Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 lipca 2004 r., IV SA 4813/03, uchylił zaskarżoną przez "[...]" Sp. z o.o. w Warszawie, obecnie "[...]" Sp. z o.o. w Warszawie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 22 października 2003 r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie po rozpatrzeniu odwołania [...] w Warszawie, decyzją wydaną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. oraz w zw. z art. 52 ust. 1 pkt 5 i 9 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. nr 62, poz. 627) uchyliło decyzję Prezydenta Miasta Warszawy z 3 lipca 2002 r. ustalająca na wniosek "[...]" Sp. z o.o. w Warszawie warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na realizacji przesypowni i sortowni odpadów, magazynów zimowego utrzymania dróg, budynku biurowo-socjalnego, budynku naprawy i obsługi samochodów wraz z zapleczem technicznym przewidzianych do realizacji na działkach nr ewid. [...] z obrębu 4-07-10 przy ul. [...] w Warszawie. W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, że odwołująca się Spółka "[...]" miała przymiot strony tego postępowania. Jej interes prawny wynikał z faktu prowadzenia działalności gospodarczej na działce nr ewid. 9, bezpośrednio sąsiadującej z działką inwestora. Spółka ta jest użytkownikiem tej działki, a ponadto użytkownikiem wieczystym działki nr 10 w obrębie 01065. Zdaniem Kolegium organ I instancji nie rozważył wszechstronnie wszystkich okoliczności sprawy, a zwłaszcza nie dokonał analizy "Raportu oddziaływania na środowisko" dla przedmiotowej inwestycji. Raport ten nie spełnia wymogów art. 52 ust. 1 pkt 5 i 9 Prawa ochrony środowiska, ponieważ nie wskazano czy dla inwestycji konieczne jest ustanowienie ograniczonego obszaru użytkowania, pomimo, iż wymóg ten wynikał z postanowienia Burmistrza Warszawa-Białołęka z 10 lipca 2002 r. Brak też analizy oddziaływania na środowisko – zwłaszcza ludzi pracujących w sąsiednich firmach. Skargę na tą decyzję złożyła Spółka "[...]podnosząc, m. in., iż odwołująca się Spółka nie miała przymiotu strony w tym postępowaniu, gdyż jest wyłącznie użytkownikiem sąsiedniej działki. Podniesiono też, że inwestycja nie spowoduje przekroczenia dopuszczalnych zanieczyszczeń poza granice działki, dlatego stosownie do art. 135 Prawa ochrony środowiska nie było wymagane tworzenie obszarów ograniczonego użytkowania. Zdaniem skarżącej organ odwoławczy nie odniósł się do zapisów planu zagospodarowania przestrzennego, zgodnie, z którym inwestycja położona jest na obszarze, dla którego przewiduje się realizację funkcji techniczno-produkcyjnych. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę podtrzymał argumenty zawarte w swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu powołanego wcześniej wyroku uznał, że interes prawny w kwestionowaniu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania oprócz inwestora maja także właściciele i użytkownicy wieczyści działki, której dotyczy postępowanie oraz właściciele i użytkownicy wieczyści działek sąsiednich, a także działek, na które inwestycja może oddziaływać. Z tego powodu organ odwoławczy nie miał podstaw prawnych do uwzględnienia odwołania wniesionego przez Spółkę, która jest użytkownikiem, a nie właścicielem lub użytkownikiem wieczystym działki położonej w bezpośrednim sąsiedztwie działek, na których ma być realizowana inwestycja. Sąd uznał, że organ odwoławczy błędnie przyjął, że odwołująca się Spółka ma przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Stanowisko organu II instancji, iż legitymacja strony - tej Spółki wynika z faktu, iż jest ona użytkownikiem wieczystym drugiej działki o nr ewid. 10 w obrębie 01065, skoro ta działka nie jest położona w sąsiedztwie planowanego zamierzenia inwestycyjnego nie jest prawidłowe.
W skardze kasacyjnej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie reprezentowane przez wiceprezesa, będącego radcą prawnym, zaskarżyło wyrok Sądu I instancji w całości zarzucając mu naruszeni prawa materialnego art. 42 ust. 1 pkt 5 ustawy z 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 1999 r. nr 15, poz. 139) przez nietrafne przyjęcie, iż odwołującej się Spółce nie służy atrybut strony postępowania administracyjnego. W związku z tym wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, a także na podstawie art. 188 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – powoływanego dalej jako - p.p.s.a.) o rozpoznanie i nieuwzględnienie skargi [...] Sp. z o.o. oraz jej uchylenie, albo o uchylenie na podstawie art 185 § 1 p.p.s.a. zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Wniesiono także o przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci map geodezyjnych terenu oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, iż wyrok Sadu I instancji jest dogmatyczny i nieadekwatny do charakteru sprawy dotyczącej przesypowni odpadów stałych. Powołano się też na wyroki NSA, w których stwierdzono, iż właściciele i użytkownicy wieczyści sąsiednich nieruchomości mogą być stronami postępowania w sprawie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. W orzecznictwie wskazuje się więc, że dla ustalenia interesu prawnego w konkretnej sprawie bardzo ważne znaczenie ma rodzaj zamierzonej inwestycji, a inwestycjami wymagającymi szczególnego rozważenia interesu prawnego, są inwestycje o szczególnej uciążliwości lub, które wpływają na uciążliwość w środowisku naturalnym, a taką jest przedmiotowa inwestycja. Sąd pominął w swych rozważaniach okoliczność, że [...] jest użytkownikiem działki nr ewid. 9 z obrębu 4-07-15, bezpośrednio przylegającej do działki, na której ma być usytuowana przedmiotowa inwestycja i użytkownikiem wieczystym działki nr 10 z tego samego obręby przylegającej bezpośrednio do działki nr 9. Błędne jest także stanowisko Sądu I instancji, iż ewentualne oddziaływanie inwestycji należy badać jedynie w odniesieniu do działek bezpośrednio przylegających..
