Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 marca 2004 r. WSA 4215/03 oddalił skargę Adama N. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 sierpnia 2002 r. (...) w przedmiocie odmowy uchylenia orzeczenia dyscyplinarnego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że prawomocnym orzeczeniem Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 4 października 2001 r. (...) Adam N. na podstawie art. 136 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 12.10.1990 r. o Straży Granicznej /Dz.U. nr 78 poz. 462 ze zm./ oraz par. 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z 10.12.1997 r. w sprawie udzielania wyróżnień oraz postępowania dyscyplinarnego w stosunku do funkcjonariuszy Straży Granicznej /Dz.U. nr 154 poz. 1015 ze zm./ został ukarany karą dyscyplinarną wydalenia ze służby. Przyczyną wymierzenia ww. kary dyscyplinarnej było ustalenie, że w dniu 14.08.2001 r. ok. godz. 9.30 stawił się do służby w stanie po spożyciu alkoholu, przez co wprowadził się w stan uniemożliwiający wykonywanie obowiązków służbowych. W dniu 10.04.2002 r. Adam N. złożył do Komendanta Głównego Straży Granicznej wniosek o wznowienie postępowania dyscyplinarnego. W uzasadnieniu wniosku stwierdził, że organ prowadzący postępowanie dyscyplinarne naruszył art. 7, 8, 9 Kpa poprzez nie wyjaśnienie w sposób dostateczny zgłoszenia Kierownikowi - Norbertowi J. faktu niedyspozycji wnioskodawcy w dniu 14.08.2001 r. Podał też, że w dniu tym stawił się do służby, aby zgłosić swoją niedyspozycję i prosić o przesunięcie służby na czas późniejszy. Stwierdził również, że w toku postępowania dyscyplinarnego nie został pouczony o prawie ustanowienia obrońcy. Zarzucił także nieuzasadnione nie rozpoznanie jego odwołania od orzeczenia dyscyplinarnego z 4.10.2001 r. ponieważ w jego ocenie brak podpisu pod odwołaniem nie stanowił powodu dla pozostawienia odwołania bez rozpoznania. Postanowieniem z dnia 30.04.2002 nr 118 Komendant Główny Straży Granicznej wszczął postępowanie w sprawie wznowienia postępowania. Jako podstawę prawną postanowienia powołał par. 48 rozporządzenia MSWiA z dnia 10 grudnia 1997 r., o którym wyżej mowa, zaś decyzją Nr 132 z 29 maja 2002 r. na podstawie art. 145 par. 1 i 151 par. 1 Kpa, odmówił uchylenia orzeczenia dyscyplinarnego (...) z dnia 4.10.2001 r. Po rozpoznaniu odwołania Adama N. od tej decyzji Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją (...) z 1.08.2002 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy wskazał, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła było dotknięte wadą procesowa wymienioną wyczerpująco w par. 38 ust. 1 aktualnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej /Dz.U. nr 118 poz. 1015/. Zgodnie z par. 38 ust. 1 wyżej cyt. rozporządzenia postępowanie dyscyplinarne zakończone prawomocnym orzeczeniem dyscyplinarnym wznawia się gdy: dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności, okazały się fałszywe /pkt 1/, ujawnione zostały istotne okoliczności nieznane w toku postępowania dyscyplinarnego /pkt 2/, orzeczenie wydano z naruszeniem obowiązujących przepisów, jeśli mogło to mieć wpływ na treść orzeczenia /pkt 3/, jeżeli orzeczenie zostało wydane na podstawie innej decyzji lub na podstawie orzeczenia sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione /pkt 4/. Zdaniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji postępowanie wobec Adama N. zostało przeprowadzone zgodnie z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 grudnia 1997 r. W par. 53 ust. 1 tego rozporządzenia stwierdzono, że w zakresie spraw nie uregulowanych rozporządzeniem odpowiednie zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego z zastrzeżeniem ust. 2, w którym określono, iż w zakresie przeprowadzenia dowodów stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Ministra żaden z zarzutów skarżącego nie stanowi przesłanki do uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej. Skarżący został też zapoznany z uprawnieniami przysługującymi mu w toku postępowania dyscyplinarnego. Powyższa decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji stała się przedmiotem skargi Adama N. do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu skargi skarżący powołał te same fakty, które przytoczył składając wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie uwzględnił skargi uznając ją za niezasadną.
