Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 28 czerwca 2004 r. w sprawie sygn. akt II SA/Ka 1186/02 oddalił skargę H. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia15 kwietnia 2002 r. nr [...] stwierdzające wniesienie z uchybieniem terminu odwołania od decyzji Burmistrza Miasta [...]z dnia 9 marca 1999 r. dotyczącej ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla budowy kanalizacji teletechnicznej, kabli teletechnicznych ziemnych oraz instalacji teletechnicznej napowietrznej na terenie miasta [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze we wskazanym postanowieniu powołało się na odmowne załatwienie wniosku H. G. o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej wniesienia odwołania – co nastąpiło postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2002 r. nr [...]. Wskazało na fakt uchybienia przez wyżej wymienioną terminu przewidzianego w art. 129 § 2 k.p.a. H. G.nie doręczono decyzji w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, natomiast doręczono decyzję innym stronom, które nie wniosły odwołania. W tej sytuacji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach skonstatowało, że podmiot nie uczestniczący w postępowaniu nie ma prawa wnieść odwołania, jest natomiast uprawniony do żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Badając legalność postanowienia z dnia 15 kwietnia 2002 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odniósł się do wcześniejszej oceny prawnej wyrażonej w wyroku z dnia 20 grudnia 2001 r. w sprawie II SA/Ka 533/00 uchylającym poprzednie postanowienie w przedmiocie uchybienia terminu
- z powodu wyeliminowania z obrotu prawnego wcześniejszych postanowień o odmowie przywrócenia terminu (wyrok z dnia 23 listopada 2001 r. w sprawie II SA/Ka 482/00).
Wskazał na prejudycjalny charakter orzeczenia w przedmiocie rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, w stosunku do kwestii stwierdzenia wniesienia odwołania z uchybieniem terminu. Podał, że w tym zakresie – wyrokiem z dnia 28 czerwca 2004 r. w sprawie sygn. akt II SA/Ka 1187/02 została oddalona skarga H. G. na postanowienie SKO z dnia 11 kwietnia 2002 r. o odmowie przywrócenia terminu. Wobec powyższego, jak również wobec stwierdzenia, że decyzja organu pierwszej instancji korzysta z przymiotu ostateczności – jako zasadne oceniono badanie w trybie art. 134 kpa kwestii dopuszczalności odwołania i zachowania ustawowego terminu do jego wniesienia. Podzielono ocenę SKO, iż w sytuacji, gdy H. G. która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, złożyła odwołanie w czasie, gdy decyzja organu pierwszej instancji uzyskała już atrybut ostateczności, to jej odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu, a takiej stronie przysługuje wniosek o wznowienie postępowania z mocy art. 145 § 1 pkt 4 kpa.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła H. G. reprezentowana przez adwokata, która z powołaniem się na przepisy art. 173§ 1 i 2 oraz art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) zwanej dalej p.p.s.a. zarzuciła skarżonemu wyrokowi:
- naruszenie prawa materialnego przez niezastosowanie w sprawie art. 28 kpa oraz art. 109 § 1 kpa i art. 58 § 1 kpa,
- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy – art. 7 kpa polegające na niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy i nieustalenie, czy skarżącej przed organami administracyjnymi przysługiwał status strony postępowania.
Skarżąca wnosiła o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie jej terminu do wniesienia odwołania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania (w skardze kasacyjnej użyto omyłkowo określenia "postanowienia", nie "wyroku" mimo skierowania skargi do wyroku z dnia 28 czerwca 2004 r.).
Uzasadniając skargę kasacyjną podkreślono, iż organ administracyjny prowadzący postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu najpierw powiadomił H. G. o postępowaniu, po czym pominął ją jako stronę niedoręczając decyzji. Obecnie ona ponosi negatywne skutki zawinienia organu, nie swojej winy. Dowodzono, iż bezpośrednio po dowiedzeniu się o decyzji Burmistrza Miasta z dnia 9 marca 1999 r. skarżąca wniosła odwołanie jednocześnie z żądaniem przywrócenia terminu. W zaistniałej sytuacji braku jej winy, wniosek powinien być uwzględniony. Nadto podniesiono w skardze kasacyjnej niewyjaśnienie, czy H. G. posiadała w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu przymiot strony, co miało zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia. Uzasadniano przysługiwanie jej prawa strony i obowiązek organu doręczenia decyzji zgodnie z treścią art. 109 § 1 kpa. Skoro decyzja nie została doręczona, a odwołanie zostało wniesione bezpośrednio po podjęciu wiadomości o treści decyzji, to wniosek o przywrócenie terminu powinien zostać uwzględniony. Powyższe wywody zawarto w skardze kasacyjnej w sprawie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż wydanie postanowienia z dnia 15 kwietnia 2002 r. poddanego kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w sprawie II SA/Ka 1186/02, od którego wyroku wniesiono skargę kasacyjną w sprawie niniejszej, wiąże się nierozerwalnie i stanowi następstwo wcześniejszej odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania (postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 11 kwietnia 2002 r., na które skargę oddalono wyrokiem z dnia 28 czerwca 2004 r. w sprawie sygn. akt II SA/Ka 1187/02, zaś skarga kasacyjna od ostatnio wskazanego wyroku została oddalona wyrokiem z dnia 25 lipca 2004 r. w sprawie sygn. akt OSK 1834/04).
Rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane w uzasadnieniu wyroku w sprawie OSK 1834/04 odnoszą się także oraz mają zastosowanie w sprawie niniejszej.
Z uwagi na sformułowanie zarzutów w niniejszej skardze kasacyjnej, w sposób bardzo zbliżony, jak w sprawie OSK 1834/04, należy powtórzyć, że stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270) zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc jedynie pod rozwagę nieważność postępowania wynikającą z wystąpienia przynajmniej jednej spośród sześciu przesłanek określonych w § 2 tego artykułu. Oznacza to, że sąd ten związany jest podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej i rola jego ogranicza się do weryfikacji zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej w ramach powołanych podstaw zaskarżenia.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia przepisów postępowania – art. 7 k.p.a. przez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy i nieustalenie, czy skarżącej przed organami administracyjnymi w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu przysługiwał status strony – w całości należy powołać się na ocenę w tym przedmiocie przedstawioną w uzasadnieniu wyroku w sprawie OSK 1834/04.
Zarzucanych przepisów sąd administracyjny nie stosował, a niezależnie od tego status strony H. G. nie był w żadnym stadium postępowania kwestionowany, mimo braku poszanowania jej uprawnień procesowych. Stąd nie zachodziła potrzeba czynienia ustaleń i wyjaśnień, których brak zarzucono w pkt. 2 skargi kasacyjnej. Dlatego ten zarzut skargi nie mógł odnieść zamierzonego skutku.
Podobnie nie można uznać jako trafny zarzutu naruszenia prawa materialnego sformułowanego w pkt. 1 skargi - niezastosowania w sprawie art. 28 k.p.a., art. 109 § 1 k.p.a. i art. 58 § 1 k.p.a. Także wskazanych w nim przepisów wojewódzki sąd administracyjny nie stosował i nie mógł stosować w postępowaniu zakończonym zaskarżonym wyrokiem z dnia 28 czerwca 2004 r. w sprawie II SA/Ka 1186/02.
Zgodnie z regulacją art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjni (Dz.U. nr 153, poz. 1271) sprawa podlegała rozpoznaniu na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz.U. nr 153, poz. 1270). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zatem mógł stosować wyłącznie przepisy ostatnio powołanej ustawy, a nie wskazane w skardze kasacyjnej przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.
Niezależnie od powyższego – statusu strony postępowania H. G. nie odmówiły organy administracyjne, ani sąd – co wyżej podkreślono, także w żadnym stadium postępowania nie uznano jej winy w złożeniu odwołania w czasie, gdy decyzja Burmistrza Miasta [...] z dnia 9 marca 1999 r. była już ostateczna.
W sytuacji, gdy wraz z wniesieniem odwołania skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej – w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegał ten wniosek. Został on załatwiony negatywnie postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 11 kwietnia 2002 r., na które skarga została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 czerwca 2004 r. sygn. akt II SA/Ka 1187/02. Skutkiem odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania było wydanie postanowienia stwierdzającego wniesienie odwołania z uchybieniem terminu (dnia 15 kwietnia 2002 r. poddanego kontroli sądu wyrokiem w sprawie II SA/Ka 1186/02, objętym niniejszą skargą kasacyjną).
Istota problemu skarżącej, której co prawda statusu strony nie odmówiono (zawiadomienie o wszczęciu postępowania doręczono, chociaż doręczenie to nastąpiło po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji), ale faktycznie pozbawiono ją udziału w sprawie, o czym szerzej w uzasadnieniu wyroku w sprawie OSK 1834/04 – sprowadza się do tego, że nie biorąc bez swojej winy udziału w postępowaniu, odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia złożyła w momencie, gdy decyzja Burmistrza Miasta Wojkowice była już od kilku miesięcy ostateczna. W tej sytuacji pozbawionej udziału w sprawie stronie przysługiwała możliwość dochodzenia realizacji jej uprawnień procesowych wyłącznie w drodze żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. – co także szerzej wyłożono w uzasadnieniu wyroku w sprawie OSK 1834/04.
Odwołanie, dla którego nie przywrócono terminu do jego wniesienia musiało zostać uznane za spóźnione, tak jak w sprawie niniejszej.
Z wyżej wskazanych względów skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, zatem podlegała oddaleniu, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 r.(Dz.U. nr 153, poz. 1270).