W odpowiedzi na skargę kasacyjną "[...]" Sp. z o.o. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej jako oczywiście bezzasadnej. Stwierdzono w nim, iż z raportu oddziaływania na środowisko dla zamierzonej inwestycji wynika, iż planowane przedsięwzięcie nie spowoduje przekroczenia dopuszczalnych zanieczyszczeń poza granicami lokalizacji planowanej inwestycji, co oznacza, że inwestycja nie będzie oddziaływała na nieruchomości sąsiadujące bezpośrednio lub pośrednio z terenem, na którym będzie realizowana. Podniesiono też, że rozważania skargi kasacyjnej prowadzone są w płaszczyźnie teoretycznej niemającej związku ze stanem faktycznym rozpoznawanej sprawy. Nie wskazuje się w niej w jaki sposób inwestycja mogłaby wpłynąć na zakres uprawnień i obowiązków Spółki [...].
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
- naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a). Opiera się on na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny.
Złożona w rozpatrywanej sprawie kasacyjna odpowiada przedstawionym wymogom. Jednak przedstawiony w niej zarzut naruszenia art. 42 ust. pkt 5 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym nie jest trafny. W powołanych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej uchwałach składu 5 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 1995 r., VI SA 13/95, ONSA 1995 z. 4, poz. 154. oraz z dnia 4 grudnia 1995 r. VI SA 20/95, ONSA 1996, z. 2, poz. 54 przyjęto, że stronami postępowania administracyjnego w sprawach o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowanie przestrzennego mogą być właściciele lub użytkownicy wieczyści sąsiednich nieruchomości. Sąd w składzie powiększonym przyjął więc, że mogą zdarzyć się sytuacje, w których podmioty dysponujące prawem własności lub użytkowania wieczystego sąsiedniej nieruchomości mogą być stronami postępowania w tej kategorii spraw. Nie oznacza to, że w każdym z postępowań dotyczących warunków zabudowy i zagospodarowania terenu podmioty te są stronami. Będą nimi bowiem wyłącznie wtedy, gdy oddziaływanie planowanej inwestycji będzie wykraczać poza granice nieruchomości. Sąd w żadnej z tych uchwał nie przyznawał uprawnień strony podmiotom będącym wyłącznie użytkownikami tych nieruchomości wychodząc, jak można sadzić, z założenia, że interes prawny przysługiwał będzie w takim przypadku wyłącznie właścicielowi bądź użytkownikowi wieczystemu. Zaś interes osób władających gruntami z innego tytułu prawnego można ewentualnie rozpatrywać w kontekście wyłącznie interesu faktycznego. Podmioty te mogą dochodzić więc swojego interesu, w przypadku jego naruszenia, wyłącznie za pośrednictwem właścicieli lub użytkowników wieczystych. Tak więc podzielając poglądy prawne zawarte w uchwałach powiększonych składów Naczelnego Sądu Administracyjnego, trzeba stwierdzić, że trafne było stanowisko Sądu I instancji uznającego, że składająca odwołanie Spółka nie posiadała przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym. Dodać należy, iż okoliczność, że Spółka ta była użytkownikiem wieczystym nieruchomości niegraniczącej bezpośrednio z nieruchomością, dla której ustalono warunki zabudowy i zagospodarowania terenu nie może mieć żadnego wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonego wyroku, skoro z raportu oddziaływania na środowisko wynikało, że inwestycja ta nie spowoduje przekroczenia dopuszczalnych zanieczyszczeń poza granice działki. Okoliczności tej nie podważył zaś w swojej decyzji organ odwoławczy kwestionujący jedynie, iż raport ten jest niezgodny z art. 52 ust. 1 pkt 5 i 9 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. nr 62, poz. 627 ze zm.), to znaczy zarzucając mu, że nie posiada uzasadnienia wybranego przez wnioskodawcę wariantu ze wskazaniem oddziaływania na środowisko oraz, iż nie wskazuje czy dla planowanego przedsięwzięcia konieczne jest ustanowienie obszaru ograniczonego użytkowania.
Z wyżej podniesionych powodów Sąd nie uznał za konieczne przeprowadzania wnioskowanego przez składające skargę kasacyjną Kolegium dowodu z dokumentów.
Mając na uwadze podniesione wyżej względy na podstawie art. 184 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji.