Uzasadnienie
OSK 1650/04
Uzasadnienie
Orzeczeniem z dnia 22 września 2003 r. Komendant Miejski Policji w W. uznał Pawła G., funkcjonariusza Policji, obwinionego o to, że W dniu 28 marca 2003 r. o godz. 22,30 będąc w stanie nietrzeźwym kierował samochodem osobowym i posiadał przy sobie broń służbową, czym naruszył dyscyplinę służbową określoną w art. 178a par. 1 Kk i par. 13 pkt 3b zarządzenia nr 6/2000 w sprawie szczegółowych zasad przyznawania i użytkowania broni palnej przez policjantów, winnym popełnienia przewinienia dyscyplinarnego i wymierzył mu karę dyscyplinarną wydalenia ze służby.
W wyniku odwołania Komendant Wojewódzki Policji w B. orzeczeniem z dnia 9 stycznia 2004 r., wydanym na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji /t.j. Dz.U. 2002 nr 7 poz. 58/ uchylił zaskarżone orzeczenie i w części dotyczącej czynu opisanego w punkcie 1 umorzył postępowanie dyscyplinarne w pierwszej instancji, w pozostałej zaś części wymierzył karę wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe. W uzasadnieniu wskazał, że ustawa z dnia 29 października 2003 r. o zmianie ustawy o Policji /Dz.U. nr 192 poz. 1873/ weszła w życie z dniem 29 listopada 2003 r. Zgodnie z art. 135m ust. 1 znowelizowanej ustawy o Policji powołano komisję do zbadania zaskarżonego orzeczenia. Rozpatrując sprawę uwzględniono stan prawny i faktyczny istniejący w chwili rozpatrzenia odwołania. Organ stwierdził, że na podstawie art. 132 powoływanej ustawy o Policji, nie stanowi naruszenia dyscypliny czyn polegający na popełnieniu przestępstwa z art. 178a par. 1 Kk jeżeli został popełniony w czasie wolnym od służby lub bez związku z wykonywaniem czynności służbowych. Stąd umorzył postępowanie w punkcie 1. Uznał natomiast fakt naruszenia dyscypliny służbowej w zakresie posiadania broni palnej, w trakcie i po spożyciu alkoholu. Stanowiło to naruszenie par. 11 pkt 3 lit. "b" zarządzenia nr 6/2000 Komendanta Głównego Policji z dnia 16 maja 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania i użytkowania broni palnej przez policjantów, według którego policjantowi zabrania się posiadania przy sobie broni palnej podczas spożywania napojów alkoholowych i po ich spożyciu. Jak wynikało bowiem z akt sprawy obwiniony posiadał w takiej sytuacji przy sobie broń, co stanowiło zagrożenie dla osób w których towarzystwie się znajdował.
Od powyższego Paweł G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia. Zarzucił, że jest ono sprzeczne z orzeczeniem organu I instancji, według którego nie został skazany za przewinienie określone w punkcie 2. Stanowi to naruszenie art. 135k pkt 1-3 ustawy o zmianie ustawy o Policji. Wymierzona w I instancji kara dyscyplinarna dotyczyła bowiem jedynie kierowania samochodem w stanie nietrzeźwym, nie zaś posiadania przy sobie broni w stanie nietrzeźwym. Świadczy o tym, jego zdaniem, konstrukcja sentencji orzeczenia dyscyplinarnego Komendanta Miejskiego Policji w W., uznająca go winnym przewinienia dyscyplinarnego. Pozbawiono go w ten sposób prawa odwołania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 13 maja 2004 r. II SA/Bd 172/04 oddalił skargę nie dopatrując się w zaskarżonym orzeczeniu naruszenia prawa. W szczególności za nietrafny uznał zarzut naruszenia art. 135k pkt 1-3 oraz 135n ust. 4 pkt 2 znowelizowanej ustawy o Policji, błędnie określanej jako ustawa o zmianie ustawy o Policji. Stwierdził przy tym, że wymierzenie kary dotyczyło obu czynów o które skarżący został obwiniony. Świadczy o tym fakt braku rozstrzygnięcia co do uniewinnienia za czyn określony w punkcie 2 bądź odstąpienia od wymierzenia kary w orzeczeniu przełożonego i interpretacja sentencji orzeczenia pierwszej instancji. Mimo użytych w nim słów "uznaje winnym popełnienia przewinienia dyscyplinarnego "a nie "przewinień", i braku w uzasadnieniu orzeczenia ustaleń i rozważań co do czynu z punktu 2, nie budzi wątpliwości fakt, iż kara dotyczyła obu czynów. Zgodnie z art. 135l ustawy o Policji zasadniczo rozpoznanie sprawy w postępowaniu odwoławczym następuje na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu dyscyplinarnym. Istotą postępowania toczącego się w drugiej instancji jest ponowne rozstrzygnięcie sprawy, która była przedmiotem orzeczenia pierwszoinstancyjnego. W przedmiotowej sprawie wyższy przełożony dyscyplinarny opierając się na zebranym w sprawie materiale dowodowym dokonał wyczerpujących ustaleń faktycznych czemu dał wyraz w uzasadnieniu orzeczenia. Dokonał też właściwej oceny prawnej.
