Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 8 lipca 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Stowarzyszenia Ekologicznego [...], na postanowienie Ministra Środowiska z dnia 21.08.2003 r. w przedmiocie umorzenia postępowania.
W uzasadnieniu wyroku sąd stwierdził co następuje:
Postanowieniem z dnia 3.07.2003 r. Wojewoda Wielkopolski na podstawie art. 48 ust. 2, 378 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 46 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 27.04.2001 r. – Prawo ochrony środowiska oraz art. 106 kpa – uzgodnił na etapie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu przedsięwzięcie polegające na budowie 6 kurników z docelową obsadą 300 tys. kur niosek.
Na powyższe postanowienie zostało wniesione przez Komitet Protestacyjny w [...] zażalenie.
Postanowieniem z dnia 21.08.2003 r. Minister Środowiska – po rozpatrzeniu ww. zażalenia umorzył postępowanie odwoławcze jako podstawę wskazując art. 138 § 1 pkt 3 kpa. Według Ministra Środowiska, Komitetowi Protestacyjnemu nie przysługiwał bowiem przymiot strony w niniejszym postępowaniu. Również uprawnienie do wystąpienia w niniejszym postępowaniu w charakterze strony, nie przysługiwało Zygmuntowi Strzelczykowi – osobie, która podpisała zażalenie.
Od przedstawionego wyżej zażalenia skargę do sądu wniosło Stowarzyszenie Ekologiczne [...]. W skardze wskazało ono, że w dniu 2 lipca 2003 r. "skarżący złożył wniosek w Urzędzie Gminy Środa Śląska o dopuszczenie do udziału w postępowaniu na prawach strony. Wniosek ten nie został rozpoznany. Bez znaczenia jest, że skarżący nie spełniał formalnych wymogów dotyczących organizacji ekologicznych, ponieważ organy winny wezwać składających wniosek do uzupełnienia braków i poinformować o przysługujących im prawach".
Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wyjaśnił, że Stowarzyszenie powołane zostało 15.07.2003 r., a Minister Środowiska powziął o tym wiadomość dopiero 25.08.2003 r. Natomiast grupa osób prywatnych, która nazwała się Komitetem Protestacyjnym, nie będąc organizacją społeczną nie mogła być dopuszczona do udziału w niniejszym postępowaniu na prawach strony.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazując na treść art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 27.04.2001 r. – Prawo o ochronie środowiska stwierdził, że "organizacja ekologiczna aby mogła występować w charakterze strony, musi mieć zdolność prawną, czyli możliwość występowania w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym stosownie do art. 29 kpa (...). Do rejestru stowarzyszeń zwykłych skarżący został wpisany w dniu 29.07.2003 r. (k. 14 akt sąd). Do otrzymania zawiadomienia z dnia 16.07.2003 r. zgodnie z art. 40 ustawy z dnia 7.04.1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855) Stowarzyszenie zwykłe nie ma osobowości prawnej i jeżeli w ciągu 30 dni od dnia uzyskania informacji o nałożeniu stowarzyszeniu zwykłego nie zakazano jego działalności może ono rozpocząć działalność (...) W przypadku skarżącego mogło to nastąpić 17 sierpnia 2003 r."
Zgodnie z regulaminem, skarżącego na zewnątrz reprezentuje Zarząd, który został powołany 28.08.03 r. (k.19). Do tego dnia, zgodnie z treścią protokółu o powołaniu Stowarzyszenia, mógł je reprezentować przedstawiciel Z. Strzelczyk (art. 40 ust.
- jednakże taka reprezentacja dotyczyła wyłącznie czynności związanych z rejestracją Stowarzyszenia".
Zdaniem Sądu – z uwagi na " brak zdolności prawnej wnoszenia wydawania przez organ I instancji skarżący nie mógł złożyć wniosku o przystąpienie do udziału w niniejszym postępowaniu na prawach strony".
W złożonej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej, Stowarzyszenie Ekologiczne [...], zaskarżając w/w wyrok w całości podniosło zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 33 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska polegającą na przyjęciu, że "tylko organizacje ekologiczne mogą uczestniczyć w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony.
