Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Olsztynie wyrokiem z dnia 31 maja 2004 r. oddalił skargę M. B. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Olsztynie z dnia [...] listopada 2002 r. utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] nakazującą M. B., na podstawie art. 37 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. nr 38, poz. 229 ze zmianami) "usunięcie samowolnie ustawionego barakowozu, o przebudowanym dachu, użytkowanym letniskowo na działce nr ewid [...] w Obrębie [...] gm. [...].
W uzasadnieniu wyroku wskazano, że om. obiekt ustawiony został na wskazanej działce w 1992 r. bez pozwolenia na budowę.
Zdaniem Sądu – barakowóz, o dachu przebudowanym na dwuspadowy, pokrytym blachą falistą, ustawiony na bloczkach betonowych, należy zakwalifikować jako obiekt tymczasowy, którego budowa wymagała pozwolenia na budowę, zgodnie z § 44 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz.U. Nr 8, poz. 48), którego inwestor nie uzyskał. Wskazano nadto, że zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego gminy [...], teren obejmujący om. działkę nie był przeznaczony pod zabudowę.
Odnosząc się do zarzutu odwołania, jakoby adresatem decyzji nakazującej rozbiórkę musieli być wszyscy współwłaściciele działki Sąd wskazał, że stosownie do art. 38 ust. 1 pow. ustawy Prawo budowlane z 1974 r. nakaz ten zasadnie skierowany został do inwestora będącego zarówno współwłaścicielem działki jak i właścicielem samowolnie wykonanego obiektu. Podnoszony zaś w odwołaniu fakt opóźnienia w doręczeniu zaskarżonej decyzji K. B., stanowi uchybienie, które nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy tym bardziej, że K. B. była informowana przesz organ I instancji o czynnościach podejmowanych w toku postępowania administracyjnego, w tym – o wizji lokalnej, doręczona została jej decyzja organu I instancji. Mimo to sama zainteresowana nie brała czynnego udziału w toczącym się postępowaniu.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł M. B., reprezentowany przez adwokata M. L. G. W skardze kasacyjnej wskazano jako podstawy kasacji naruszenie przepisów postępowania w szczególności – art. 145 § 1 pkt 1 lit. b przez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przez organ administracji zaskarżoną decyzją art. 30 § 1 i art. 40 § 1 kpa. Wskazano także jako podstawę skargi kasacyjnej naruszenie przepisu prawa materialnego – art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe jego zastosowanie, a wyrażające się w uznaniu barakowozu za tymczasowy budynek, wymagający pozwolenia na budowę i poprzez uznanie, że obiekt ten wybudowano niezgodnie z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w czasie budowy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że jedną ze współwłaścicielek działki, na której wzniesiono omawiany obiekt – jest K. B. – słusznie więc potraktowana została przez organy administracji jako strona postępowania, jednakże organy administracji nieprawidłowo oceniły jej zdolność do czynności prawnych. W dacie wszczęcia postępowania była to bowiem osoba małoletnia, co wykluczało możliwość jej samodzielnego działania w postępowaniu i powodowało konieczność reprezentacji przez przedstawiciela ustawowego. Jemu też powinna być doręczona wszelka adresowana do niej korespondencja, aby doręczenia takie mogły być uznane za skuteczne. Zarzut naruszenia art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, autor skargi uzasadnia tym, że na gruncie regulacji zawartej w tej ustawie nie było podstaw do przyjęcia, że barakowóz jest obiektem budowlanym, definicja ustawowa zaś zawarta w art. 3 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane z 1994 r. stanowi, że obiekt budowlany, to obiekt trwale związany z gruntem oraz posiadający fundamenty i dach.
Skoro zatem barakowóz nie jest trwale związany z gruntem, to nie odpowiada kryteriom "obiektu budowlanego" i nie może być w odniesieniu do niego wydany nakaz rozbiórki.
Zdaniem autora skargi – w sprawie nie zachodzi też kolizja zabudowy w przepisami ustawy o planowaniu przestrzennym. Działka, na której ustawiono barakowóz zgodnie z obowiązującym wówczas planem zagospodarowania przestrzennego, przeznaczona była do użytkowania rolniczego. Zapis taki sam w sobie nie mógł więc wykluczać jakiejkolwiek zabudowy. Organy orzekające przeoczyły, że barakowóz ten służył potrzebom gospodarczym i socjalnym właściciela zamieszkującego na stałe w innej miejscowości, który obiekt ten wykorzystywał przede wszystkim do przechowywania narzędzi do zabiegów agrarnych na działce.
