Uzasadnienie
OSK 1544/04
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 6 lipca 2004 r. II SA 1594/03, oddalił skargę Władysława K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia 18 marca 2003 r. (...), wydaną w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:
Minister Obrony Narodowej zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia 10 grudnia 2002 r., którą - na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 grudnia 2002 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych /t.j. Dz.U. nr 10 poz. 55 ze zm./ dokonał wypowiedzenia Władysławowi K. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej z powodu dwukrotnej odmowy przyjęcia równorzędnego stanowiska służbowego.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, iż w rozmowie z Komendantem Głównym Żandarmerii Wojskowej dnia 18 lutego 2002 r., Władysław K. - pełniący zawodową służbę wojskową w Oddziale Żandarmerii Wojskowej w Ż. na stanowisku Zastępcy Komendanta Oddziału - nie wyraził zgody na objęcie proponowanego, równorzędnego stanowiska służbowego Zastępcy Komendanta w Oddziale Żandarmerii Wojskowej w B. Natomiast dnia 11 marca 2003 r. skarżący przyjął zaproponowane mu stanowisko służbowe Zastępcy Komendanta w Oddziale Żandarmerii Wojskowej w L. Mając powyższe na względzie Minister Obrony Narodowej, decyzją z dnia 24 czerwca 2002 r. (...), zwolnił zainteresowanego z zajmowanego stanowiska i wyznaczył na nowe: Zastępcy Komendanta w oddziale Żandarmerii Wojskowej w L. W dniu 25 lipca 2002 r. Władysław K. zwrócił się do Ministra Obrony Narodowej o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, iż w trakcie przeprowadzonych rozmów nie usłyszał, aby istniały racjonalne i uzasadnione potrzeby Sił Zbrojnych, związane z proponowanymi zmianami. We wniosku skarżący wniósł o uchylenie decyzji, a w przypadku, gdyby Minister nie uwzględnił jego argumentów o pozostawienie na dotychczasowym stanowisku, wnosił o uznanie pisma jako odmowę przyjęcia stanowiska służbowego ze wszelkimi konsekwencjami prawnymi wynikającymi z tego faktu.
Minister Obron Narodowej, decyzją z dnia 14 listopada 2002 r. (...), uchylił decyzję Nr 509 w sprawie wyznaczenia na nowe stanowisko służbowe i umorzył postępowanie w I instancji. W dniu 10 grudnia 2002 r. Komendant Oddziału Żandarmerii Wojskowej w Ż. wystąpił o zwolnienie oficera z zawodowej służby wojskowej, z powodu dwukrotnej odmowy przyjęcia stanowiska służbowego. Stąd w ocenie Ministra zostały spełnione przesłanki z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, do wypowiedzenia oficerowi stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej.
Władysław K. złożył skargę od powyższej decyzji, zarzucając organowi błędne przyjęcie, że występując z wnioskiem do Ministra Obrony Narodowej o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnosił o uchylenie decyzji oraz uznanie tego pisma jako odmowy przyjęcia stanowiska służbowego ze wszelkimi konsekwencjami prawnymi, wynikającymi z tego faktu. Tymczasem skarżący wnosił o pozostawienie go na dotychczas zajmowanym stanowisku, a więc uchylenie decyzji z dnia 26 czerwca 2002 r. tylko w zakresie określonym przez art. 138 par. 1 Kpa. Gdyby Minister nie mógł tego uczynić, wówczas alternatywnie prosił on o uznanie wniosku, jako odmowy przyjęcia stanowiska Zastępcy Komendanta w Oddziale Żandarmerii Wojskowej w L. Ponadto skarżący zarzucił organowi I instancji naruszenie art. 107 par. 1 Kpa, poprzez zawarcie w uzasadnieniu informacji niezgodnych ze stanem faktycznym, dotyczącym zmian na stanowiskach służbowych zastępców komendantów żandarmerii, które faktycznie zostały dokonane w 2001 r. oraz naruszenie art. 10 par. 1 Kpa w związku z art. 140 Kpa poprzez uniemożliwienie mu wypowiedzenia się co do zebranych w toku postępowania odwoławczego dowodów i materiałów.
Rozpoznając skargę Sąd I instancji uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą wydania decyzji był przepis art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Zgodnie zaś z jego brzmieniem, żołnierzowi zawodowemu można wypowiedzieć stosunek zawodowej służby wojskowej, jeżeli żołnierz dwukrotnie odmówił przyjęcia równorzędnego lub wyższego stanowiska służbowego.
Zdaniem sądu I instancji bezsporne jest, że Władysław K. odmówił w dniu 18 lutego 2002 r. przyjęcia stanowiska Zastępcy Komendanta Oddziału Żandarmerii Wojskowej w B. Następnie po rozmowie służbowej w dniu 11 marca 2002 r. przyjął stanowisko Zastępcy Komendanta Oddziału Żandarmerii Wojskowej w L. Stanowiska te były równorzędne w stosunku do dotychczas zajmowanego.
