Uzasadnienie
OSK 1732/04
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 30 czerwca 2004 r. III S.A./Łd 490/04 oddalił skargę Rady Miasta [...] na zarządzenie zastępcze Wojewody Łódzkiego z dnia 19 marca 2004 r. [...] stwierdzające wygaśnięcie mandatu B. S. wobec naruszenia ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z działalnością gospodarczą prowadzoną przez Miejski Klub Sportowy "[...] z wykorzystaniem mienia komunalnego tej Gminy.
Sąd podzielił stanowisko organu nadzoru, że w sprawie znajdował zastosowanie art. 24 f ust.1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), zarówno ze względu na charakter i przedmiot działalności Klubu oraz rolę, jaką w tej działalności pełnił radny.
Klub bowiem, będący stowarzyszeniem, prowadzi na własny rachunek parkingi na nieruchomościach wydzierżawionych i użyczonych przez Gminę, przy czym dochody z tej działalności przeznacza na cele statutowe, lecz okoliczność, że dochód nie podlega podziałowi pomiędzy członków stowarzyszenia nie pozbawia działalności gospodarczego charakteru w rozumieniu powołanego przepisu.
Podejmowanie decyzji dotyczących bieżącej działalności klubu, zatem i działalności gospodarczej, należało do prezesa, natomiast B. S. – pomimo rezygnacji z funkcji prezesa, przyjętej 10 stycznia 2003 r. z jednoczesnym nadaniem tytułu Honorowego Prezesa Klubu – nadal zarządzał działalnością Klubu jako prezes, a także był przedstawicielem Klubu w rozumieniu art. 96 kc – co wynika z wyraźnego umocowania do działania w imieniu zarządu klubu udzielonego na posiedzeniu w dniu 19 maja 2003 r. – w szczególności jako prezes Klubu podpisał wniosek z dnia 19 sierpnia 2003 r. do Prezydenta Miasta [...] o oddanie w dzierżawę targowiska miejskiego, i jako prezes Klubu występował na posiedzeniach komisji Rady Miasta [...] w dniu 27 sierpnia 21003 r. oraz 15 września 2003 r.
Sąd wyjaśnił ponadto, że – w świetle powołanego przepisu – nie ma znaczenia prawnego, czy B. S. zarządzał działalnością gospodarczą Klubu jako prezes Klubu, czy też Honorowy Prezes Klubu, gdyż ustawowy zakaz łączenie mandatów radnego z działalnością gospodarczą nie wiąże się z określoną funkcją lub stanowiskiem.
Wnosząc skargę kasacyjną Rada Miasta [...] zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 24 f ust.1 ustawy o samorządzie gminnym "poprzez przyjęcie, że:
1/ stowarzyszenie MKS "[...]" prowadziło działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.), podczas gdy stowarzyszenie nie prowadziło działalności gospodarczej w rozumieniu ust. 2 powoływanej ustawy, 2/ radny B. S. zarządzał działalnością gospodarczą MKS "[...]", podczas gdy radny B. S. skutecznie złożył rezygnację z funkcji Prezesa Zarządu, 3/ rezygnacja złożona przez radnego B. S. nie wywołuje skutków prawnych, podczas gdy jego rezygnacja została przyjęta przez Zarząd MKS "[...]", a rola radnego S. ograniczyła się jedynie do udzielenia wskazówek dotyczących zasad funkcjonowania stowarzyszenia".
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano, że-powołując wyroki NSA z dnia 25 listopada 1993 r. S.A./Po 1844/03 oraz z dnia 24 marca 1994 r. S.A./Po 1851/93, w świetle których stowarzyszenia nie są podmiotami działalności gospodarczej w rozumieniu poprzedniej ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej ponieważ cel zarobkowy oznacza, iż dochód z działalności może być przeznaczony do podziału, natomiast w stowarzyszeniach dochód służy realizacji celów statutowych - dopiero z chwilą wpisania MKS "[...]" do Krajowego Rejestru Sądowego, tj. od dnia 29 stycznia 2004 r., można stowarzyszenie uważać za przedsiębiorcę w rozumieniu art. 2 ust. 2 Prawa o działalności gospodarczej.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano w szczególności, że działalność gospodarcza samego stowarzyszenia została błędnie utożsamiona przez sąd z osobą radnego, będącego tylko członkiem stowarzyszenia, który nie pełnił żadnej funkcji poza reprezentacyjną, lecz tylko służył radą; i pismo z dnia 19 sierpnia 2003 r., do Prezydenta Miasta Skierniewice o przekazanie w dzierżawę targowiska miejskiego, "należy... interpretować jako wyraz troski radnego, a zarazem honorowego Prezesa MKS "[...]" o los Klubu i jego sytuację finansową".
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewoda Łódzki wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie oraz wyjaśniając, że – jak stwierdzono w zaskarżonym wyroku – art. 24 f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie wiąże zakazu zarządzania działalnością gospodarczą z określoną funkcją lub stanowiskiem i nie wymaga, aby osoba zarządzająca została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy.
Stosownie do art. 24 f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, radni, ani nie mogą prowadzić działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego swej gminy, ani zarządzać taką działalnością, ani nawet być przedstawicielem, czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności.
Ustawa o samorządzie gminnym nie zawiera własnej definicji działalności gospodarczej, przeznaczenie zaś uzyskiwanego przez stowarzyszenie dochodu wyłącznie na cele statutowe nie prowadzi do uznania, że działalność stowarzyszenia nie ma charakteru gospodarczego w rozumieniu art. 2 ust. 1 Prawa o działalności gospodarczej.
Powołane w skardze kasacyjnej orzeczenia sądu administracyjnego nie tylko zostały wydane na podstawie ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej – która, w art. 2 ust. 1, posługiwała się jeszcze pojęciem "celu zarobkowego" odczytanego przez sąd w ten sposób, że dochód z działalności może być przeznaczony do podziału dla podmiotu gospodarczego – lecz ponadto spotkały się z krytycznym przyjęciem w literaturze prawniczej (vide glosa Ireneusza Malerowicza do wyroku z dnia 24 marca 1994 r. S.A./Po 1851/93, POP 1996/5/473), gdyż cel zarobkowy polega na zamiarze osiągnięcia zysku a sposób przeznaczenia zysku jest obojętny.
Sposób przeznaczenia zysku jest obojętny również w świetle art. 2 ust. 1 Prawa o działalności gospodarczej, przy czym w przepisie tym nie ma już mowy o celu zarobkowym, lecz tylko o zarobkowej działalności.
Z kolei, okoliczność że radny sam zrezygnował z funkcji prezesa Klubu i rezygnacja została przyjęta, nie prowadzi do uznania, aby – jak zarzuca się w skardze kasacyjnej – rola radnego ograniczała się jedynie do udzielania wskazówek dotyczących zasad funkcjonowania stowarzyszenia, gdyż nie tylko przyjął umocowanie Klubu, lecz jako prezes Klubu występował publicznie na posiedzeniach Komisji Rady Miasta i jako prezes Klubu zwrócił się o dzierżawę targowiska miejskiego, bez względu więc na rzeczywisty tytuł był co najmniej przedstawicielem Klubu w prowadzonej przez Klub działalności gospodarczej.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na mocy art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).