Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 6 lipca 2004 r., sygn. akt III SA/Lu 255/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę Cementowni "[...]. w Chełmie na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Lublinie z dnia 15 marca 2004 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Chełmie z dnia 27 stycznia 2004 r., nr [...] o stwierdzeniu u S. C. choroby zawodowej układu ruchu.
W uzasadnieniu wyroku Sąd Wojewódzki przytoczył, ze organy obydwu instancji poczyniły prawidłowe ustalenia co do tego, że S. C. wykonywał czynności zawodowe związane z nadmiernym wysiłkiem fizycznym ze szczególnym zaangażowaniem kończyn górnych i w wymuszonej pozycji ciała. Orzeczenie lekarskie wydane przez Poradnię Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Lublinie Oddział w Chełmie rozpoznało u S. C. choroby zawodowe wymienione w poz. [...] wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115). Zdaniem lekarza orzecznika istniały czynniki przeciążające narząd ruchu wynikające ze sposobu wykonywania pracy, a stwierdzone jednostki chorobowe przemawiają za zawodowym ich pochodzeniem. Sąd podkreślił, że zważywszy na to, iż S. C. przepracował 17 lat na stanowiskach pracy, gdzie był narażony na nadmierny wysiłek fizyczny ze szczególnym zaangażowaniem kończyn górnych, w wymuszonej pozycji ciała zachodzi domniemanie, że stwierdzone schorzenia mają związek z wykonywaną pracą. Prawidłowo więc organy decyzyjne wykazały związek przyczynowy pomiędzy narażeniem zawodowym występującym u pracodawcy, a schorzeniami ustalonymi w orzeczeniu Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy. Poza tym organy obydwu instancji dokonały analizy zeznań wszystkich świadków oraz przeprowadziły dowód z oględzin stanowiska pracy S. C.. Sąd przyjął przy tym, że wskazani przez stronę skarżącą (Cementownię "[...] S.A.), świadkowie – W. S., K. S., H. J., W. G., H. D., W. J. w niniejszej sprawie zeznawali kilkakrotnie i w konsekwencji zmiany zeznań przychylili się do zeznań pozostałych świadków. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego nie można również podzielić stanowiska skarżącej, że zeznania tych świadków nie były omówione i analizowane przez organ I instancji, gdyż łącznie z zeznaniami S. C. i pozostałych świadków - [...] ułożyły się w logiczną całość i doprowadziły do ustalenia prawidłowego stanu faktycznego przedstawionego w decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Chełmie.
Wreszcie, w ocenie Sądu Wojewódzkiego, organy obydwu instancji prawidłowo oparły rozstrzygnięcie na przepisach powołanego już rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., gdyż za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do tego rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi dalej "narażeniem zawodowym". Stąd też, zdaniem Sądu Wojewódzkiego, o uznaniu schorzenia za chorobę zawodową decydują dwa czynniki: zamieszczenia schorzenia w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do w/w rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych oraz ustalenie, że schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi dalej narażeniem zawodowym, przy czym przy ocenie narażenia zawodowego należy uwzględnić okoliczności wymienione w § 2 ust. 3 tego rozporządzenia. Konstrukcja tego przepisu przemawia za tym, że w przypadku pozytywnego ustalenia, iż stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie (tak też przyjęto w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 1999 r., III RN 110/98, OSNAPiUS 1999/22, poz. 709 oraz w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 19 lipca 1984 r. II PRN 9/84, OSNCP 1985/4, poz. 53).
Wszystkie te względy, zdaniem Sądu Wojewódzkiego, uzasadniają ocenę, że organy obydwu instancji w sposób wyczerpujący zebrały materiał dowodowy, dokonana ocena tych dowodów nie narusza art. 77 § 1 i art. 80 kpa, co w konsekwencji uzasadnia oddalenie skargi.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku z dnia 6 lipca 2004 r., wniosła, reprezentowana przez radcę prawnego, Cementownia "[...]" S.A. w Chełmie.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów art. 133 § 1 i art. 141 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) "wobec istotnych sprzeczności pomiędzy treścią tego wyroku, a znajdującym się w aktach sprawy materiale dowodowym" oraz naruszenie przepisu § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpatrywania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach "poprzez niewłaściwe ich zastosowanie wobec bezpodstawnego uznania, iż pomiędzy chorobą S. C., a wykonywaną przez niego pracą w Cementowni "[...]" S.A. istniał związek przyczynowo - skutkowy". Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono ponadto, że "Cementownia nie zgadza się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przedstawionym w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku, iż świadkowie [...]w trakcie postępowania prowadzonego przez organy inspekcji sanitarnej zmienili swoje zeznania przychylając się do zeznań pozostałych świadków korzystnych dla S. C.." Zarzucono w związku z tym przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów. Na poparcie tego zarzutu w skardze kasacyjnej powołano się na zeznania świadków (w tym bezpośrednich przełożonych S. C.), zaś Sąd I instancji – według twierdzeń skargi kasacyjnej - zaniechał uzasadnienia dlaczego uznał za niewiarygodne zeznania świadków nie potwierdzające faktów ciągłego wykonywania przez S.C. prac, które mogły spowodować powstanie u niego choroby zawodowej. Zarzucono w związku z tym,, że Sąd Wojewódzki "dopuścił się też naruszenia przepisów art. 141 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przedstawiając swojego stanowiska w kwestii cytowanej wyżej rozbieżności w zeznaniach świadków". Stąd też, według twierdzeń skargi kasacyjnej, "opisywane naruszenia przepisów postępowania doprowadziły w konsekwencji do naruszenia przepisów § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpatrywania i stwierdzania chorób zawodowych i podmiotów właściwych w tych sprawach poprzez niewłaściwe ich zastosowanie wobec bezpodstawnego uznania wbrew zebranemu w sprawie materiałowi dowodowemu, iż pomiędzy chorobą S. C. a wykonywaną przez niego pracą w Cementowni [...]" S.A. w Chełmie istniał związek przyczynowo- skutkowy".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw zaskarżenia. Stosownie do przepisu art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i jest związany granicami tej skargi (z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która w sprawie nie zachodzi). Oznacza to, że jeżeli strona wnosząca skargę kasacyjną wskaże przepis prawa materialnego lub procesowego, który jej zdaniem został naruszony to Naczelny Sąd Administracyjny nie bada czy sąd administracyjny naruszył również inne przepisy. Rozpoznając zatem skargę kasacyjną uwzględnia tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wymienione w skardze kasacyjnej jako naruszone (por. postanowienie SN z dnia 26 września 2000 r., IV CKN 1518/00, OSNC 2001/3/39
W niniejszej sprawie jako podstawę skargi kasacyjnej powołano naruszenie przez Sąd Wojewódzki przepisów postępowania - art. 133 § 1 i art. 141 § 1 ppsa. Zarzut ten nie jest uzasadniony. Zgodnie z art. 133 § 1 ppsa Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Tym samym sąd administracyjny orzeka, co do zasady, na podstawie materiału faktycznego i dowodowego sprawy zgromadzonego przez organy administracji publicznej w postępowaniu w obu instancjach.
W doktrynie podkreśla się, iż z powołanego przepisu (art. 133 § 1 ppsa) wyprowadzić można jedną z zasad postępowania sądowoadministracyjnego - zasadę orzekania według stanu obowiązującego w dacie podjęcia zaskarżonego aktu lub czynności (W. Chróścielewski, J.P. Tarno "Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, str. 386). Omawiany przepis określa więc moment czasowy, wedle którego sąd administracyjny dokonuje kontroli legalności, natomiast badając zgodność z prawem zaskarżonego aktu sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny sprawy istniejący w dacie jego podjęcia (wyjątek stanowi jedynie kontrola bezczynności organu, której dokonuje się wedle stanu sprawy istniejącego w dacie wyrokowania).
Pozostaje poza sporem, że Sąd Wojewódzki wydając zaskarżony wyrok orzekał na podstawie stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dniu podjęcia zaskarżonej decyzji a jednocześnie uznał, że organy obydwu instancji poczyniły prawidłowe ustalenia co do tego, że S. C. wykonywał czynności zawodowe związane z nadmiernym wysiłkiem fizycznym ze szczególnym zaangażowaniem kończyn górnych i w wymuszonej pozycji ciała. Tych ustaleń skarga kasacyjna skutecznie nie podważa. Chybione są bowiem wywody wnoszącego skargę kasacyjną, upatrujące naruszenia art. 133 § 1 ppsa w tym, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku dokonano błędnej interpretacji zeznających w sprawie świadków oraz braku uzasadnienia dlaczego nie zostały uwzględnione zeznania świadków, którzy nie potwierdzali faktu ciągłego wykonywania przez S. C. prac mogących spowodować powstanie u niego choroby zawodowej. Wywody te należy uznać za dowolną polemikę z oceną przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Przede wszystkim Sąd Wojewódzki bardzo obszernie odniósł się do ustaleń poczynionych przez organy obydwu instancji, dokonał analizy zeznań również świadków wskazanych przez skarżącą Cementownię "[...]" S.A. (wprost wskazując ich nazwiska – [...], którzy zresztą w sprawie zeznawali kilkakrotnie) i w konkluzji doszedł do wniosku, że przychylili się oni do zeznań pozostałych świadków. W takich warunkach nie można zarzucić Sądowi I instancji błędu w ustaleniach faktycznych, czy też przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów. Niezależnie od tego uszło uwadze wnoszącego skargę kasacyjną, że poza zeznaniami świadków organ I instancji (które podzielił organ odwoławczy a następnie Sąd), poczynił ustalenia również w oparciu o opinie lekarskie zaś łącznie oceniając wszystkie dowody wiążą się w logiczną całość. Zarzut ten zatem nie mógł odnieść zamierzonego skutku.
Nie jest również uzasadniony zarzut naruszenia przez Sąd Wojewódzki art. 141 § 1 ppsa. W myśl tego przepisu uzasadnienie wyroku sporządza się z urzędu w terminie 14 dni od dnia ogłoszenia wyroku albo podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym, z zastrzeżeniem § 2. Z kolei paragraf 2 art. 141 stanowi, że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Uzasadnienie wyroku sporządza się w terminie czternastu dni od dnia zgłoszenia wniosku. W skardze kasacyjnej brak jest jakiejkolwiek argumentacji uzasadniającej naruszenie art. 141 § ppsa wobec czego zbędne byłoby dalsze omawianie tego zarzutu.
Wnosząca skargę kasacyjną spółka zarzuciła ponadto naruszenie przez Sąd I instancji § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpatrywania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115). Przepis ten stanowi, że właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim, o którym mowa w § 6 ust. 1, oraz oceny narażenia zawodowego pracownika. W skardze kasacyjnej ograniczono się w zasadzie do stwierdzenia, że wskazany przepis został naruszony "poprzez niewłaściwe zastosowanie wobec bezpodstawnego uznania, wbrew zebranemu w sprawie materiałowi dowodowemu, iż pomiędzy chorobą S. C. a wykonywaną przez niego pracą w cementowni "[...]" S.A. istniał związek przyczynowo- skutkowy". Nie wskazano jaka - zdaniem autora skargi kasacyjnej - powinna być właściwa wykładnia tego przepisu lub jaki inny przepis powinien być w sprawie zastosowany. W konsekwencji zarzut ten uznać należy za chybiony.
W tym stanie rzeczy skoro podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, orzekł jak w sentencji.