We wniosku z dnia 25 lipca 2002 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy skierowanym do Ministra Obrony Narodowej skarżący napisał - zaznaczył Sąd -że gdyby organ nie uwzględnił jego argumentów "jest zmuszony prosić o uznanie tego pisma jako odmowę przyjęcia stanowiska służbowego z wszelkimi konsekwencjami wynikającymi z tego faktu". Oświadczenie woli skarżącego jest jasne i czytelne. Oficer we wniosku odmówił przyjęcia stanowiska służbowego Zastępcy Komendanta Oddziału Żandarmerii Wojskowej w L. Stąd Minister słusznie - odnosząc się do wniosku - decyzją z dnia 14 listopada 2002 r. uchylił decyzję z dnia 24 czerwca 2002 r. i jako bezprzedmiotowe umorzył postępowanie w I instancji. Następnie, na wniosek dowódcy jednostki, w której służył oficer, Dyrektor Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON wypowiedział Władysławowi K. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. Zatem w świetle przytoczonych okoliczności, organy wojskowe zastosowały w sposób prawidłowy art. 78 ust. 2 pkt 1 powołanej ustawy.
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia przepisów proceduralnych Sąd stwierdził, że sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem legalności zaskarżonej decyzji administracyjnej, nie może więc wypowiadać się co do celowości zmian w strukturach Sił Zbrojnych RP. Organ istotnie naruszył przepis art. 10 par. 1 Kpa, jednak naruszenie to nie miało wpływu na przebieg postępowania.
Władysław K. złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zarzucając mu naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, "a polegające na błędnym przyjęciu, iż naruszenie przepisu art. 10 par. 1 Kpa nie stanowi podstawy uchylenia decyzji." Na tej podstawie wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia w całości i uchylenie wypowiedzenia stosunku służbowego z dnia 10 grudnia 2002 r. ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu, iż mimo oczywistego naruszenia przepisu art. 10 par. 1 Kpa, powinien on dodatkowo wykazać, że wykonanie dyspozycji tegoż przepisu miałoby istotny wpływ na przebieg postępowania. Takie rozumowanie Sądu musi prowadzić - zdaniem skarżącego - do konkluzji, iż stosowanie przez organy przepisów gwarantujących ochronę interesów stron ma charakter względny, a w razie ich naruszenia, to po stronie zainteresowanego leży obowiązek udowodnienia, że zastosowanie przepisu miałoby wpływ na przebieg postępowania i jego wynik. Oczywistym jest, że powyższe twierdzenie sprzeczne jest z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego.
Ponadto skarżący podniósł, iż w uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie odniósł się do zarzutu, iż organ I instancji nie zawiadomił o wszczęciu postępowania na wniosek innej strony i w konsekwencji skarżący o toczącym się postępowaniu dowiedział się dopiero w chwili otrzymania decyzji postępowanie to kończącej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę jedynie przesłanki nieważności postępowania sądowego. Ponieważ w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności określone w tym przepisie, w związku z tym Sąd rozpoznał sprawę jedynie w granicach skargi kasacyjnej, której podstawa sprowadza się do zarzutu naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 10 par. 1 Kpa i stwierdził, iż podstawa ta nie jest zasadna.
Przede wszystkim należy wskazać, iż przepisami prawa materialnego stanowiącymi podstawę orzekania w niniejszej sprawie są przepisy ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych /t.j. Dz.U. 1997 nr 10 poz. 55 ze zm./. Tak więc skarga kasacyjna w swojej podstawie opartej na przepisie art. 174 pkt 1 mogła zarzucać naruszenie przepisów tej ustawy. Natomiast przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie są przepisami materialnymi, ale co wydaje się oczywiste - przepisami postępowania. Jednakże nawet Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stosował przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż od dnia 1 stycznia 2004 r. stosuje przepisy wskazanej wyżej ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, która to ustawa odmiennie od uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, nie zawiera odniesień do Kodeksu postępowania administracyjnego.
W takiej też sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż wskazana podstawa skargi kasacyjnej nie jest usprawiedliwiona.
Należy stwierdzić, iż postawiony sądowi I instancji zarzut błędnej wykładni polegającej na przyjęciu, iż naruszenie art. 10 par. 1 Kpa nie stanowi podstawy uchylenia decyzji, mieści się w podstawie kasacyjnej, określonej w pkt 2 art. 174 ww. ustawy tj. naruszenia przez sąd przepisów postępowania - przepisów ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odnoszących się do samego rozstrzygnięcia sprawy tj. art. 151 i art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c". Jednakże zarzut taki nie został postawiony, a Naczelny Sąd Administracyjny, co już wskazano wyżej, nie posiada kompetencji do uzupełniania podstaw kasacyjnych i w związku z tym nie może tego zarzutu rozpatrywać.
Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na zasadzie art. 184 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.