W skardze kasacyjnej Paweł G., działający za pośrednictwem adwokata, zaskarżył w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania. Zarzucił mu naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 135l ust. 1 i art. 135n ust. 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r o Policji. W uzasadnieniu podkreślił, że z art. 135l ust. 1 tej ustawy wynika, że w postępowaniu odwoławczym rozpoznanie sprawy następuje na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu dyscyplinarnym. Nadto jeśli jest to potrzebne do prawidłowego wydania orzeczenia wyższy przełożony dyscyplinarny może uzupełnić materiał dowodowy zlecając rzecznikowi dyscyplinarnemu wykonanie czynności dowodowych określając ich zakres. Przedmiotem sentencji orzeczenia organu I instancji jak i jego części motywacyjnej, było natomiast wyłącznie przewinienie polegające na kierowaniu samochodem w stanie nietrzeźwości. Nie wypowiedziano się w niej o przewinieniu dyscyplinarnym związanym z posiadaniem broni po spożyciu napojów alkoholowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie dokonał wykładni art. 135l ust. 1 ustawy o Policji podnosząc, że organ odwoławczy orzeka według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie wydania decyzji własnej. Przepis ten stanowi bowiem jednoznacznie, że dotyczy to stanu dyscyplinarnego ustalonego w postępowaniu dyscyplinarnym, chyba że przełożony uzupełni materiał dowodowy. W postępowaniu odwoławczym materiał dowodowy nie został uzupełniony, a zatem stan faktyczny został określony w decyzji pierwszej instancji i tylko jako taki mógł podlegać rozpoznaniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, że:
Skarga nie ma uzasadnionych podstaw. Dokonana bowiem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku wykładnia art. 135l ust. 1 i 135n ust. 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji /t.j. Dz.U. 2002 nr 7 poz. 58 ze zm./ była prawidłowa i nie naruszała prawa.
Zgodnie z art. 135l tej ustawy w postępowaniu odwoławczym rozpoznanie sprawy następuje na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu dyscyplinarnym. Jeżeli jest to potrzebne do prawidłowego wydania orzeczenia, wyższy przełożony dyscyplinarny może uzupełnić materiał dowodowy, zlecając rzecznikowi dyscyplinarnemu, prowadzącemu postępowanie dyscyplinarne wykonanie czynności dowodowych, określając ich zakres.
Na podstawie art. 135n ust. 4 wyższy przełożony dyscyplinarny może zaskarżone orzeczenie:
- utrzymać w mocy, albo uchylić w całości, albo w części i w tym zakresie uniewinnić obwinionego, odstąpić od ukarania, względnie wymierzyć inną karę, bądź uchylając to orzeczenie - umorzyć postępowanie dyscyplinarne w pierwszej instancji albo
- uchylić w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez przełożonego dyscyplinarnego, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia czynności dowodowych w całości lub w znacznej części.
Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uznał, iż zgodnie z art. 135l ustawy o Policji zasadniczo rozpoznanie sprawy w postępowaniu odwoławczym następuje na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu dyscyplinarnym. W tej mierze nie ma różnicy pomiędzy stanowiskiem skarżącego a tym zawartym w zaskarżonym wyroku. Skarżący utożsamia natomiast ustalanie faktów, które jest dokonywane przed organem pierwszej instancji, a wyjątkowo uzupełniane w drugiej instancji, z oceną tych faktów, która jest ponownie dokonywana przez organ odwoławczy na podstawie materiałów, którym dysponuje on w momencie orzekania. O ile bowiem materiał dowodowy winien być w zasadzie zgromadzony w postępowaniu w pierwszej instancji, o tyle jego ocena winna być ponownie przeprowadzona przez organ odwoławczy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując wykładni art. 135n ust. 4 ustawy o Policji zważył, że na podstawie akt sprawy ustalenia faktyczne dokonane były przez organ pierwszej instancji, o czym świadczyło orzeczenie wydane przez Komendanta Miejskiego, w szczególności pkt 2 wskazujący na zarzut posiadania broni w stanie po spożyciu alkoholu oraz brak uniewinnienia przez Komendanta Miejskiego za czyn określony w punkcie 2 bądź odstąpienie w tym zakresie od wymierzenia kary i interpretacja sentencji orzeczenia pierwszej instancji. Można też zauważyć, że w uzasadnieniu orzeczenia pierwszej instancji znalazło się sformułowanie świadczące o posiadaniu broni przez policjanta będącego pod wpływem alkoholu. Ustalenia te wynikały również z postanowienia o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego z dnia 28 kwietnia 2003 r. (...) a także ze sprawozdania z przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego z dnia 19 września 2003 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając w istocie, iż w związku z zebranym materiałem dowodowym organ odwoławczy mógł dokonać własnej oceny tegoż materiału i wymierzyć niższą karę dyscyplinarną zastosował prawidłową wykładnię art. 135l ust. 1 i 135n ust. 4 powoływanej ustawy o Policji.
Stąd Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ w związku z art. 174pkt 1 tej ustawy oraz art. 135l ust. 1 i 135n ust. 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji /Dz.U. 2002 nr 7 poz. 58 ze zm./.