Zgodnie z art. 16 par. 1 Kpa decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie lub ustawach szczególnych. Przepis ten statuuje zasadę trwałości decyzji ostatecznych, odstąpienie od której jest możliwe tylko w sytuacjach wyraźnie określonych w przepisach prawa. Sytuacje takie w odniesieniu do decyzji ostatecznych, wydanych wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej w toku postępowania dyscyplinarnego, zostały określone par. 147 ust. 1 pkt 1-4 obowiązującego w dacie orzekania przez organ I instancji rozporządzenia MSWiA z dnia 10 grudnia 1997 r. w sprawie udzielania wyróżnień oraz postępowania dyscyplinarnego w stosunku do funkcjonariuszy Straży Granicznej /Dz.U. nr 154 poz. 1015 ze zm./. Te same okoliczności uzasadniają wznowienie postępowania na gruncie rozporządzenia MSWiA z 28.04.2002 r. w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej /Dz.U. nr 118 poz. 1015 ze zm. - par. 38 ust. 1/, które obowiązuje od 26.07.2002 r., a więc obowiązywało w dacie orzekania przez organ II Instancji. Żadna z okoliczności powołanych przez skarżącego we wniosku o wznowienie postępowania dyscyplinarnego nie wyczerpuje dyspozycji powołanego par. 38 ust. 1 rozporządzenia. Wskazane przez skarżącego powody wznowienia postępowania dyscyplinarnego sprowadzają się do odmiennej niż to uczynił organ, oceny zgromadzonego materiału dowodowego. W ocenie Sądu stanowią polemikę z ustaleniami dokonanymi przez Komendanta Głównego Straży Granicznej, który uznał, iż skarżący w dniu 14.08.2001 r. stawił się do służby w stanie nietrzeźwości, podczas gdy zdaniem skarżącego, który nie kwestionuje swojego stanu w tym dniu, nie zgłosił się do służby, lecz w celu poinformowania przełożonego o swojej niedyspozycji i złożenia prośby o przesunięcie służby. Jednocześnie skarżący potwierdził, że w dniu 14 sierpnia 2001 r. bezpośrednio przed prawomocnym rozpoczęciem służby uczestniczył w szkoleniu, co zdaniem Sądu potwierdza prawidłowość ustaleń organu, będących podstawą wymierzenia skarżącemu kary dyscyplinarnej. Bez względu jednak na powyższe należało zdaniem Sądu uznać, iż powoływane przez skarżącego w uzasadnieniu wniosku o wznowienie postępowania dyscyplinarnego niedostateczne wyjaśnienie okoliczności zdarzenia oraz oparcie rozstrzygnięcia dyscyplinarnego na niewiarygodnych zeznaniach świadków, nie stanowią podstawy wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej. Wbrew zarzutom skargi, skarżący został pouczony o prawie ustanowienia obrońcy. Nie może więc zarzucać naruszenia prawa, mogącego mieć wpływ na treść orzeczenia. Także według Sądu okoliczność, iż odwołanie skarżącego z uwagi na to, iż nie zawierało podpisu, zostało pozostawione przez organ bez rozpoznania, jako okoliczność, która wystąpiła już po wymierzeniu wobec skarżącego kary dyscyplinarnego wydalenia ze służby w Straży Granicznej, nie ma znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji. Sąd podkreślił, że żaden przepis prawa nie obliguje organu do informowania strony o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonana określonej czynności procesowej.
Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Adam N. reprezentowany przez adwokata Grzegorza K. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik postępowania, a mianowicie: par. 38 pkt 1, 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28.06.2002 r. w sprawie przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej /Dz.U. nr 118 poz. 1015/ i wnoszono o zmianę zaskarżonego wyroku i wznowienie postępowania dyscyplinarnego zakończonego prawomocnym orzeczeniem o ukaraniu (...) Komendanta Głównego Straży Granicznej z 4.10.2001 r., ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu podstaw kasacji skarżący podniósł, że w dniu 4.10.2001 r. Komendant Główny Straży Granicznej wydalił go ze służby w oparciu o orzeczenie o ukaraniu (...). Pismem z dnia 22.10.2001 r. Adam N. złożył odwołanie od powyższego orzeczenia. Odwołanie sporządzone zostało w ustawowym terminie i zawierało podpis skarżącego. Wbrew obowiązującym przepisom prawa - par. 31 rozporządzenia MSWiA z 28.06.2002 r. - Komendant Główny Straży Granicznej nie przekazał odwołania do jednostki wyższego rzędu, a więc odwołaniu nie został nadany bieg. Tymczasem Komendant Główny Straży Granicznej powołując się na rzekomo sporządzone przez skarżącego odwołanie z 30.10.2001 r. i brak jego podpisu doprowadził do uprawomocnienia się orzeczenia. Skarżący wielokrotnie w swych pismach podkreślał fakt, że nie był autorem nie podpisanego odwołania z 30.10.2001 r., na które powołują się organy administracyjne. Jedynym odwołaniem było to, które zostało załączone do skargi kasacyjnej, a którego jak wynika z całokształtu sprawy w aktach brak. Istnienie odwołania, o którym mowa ma kapitalne znaczenie, albowiem oznaczałoby, że orzeczenie o ukaraniu nie jest jeszcze prawomocne i jako takie wymaga merytorycznego rozpoznania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Powyższe oznacza, że organy administracyjne dopuściły się w toku postępowania naruszeń wielu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i ww. rozporządzenia MSWiA z 26.06.2002 r. Fakt ten stanowi według skarżącego niewątpliwie podstawę żądania wznowienia postępowania o jakiej mowa w par. 38 ust. 1 rozporządzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę nie dopatrzył się we wniosku skarżącego o wznowienie postępowania przesłanek, które skutkowałyby uwzględnieniem wniosku. Tym samym naruszył przepisy postępowania, a mianowicie par. 38 ust. 1 pkt 3 cyt. rozporządzenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Dokonując oceny zasadności wniesionej przez pełnomocnika Adama N. skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7.06.2004 r. stwierdzić należy, że skarga ta nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do postanowień art. 183 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w par. 2 art. 183. Żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w cyt. art. 183 par. 2 omawianej ustawy nie zachodzi w niniejszej sprawie. Zatem sprawa ta mogła być przez Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznana tylko w granicach zakreślonych skargą kasacyjną. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają między innymi wymienione w art. 176 powołanej ustawy podstawy kasacyjne, które zgodnie z art. 174 ustawy mogą stanowić: 1/ naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2/ naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W podstawach kasacji wnoszący skargę kasacyjną musi wskazać wyraźnie konkretną normę prawa materialnego czy procesowego, - które sąd stosował - której naruszenie zarzuca zaskarżonemu orzeczeniu. W niniejszej sprawie wnoszący skargę kasacyjna zarzucił sądowi naruszenie par. 38 pkt 1, 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28.06.2002 r. w sprawie przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej /Dz.U. nr 118 poz. 1015 ze zm./. Tak postawiony zaskarżonemu wyrokowi zarzut uznać należy za chybiony. Przepis par. 38 ust. 1 powołanego rozporządzenia określa przesłanki wznowienia postępowania dyscyplinarnego zakończonego