu przedstawieniu argumentacji uzasadniającej orzeczenie.
Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa orzekł, jak w sentencji.