Wskazując na powyższe wyjaśnił, że osoby, które w dniu 2.07.2003 r. złożyły protest z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w postępowaniu i to przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, mogły uczestniczyć w postępowaniu na prawach strony. Zaprezentowana wykładnia art. 33 ust. 1 cyt. ustawy powoduje, że osoby te zostały pozbawione ochrony swych własnych interesów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do brzmienia art. 183 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie okoliczności uzasadniające nieważność postępowania. Oznacza to, że dokonywana przez Naczelny Sąd Administracyjny kontrola kasacyjna polega wyłącznie na badaniu zasadności podstaw kasacyjnych.
Wniesiona przez skarżące Stowarzyszenie skarga kasacyjna zawiera zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, sprowadzający się do błędnej wykładni art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 27.04.2001 r. – Prawo ochrony środowiska polegającej na przyjęciu, że "tylko organizacje ekologiczne mogą uczestniczyć w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony".
Przedstawiony wyżej zarzut nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Udział organizacji społecznych w postępowaniu administracyjnym na prawach strony, określony został w art. 31 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten dotyczy sytuacji gdy organizacja społeczna żąda wszczęcia postępowania w interesie innego lub domaga się dopuszczenia do udziału w toczącym się już postępowaniu aby poprzeć jedną ze stron bądź też przeciwstawić się jej żądaniom. Wystąpienie z tego rodzaju wnioskiem winno być uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, a także przemawiać za tym powinien interes społeczny.
W ustawie w dnia 27.04.2001 r. – Prawo ochrony środowiska w dziale V zawarte zostały przepisy dotyczące udziału społeczeństwa w postępowaniu prowadzonym w sprawie ochrony środowiska. Artykuł 33 cyt. ustawy, którego naruszenie zarzucono w skardze kasacyjnej – przewiduje udział organizacji ekologicznych w tego rodzaju postępowaniach.
Stanowi on, że "organizacje ekologiczne, które powołując się na miejsce swego działania, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony (...) Z ustępu 2 cyt. przepisu wynika natomiast, że na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji ekologicznej służy zażalenie.
Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej należy stwierdzić, iż dokonana przez Sąd wykładnia tego przepisu nie budzi zastrzeżeń.
Definicja organizacji ekologicznej, o której mowa w cyt. wyżej przepisie, zawarta została w art. 3 pkt 16 ustawy Prawo ochrony środowiska.
Tak więc przez organizację ekologiczną należy rozumieć organizacją społeczną, której statutowym celem jest ochrona środowiska.
Zgodzić się należy ze stanowiskiem zaprezentowanym w zakwestionowanym wyroku, że zgłoszone do Wojewody Wielkopolskiego przez Komitet Protestacyjny protesty dotyczące uzgodnienia decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla budowy kurnika, nie pochodziły od organizacji ekologicznej lecz od nieformalnego ugrupowania nazywającego się Komitetem Protestacyjnym. Dopiero w dniu 15.07.2003 r. ugrupowanie to skierowało do Starosty Środskiego zawiadomienie w trybie art. 40 ust. 3 ustawy z dnia 7.04.1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach – o powołaniu stowarzyszenia zwykłego pod nazwą "Komitet Protestacyjny". Zawiadomienie to organ nadzorujący otrzymał w dniu 16.07.2003 r. wobec czego stosownie do brzmienia art. 40 cyt. ustawy zgłoszone stowarzyszenie mogło rozpocząć swoją działalność w dniu 17.09.2003 r.
Tymczasem odwołanie od orzeczenia organu I instancji zostało złożone przed tym dniem tj. 15.07.2003 r. Nie zostało ono zatem złożone przez organizację ekologiczną lecz przez nieformalne ugrupowanie zwane "Komitetem Protestacyjnym". Podmiot ten nie był uprawniony do podejmowania czynności procesowych gdyż w tym czasie nie był on organizacją społeczno-ekologiczną, o której mowa w art. 33 ust. 1 i 2 cyt. ustawy, jak również w art. 31 § 1 kpa. W tej sytuacji podzielić należy stanowisko sądu, iż kontrolowane przez ten sąd postanowienie Ministra Środowiska wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa odpowiada prawu.
Z wymienionych wyżej przyczyn zarzut skargi kasacyjnej jako nieusprawiedliwiony podlegał oddaleniu (art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).