Wyrok NSA z 23 maja 2005 r., OSK 1610/04

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie

Rozpoznanie

w dniu 23 maja 2005 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. S. K.

Od orzeczenia

od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 kwietnia 2004r., sygn. akt IV SA/Po 299/04

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Plucińska – Filipowicz, Sędziowie NSA Wojciech Chróścielewski, Teresa Kobylecka (spr.)
Mariusz Szufnara protokolant

Sprawa

w sprawie ze skargi R. S. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 27 stycznia 2004r., Nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich 1)oddala skargę kasacyjną 2)zasądza od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu)na rzecz adw. J. P. 120zł (sto dwadzieścia) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.

Uzasadnienie

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę R. S. K. od decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 27 stycznia 2004 r., utrzymującą w mocy, na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa decyzję własną z dnia 11 lipca 2003 r., którą odmówiono R.S. K. przyznania uprawnień kombatanckich.

W uzasadnieniu tego wyroku stwierdzono, że jest poza sporem, iż R. S. K. podczas okupacji - w okresie od 1 maja do 2 czerwca 1944 r. przebywał w obozie przesiedleńczym Poznań-Górczyn, w związku z czym domagał się przyznania mu uprawnień kombatanckich na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 17, poz. 75 ze zm.), który stanowi, że ustawa ma zastosowanie również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych m.in. "w innych miejscach odosobnienia", w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Sąd stwierdził, że z uwagi na to, że obóz przesiedleńczy Poznań-Górczyn nie został wymieniony w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. Nr 106, poz. 1154), zaskarżona decyzja odmawiającą przyznania wnioskodawcy uprawnień kombatanckich odpowiada prawu. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych był związany brzmieniem przepisów rozporządzenia i decyzja nie mogła mieć charakteru uznaniowego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł R. S. K., reprezentowany przez adwokata J. P., wyznaczonego z urzędu i zarzucił:

• naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a "w szczególności" naruszenie przepisu art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b) i c) ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego,
• naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a "w szczególności" naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu "lub Kierownikowi Urzędu do Spraw Kombatantów" do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd z naruszeniem art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b) i c) ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego nie przyjął, iż obóz, w którym przebywał skarżący należy do miejsc odosobnienia, o których mowa w tym przepisie. Zdaniem skarżącego wykaz obozów i miejsc odosobnienia wymieniony w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. nie jest pełny i organ rozpoznający sprawę winien zasięgnąć wiadomości specjalnych co do charakteru obozu przesiedleńczego Poznań-Górczyn, poprzez zasięgnięcie opinii Instytutu Pamięci Narodowej lub poprzez przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego historyka.

Nie przeprowadzając powyższych dowodów organ rozpoznający sprawę dopuścił się naruszenia przepisów art. 74 § 1 i art. 77 § 1 kpa, wobec czego Wojewódzki Sąd Administracyjny winien uchylić zaskarżoną decyzję, czego z naruszeniem przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie uczynił.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego, przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, gdyż stosownie do regulacji art. 183 § 1 tej ustawy rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie okoliczności uzasadniające nieważność postępowania.

Związanie Sądu podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego, wykazania dodatkowo, że wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy podkreślić, że naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jako podstawa kasacji dotyczy postępowania sadowoadministracyjnego, a nie postępowania przed organami administracji publicznej. Skarga kasacyjna winna być tak zredagowana, aby nie stwarzała wątpliwości interpretacyjnych, nie jest bowiem możliwa interpretacja zakresu zaskarżenia.

R. S. K. skargę kasacyjną oparł na obu postawach kasacyjnych, wskazanych w art. 174 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z tym w pierwszej kolejności wymagają oceny zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, gdyż zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą podlegać ocenie dopiero wówczas, gdy stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego wyroku nie nasuwa zastrzeżeń.

Skarżący w skardze kasacyjnej wskazał naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez to, że Sąd nie uchylił zaskarżonej decyzji, mimo że organ rozpoznający sprawę dopuścił się naruszenia przepisów art. 74 § 1 i art. 77 § 1 kpa. Zdaniem skarżącego w sprawie konieczne było uzyskanie wiadomości specjalnych co do charakteru obozu przesiedleńczego Poznań-Górczyn, poprzez zasięgnięcie opinii Instytutu Pamięci Narodowej lub poprzez przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego historyka.

Zarzut ten nie jest usprawiedliwiony, gdyż tego rodzaju ustalenie w niniejszej sprawie nie było potrzebne. Wojewódzki Sąd Administracyjny trafnie podniósł w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż organ wydający decyzję związany jest brzmieniem rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. Nr 106, poz. 1154) i w związku z tym decyzja nie może mieć charakteru uznaniowego. Rozporządzenie to wydane zostało przez Prezesa Rady Ministrów, po zasięgnięciu opinii Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu na podstawie delegacji ustawowej - art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji i okresu powojennego (Dz. U. Nr 17, poz. 75 ze zm.). Określono w nim miejsca odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby w nich osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, a także więzienia i obozy NKWD lub będące pod nadzorem NKWD, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości, a także obozy, o których mowa w art. 3 pkt 2 i w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit b) i lit. c) oraz pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie może zatem określać ad casum miejsc odosobnienia, o jakich mowa w przepisie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b) i c) ustawy o kombatantach ani też określać, czy miejsce wskazane przez stronę spełnia przesłanki ustawowe.

Obóz przesiedleńczy Poznań-Górczyn, w którym przebywał skarżący nie został umieszczony w § 5 i § 6 cytowanego rozporządzenia. Nie można w związku z tym również podzielić poglądu wnoszącego skargę kasacyjną co do naruszenia przez Sąd prawa materialnego, przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b) i c) ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) skargę kasacyjną oddalił. Koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego dla skarżącego z urzędu, ponoszone przez Skarb Państwa przyznano i ustalono na podstawie § 19 pkt 1 oraz § 18 ust. 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).