W toku postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, w dniu 28 kwietnia 2005 r. K. S. – jeden ze współużytkowników działki Nr [...] złożył pismo, w którym zawarł zarzut, że wyrok Sądu Wojewódzkiego dotknięty jest wadą nieważności, bowiem mimo złożonego przez niego wniosku o odroczenie rozprawy w dniu 31 maja 2004 r., Sąd Wojewódzki wniosku tego nie uwzględnił, co w ocenie autora pisma "skutkuje zastosowanie art. 186 ppsa".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do regulacji zawartej w art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej(w granicach zaskarżenia). Wyjątkiem od tej zasady jest obowiązek wzięcia z urzędu pod uwagę okoliczności wymienionych w § 2 tego przepisu, stanowiących podstawy nieważności. Jednakże Sąd bierze pod uwagę nieważność postępowania także w granicach zaskarżenia. Oznacza to, że podstawa stwierdzenia nieważności wskazana w art. 183 § 2 pkt 3 i pkt 5 musi odnosić się do tej strony, która wniosła skargę kasacyjną.
W sprawie niniejszej K. S. nie wniósł skargi kasacyjnej. Nie została też wniesiona skarga w imieniu K. B., córki M. B. M. B. wniósł skargę w imieniu własnym. Jego zaś nie dotyczą kwestie podnoszone w skardze, a odnoszące się do K. B. Dlatego zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia zaskarżonym wyrokiem przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b pow. ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie mogły być rozważone i ocenione przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Za bezzasadny natomiast należało uznać zarzut naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229(przez przyjęcie, że barakowóz jest tymczasowym budynkiem wymagającym pozwolenia na budowę i że wybudowany został na terenie nie przeznaczonym pod zabudowę.
Jest w sprawie bezsporne, że obiekt, którego dotyczy sprawa powstał w wyniku ustawienia na działce nadwozia barakowozu, posadowionego na bloczkach betonowych, adaptowanego na cele letniskowe z przebudowanym dachem, obitego deskami (vide k – 38 protokół oględzin).
Nie jest to więc barakowóz, bowiem pozbawiony kół i ustawiony na bloczkach betonowych nie nadaje się do przetaczania.
W wyniku wykonanych robót adaptacyjnych, barakowóz stał się barakiem, a więc obiektem budowlanym, który – zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz.U. Nr 17, poz. 62 ze zmianami) należy kwalifikować jako budynek tymczasowy.
Nie jest trafny także zarzut, że skoro w obiekcie tym przetrzymywane są narzędzia rolnicze, to wzniesienie takiego obiektu na terenie, który w planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczony jest pod uprawy rolne – nie koliduje z określonym w planie przeznaczeniem tego terenu. Takie stanowisko byłoby zasadne tylko wówczas, gdyby podstawową funkcją działki, na której wzniesiono obiekt były uprawy rolne.
Tylko wówczas bowiem wybudowanie obiektu służącego produkcji rolniczej nie zmieniałoby charakteru nieruchomości i jej przeznaczenia, lecz stwarzałoby właściwe warunki dla celowego i racjonalnego wykorzystania albo zagospodarowania tego terenu zgodnie z przeznaczeniem oznaczonym w planie.
Stosownie bowiem do art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. Nr 11, poz. 79 ze zmianami) obowiązującej w czasie wznoszenia omawianego obiektu "gruntami rolnymi są grunty pod budynkami i urządzeniami, wchodzącymi w skład gospodarstw rolnych".
Z akt sprawy natomiast wynika, że działka użytkowana jest na cele letniskowe i – jak oświadcza skarżący w odwołaniu od decyzji organu I instancji (k-23) – wzniesiony obiekt wykorzystywany jest "zaledwie kilkanaście dni w roku", w obiekcie tym przechowywane są grabie, łopata i kosiarka i łódka. Fakt, iż grabie, łopata i kosiarka mają charakter narzędzi rolniczych nie przesądza jeszcze o tym, że posiadanie takich narzędzi i przechowywanie ich na działce, czyni z działki tej gospodarstwo rolne.
Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 pow. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji.