- Rozpoznanie
- w dniu 6 lipca 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Heleny B., Władysławy H., Wandy K., Krystyny Z., Ryszarda B., Tadeusza B., Lecha B. i Janusza B.
- Od orzeczenia
- od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 29 lipca 2004 r. 2/II SA 4691/03 i II SA/Ol 31-37/04
- Sprawa
- w sprawie ze skargi Heleny B., Władysławy H., Wandy K., Krystyny Z., Ryszarda B., Tadeusza B., Lecha B. i Janusza B. na decyzję Wojewody W. z dnia 7 listopada 2003 r. (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia wartości mienia pozostawionego poza obecnymi granicami kraju - oddala skargę kasacyjną.
Teza
Stosownie do art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./, ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed 1 stycznia 2004 r., wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 29 lipca 2004 r. 2/II SA 4691/03 i II SA 37/04 oddalił skargę Heleny B., Władysławy H., Wandy K., Krystyny Z., Ryszarda B., Tadeusza B., Lecha B. i Janusza B. na decyzję Wojewody W. z dnia 7 listopada 2003 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta O. z dnia 8 września 2003 r., którą odmówiono skarżącym stwierdzenia wartości mienia pozostawionego przez Piotra B., w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru państwa, w G., województwo w.
Stosownie do art. 3 pkt 6 umowy ewakuacyjnej z dnia 22 września 1944 r., zawartej pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem Litewskiej Republiki Rad, ewakuowanym zwraca się wartość pozostawionego po ewakuacji dobytku ruchomego, jak również pozostawionych nieruchomości, lecz z wyjątkiem ziemi, natomiast w 1990 r. Anna B. /żona Piotra B./ nabyła lokal mieszkalny w O. z zaliczeniem na poczet ceny wartości pozostawionych na Litwie budynków, i dlatego obydwa organy uznały, że ekwiwalent - o jakim mowa w art. 212 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543 ze zm./ - został w całości zrealizowany.
Podzielając stanowisko organów administracji sąd wyjaśnił ponadto, że pozostaje wiążąca ocena prawna wyrażona w wydanym w tej samej sprawie wyroku z dnia 1 października 2002 r. I SA 484/01, w którym stwierdzono m.in., że powołane w art. 212 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami umowy zostały włączone do polskiego prawa wewnętrznego, i prawo do rekompensaty zostało uzależnione od treści tych umów, zatem "brak jest podstaw prawnych uzasadniających ustalenie wartości ziemi pozostawionej za granicą obecnego Państwa, na terenie Lietwskiej SRR i zaliczenie wartości ziemi do wartości mienia za które przysługuje ekwiwalent", czego właśnie domagają się skarżący.
W skardze kasacyjnej Helena B., Władysława H., Wanda K., Krystyna Z., Ryszard B., Tadeusz B., Lech B. i Janusz B. zarzucili:
"- naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 212 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez uznanie, że zakres ekwiwalentu dla osób, które w związku ze zmianą granic pozostawiły mienia poza obecnymi granicami Polskiej Rzeczypospolitej Polskiej uzależniony jest od treści tzw. "umów republikańskich" /umowy pomiędzy PKWN a Rządem Litewskiej Socjalistycznej Republiki Rad dotyczącej ewakuacji obywateli polskich z terytorium Litewskiej SRR i ludności litewskiej z terytorium Polski z dnia 22 września 1944 r., umowy pomiędzy PKWN a Rządem Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Rad dotyczącej ewakuacji obywateli polskich z terytorium Białoruskiej SRR i ludności białoruskiej z terytorium Polski z dnia 9 września 1944 r. oraz umowy pomiędzy PKWN a Rządem Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Rad dotyczącej ewakuacji obywateli polskich z terytorium Ukraińskiej SRR i ludności ukraińskiej z terytorium Polski z dnia 9 września 1944 roku/ a tym samym jest inny dla dawnych mieszkańców terenów nie wchodzących obecnie w skład Rzeczypospolitej Polskiej a znajdujących się aktualnie w granicach Litwy a inny dla byłych mieszkańców terenów obecnej Białorusi i Ukrainy,
- naruszenie prawa materialnego przez nie zastosowanie do ustalonego w sprawie stanu faktycznego art. 32 Konstytucji RP i tym samym dokonanie interpretacji art. 212 ustawy o gospodarce nieruchomościami z naruszeniem zasady równości obywateli wobec prawa."
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono przede wszystkim, że tzw. umowy republikańskie nigdy nie zostały opublikowane, co jest jedną z przesłanek ich skuteczności w prawie wewnętrznym, stąd odwołanie się do nich w art. 212 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami służy jedynie określeniu kręgu osób uprawnionych do zaliczenia wartości mienia pozostawionego poza granicami państwa.
Natomiast, jeżeli nawet uznać, że jednak umowy te zostały włączone do polskiego prawa wewnętrznego, w każdym razie ich interpretacja musi odbywać się z uwzględnieniem konstytucyjnej zasady równości obywateli wobec prawa, z którą pozostaje w sprzeczności różne traktowanie obywateli w zależności od miejsca zamieszkania, gdyż byłym mieszkańcom terenów obecnej Białorusi i Ukrainy przysługuje zwrot wartości pozostawionych nieruchomości, a tylko mieszkańcom Litwy z nieruchomości wyłącza się ziemię.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./, ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed 1 stycznia 2004 r., wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.
W świetle zatem wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 października 2002 r. I SA 484/01 - wydanego w sprawie ze skargi tych samych skarżących na postanowienie Wojewody W. utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta O. odmawiające wydania im zaświadczenia potwierdzającego uprawnienie do odszkodowania za mienie pozostawione za granicą przez Piotra B. - przedstawione w skardze kasacyjnej zarzuty są prawnie bezskuteczne, gdyż od wyrażonej przez sąd oceny nie można odstąpić.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na mocy art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./.