prawomocnym orzeczeniem organu Straży Granicznej. Są to zatem przepisy postępowania, które stosuje organ administracyjny nie zaś Sąd. Sąd Administracyjny zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 poz. 1269/ sprawując wymiar sprawiedliwości dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontroli tej dokonuje Sąd stosując przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/. Tak więc zarzucając Sądowi naruszenie przepisów postępowania należało wskazać konkretny przepis powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tym przypadku wnoszący skargę kasacyjną nie wskazał, który z przepisów normujących postępowanie przed sądami administracyjnymi został w tej sprawie przez Sąd I instancji naruszony. Do tego uzasadnienie podstaw kasacyjnych nie pozostaje w związku z podstawą kasacji wskazaną w skardze kasacyjnej. W podstawie kasacji jak wykazano zarzucono naruszenie przepisów par. 38 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28.06.2002 r., o którym wyżej mowa, a więc przepisów określających przesłanki wznowienia postępowania dyscyplinarnego zakończonego prawomocnym orzeczeniem organu Straży Granicznej. Natomiast uzasadnienie skargi kasacyjnej zawiera głównie argumentację wskazującą, że orzeczenie o ukaraniu z dnia 4.10.2001 (...) wydane przez Komendanta Głównego Straży Granicznej nie stało się ostateczne ponieważ skarżący wniósł od niego prawnie skutecznie odwołanie. Jeżeli tak to rodzi się pytanie dlaczego skarżący zamiast zmierzać do wykazania, iż odwołanie przezeń wniesione od ww. orzeczenia spełniało wymagania przewidziane prawem i winno być rozpatrzone przez organ odwoławczy tj. Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł 10.04.2002 r. do Komendanta Głównego Straży Granicznej wniosek o wznowienie postępowania dyscyplinarnego zakończonego orzeczeniem o ukaraniu (...) z 4.10.2001 r. Nie odpowiada przy tym prawdzie twierdzenie zawarte w skardze kasacyjnej, że złożone przez skarżącego odwołanie od wzmiankowanego orzeczenia o ukaraniu było przez niego podpisane. Przeczy temu materiał dokumentacyjny sprawy. W aktach sprawy bowiem znajduje się odwołanie złożone przez Adama N. w jednostce Straży Granicznej w dniu 22.10.2001 r., które nie zostało przezeń opatrzone podpisem. Treść tego odwołania jest identyczna jak treść egzemplarza odwołania załączona do skargi kasacyjnej. Na ten temat najbardziej miarodajne są wyjaśnienia samego zainteresowanego zamieszczone w uzasadnieniu wniosku Adama N. z 10.04.2002 r. o wznowienie postępowania dyscyplinarnego. Stwierdził w nich, że na pierwszej stronie odwołania w lewym górnym rogu zamieścił dane pozwalające zidentyfikować autora odwołania zatem w jego ocenie "brak podpisu nie był brakiem dyskwalifikującym jego odwołanie". Skarżący przy tym jest niekonsekwentny w swoim stanowisku z jednej bowiem strony w uzasadnieniu skargi kasacyjnej usiłuje wykazać, że orzeczenie o ukaraniu go jest jeszcze nieostateczne - mimo, iż wniósł o wznowienie postępowania dyscyplinarnego, w którym orzeczenie to zostało wydane - a jednocześnie w końcowej części stwierdza, iż istniała podstawa do wznowienia przedmiotowego postępowania i Sąd oddalając jego skargę naruszył przepisy postępowania a mianowicie par. 38 ust. 1 pkt 3 cyt. rozporządzenia z dnia 28.06.2002 r. Jak wykazano Sąd Administracyjny przepisów tych nie naruszył ponieważ Sąd przepisów tych regulujących postępowanie dyscyplinarne przed organami Straży Granicznej bezpośrednio nie stosował. Sąd natomiast kontrolując legalność zaskarżonych doń przez skarżącego decyzji organów Straży Granicznej w postępowaniu regulowanym przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dokonał oceny tych decyzji pod kątem ich zgodności z przepisami prawa i stwierdził, że są one zgodne z prawem. Stanowisko Sądu I instancji znajduje oparcie w materiale dokumentacyjnym sprawy.
Powyższe prowadzi do wniosku, że skargi kasacyjnej Adama N. nie można uznać za zasadną i w tego względu na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podlegała ona oddaleniu.