Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 2 września 2004 r. sygn. akt II SA/Bk 43/04 w sprawie ze skarg M. A. i Prokuratora Rejonowego w [...] na uchwałę Rady Miasta Sejny z dnia 16 grudnia 2003 r. Nr [...], w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego, stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały.
Zaskarżoną uchwałą Rada Miasta [...] na podstawie art. 190 ust. 1 pkt 2a, ust. 2 i ust. 4 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz.U. z 2003 r. Nr 159, poz. 1547) oraz art. 24f i art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591ze zm.) stwierdziła wygaśnięcie mandatu radnego Mariana Aurona, który jest prezesem spółdzielni mieszkaniowej, której część budynków usytuowana jest na gruntach komunalnych oddanych w użytkowanie wieczyste tej spółdzielni. Z powyższych względów, zdaniem Rady, zachodzą przesłanki do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego, określone w art. 24f w/w ustawy o samorządzie gminnym.
Z powyżej przedstawionym stanowiskiem Rady, nie zgodził się M. A. i Prokurator Rejonowy w [...] który zarzucił naruszenie art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Ponadto skarżący M. A. zarzucił obrazę art. 190 ust. 6 Ordynacji wyborczej, który to przepis określa termin, w jakim rada powinna podjąć uchwałę o wygaśnięciu mandatu radnego.
W uzasadnieniu na wstępie wymienionego wyroku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku stwierdził między innymi, iż nieruchomości stanowiące własność gminy, lecz oddane w użytkowanie wieczyste, nie stanowią gminnego zasobu nieruchomości, a zatem gospodarowanie tymi nieruchomościami nie należy do kompetencji gminy. Skoro zatem gospodarowanie, jak również i wykorzystanie nieruchomości oddanych w użytkowanie wieczyste, nie należy do gminy, lecz stanowi uprawnienie własne użytkownika wieczystego, nie można więc przyjąć, że wykonywanie uprawnień użytkownika wieczystego następuje "z wykorzystaniem mienia komunalnego" w rozumieniu art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym.
W świetle powyższego stanowiska należy stwierdzić, iż pełnienie funkcji prezesa spółdzielni mieszkaniowej, posiadającej w użytkowaniu wieczystym grunty stanowiące własność gminy, nie wyłącza możliwości pełnienia przez tegoż prezesa funkcji radnego gminy. A zatem zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym i należało w związku z tym stwierdzić jej nieważność na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), powołanej dalej jako ppsa.
Od powyższego wyroku z dnia 2 września 2004 r. sygn. akt II SA/Bk 43/04 Rada Miasta [...], reprezentowana przez radcę prawnego J. H. – S., wniosła skargę kasacyjną, zarzucając wyrokowi naruszenie prawa materialnego przez:
- "błędną wykładnię art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym i przyjęcie, że Prezes spółdzielni Mieszkaniowej nie prowadzi działalności z wykorzystaniem mienia komunalnego,
- błędną wykładnię art. 43 i art. 45 ustawy o samorządzie gminnym i niewłaściwe zastosowanie przez przyjęcie, że przepisy te należy stosować łącznie z ustawą o gospodarce nieruchomościami w sytuacji określonej w art. 24f ust. 1 w/w ustawy,
- niewłaściwe zastosowanie art. 1 pkt 1 i art. 24 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami".
Wskazując na powyższe, w skardze kasacyjnej wnosi się o:
- "uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie do ponownego rozpoznania,
- zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego wg norm przepisanych".
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podtrzymuje swoje stanowisko zajęte w zaskarżonej uchwale, nie zgadzając się jednocześnie z rozstrzygnięciem i uzasadnieniem zaskarżonego wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Przepis art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym jest przepisem wyjątkowym (antykorupcyjnym), który bez wątpienia, w stosunku do niektórych osób, wprowadza pewne ograniczenia w zakresie praw i wolności zagwarantowanych konstytucyjnie. Dlatego też wykładnia tego przepisu nie może zmierzać do rozszerzania jego oddziaływania pod względem podmiotowym i przedmiotowym (patrz wyrok TK z dnia 13.07.2004 r. K 20/03, OTK - A2004/7/63).
Prawo własności, które przysługuje gminie w stosunku do gruntów oddanych w użytkowanie wieczyste różnym podmiotom, w tym również spółdzielniom mieszkaniowym, mając na uwadze charakter prawny instytucji użytkowania wieczystego, określony przepisami Kodeksu cywilnego, nie może przesądzać o tym, czy działalność gospodarcza, o której mowa w art. 24f ust.1 ustawy o samorządzie gminnym, jest prowadzona z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy. Przez fakt oddania gruntu w użytkowanie wieczyste, uprawnienia właściciela wynikające z art. 140 kc, faktycznie i prawnie zostają ograniczone (zawieszone) na okres, na który oddano grunt w użytkowanie wieczyste, na rzecz uprawnień użytkownika wieczystego określonych w art. 233 kc. Wzajemne relacje pomiędzy właścicielem gruntu, a wieczystym użytkownikiem, zgodnie z art. 239 kc, wynikają zaś z zawartej umowy określające prawa i obowiązki stron.
Stanowisko jakie zajął Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku odpowiada prawu i jest zgodne z przyjętą od lat linią orzecznictwa.
Podobne stanowisko odpowiadając na pytanie, czy spółdzielnia mieszkaniowa przez fakt usytuowania budynków w gruncie stanowiącym własność gminy, oddanym w użytkowanie wieczyste, dysponuje majątkiem publicznym w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, zajął Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały z dnia 11 kwietnia 2005 r. sygn. akt I OPS 1/05.
Wykładnia przepisów art. 43 i art. 45 ustawy o samorządzie gminnym, przy zastosowaniu przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, która w tym zakresie spełnia rolę lex specialis, dokonana przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku, jest prawidłowa i spełnia wymogi wykładni systemowej. Niezrozumiałe jest natomiast stanowisko strony wnoszącej skargę kasacyjną, która uważa, że przy dokonywaniu wykładni przepisów art. 43 i 45 ustawy o samorządzie gminnym, należy wyłączyć stosowanie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dokonując wykładni przepisów prawnych, należy widzieć znaczenie użytych tam pojęć i zwrotów również w kontekście ich ujednolicenia i nadania im znaczenia uniwersalnego, odpowiadającego ratio legis ustawodawcy, który tworząc prawo czyni to racjonalnie. Pojęcia "mienia komunalnego", nie można rozumieć wyłącznie pod kątem użycia jego w przepisie art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, gdyż wypaczało by to całkowicie jego sens i cel, jaki miał spełnić powyższy przepis.
Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa orzekł, jak w sentencji.