Uzasadnienie
Skarga kasacyjna Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 19 października 2004 r. została wniesiona od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 7 września 2004 r. III SA/Lu 247/04, którym to wyrokiem została uchylona decyzja Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 4 marca 2004 r. (...) wydana na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. 2003 nr 58 poz. 236 ze zm./, art. 13g oraz art. 40b ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./ i rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia /Dz.U. 2003 nr 32 poz. 262/, po rozpatrzeniu odwołania Tadeusza Ł. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. (...) z dnia 14 stycznia 2003 r. w przedmiocie wymiaru kary pieniężnej.
W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że podczas kontroli środka przewozowego -ciągnika z przyczepą (...) wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Urzędu Celnego w K., dokonano pomiaru dynamicznego osi pojazdu i jego masy całkowitej, w wyniku czego stwierdzono, iż nacisk na piątą oś przekracza dopuszczalną normę, zaś organowi celnemu nie przedstawiono zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego.
Mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy, Dyrektor Izby Celnej w B. stwierdził, iż czynności ważenia dokonano wagą samochodową do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów, znak fabryczny ASM4301, znak typu RPT 98 233, posiadającą ważne świadectwo legalizacji z dnia 18 kwietnia 2003 r., wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w S. Wagi tego typu zostały zatwierdzone do wyznaczania dynamicznego obciążania osi pojazdów przez Prezesa Głównego Urzędu Miar na mocy decyzji nr ZT 797/98 z dnia 14 września 1998 r.
Podano, że z protokołu kontroli pojazdu wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie wynika, żeby w chwili dokonywania pomiaru waga sygnalizowała jakiekolwiek nieprawidłowości. W związku z powyższym organ uznał, iż czynność ważenia przeprowadzona była prawidłowo, ponieważ program komputerowy przeznaczony dla takiego badania obciążenia pojazdów, jest tak opracowany, że każda nieprawidłowość w toku ważenia jest sygnalizowana znakiem /*/, a proces ważenia zostaje przerywany. Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszym przypadku, co dowodzi prawidłowości ustaleń.
Ponadto ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że przedstawiony do ważenia w dniu 14 stycznia 2004 r. pojazd posiadał uszkodzoną poduszkę pneumatyczną, co również przemawia za faktem, iż to nie proces ważenia przebiegał niewłaściwie, lecz na przekroczenie dopuszczalnego nacisku na oś pojazdu miał wpływ zły stan techniczny pojazdu.
Kolejne ważenie pojazdu, na które powołuje się strona, zostało dokonane już po usunięciu usterki i nie dowodzi, że pierwszy pomiar był nieprawidłowy.
Organy celne zobowiązane są do stosowania obowiązujących przepisów i nie mają, jak podnosi Sąd pierwszej instancji, wpływu na ustanawianie przepisów prawnych dotyczących zasad wymierzania kar pieniężnych. Kara pieniężna za przejazd pojazdem nienormatywnym wymierzana jest niezależnie od przyczyn przekroczenia nacisku na oś, przekonania kierowcy co do wielkości nacisku, winy kierowcy, czy też jej braku. Przepisy dotyczące wymierzania kar pieniężnych stosowane w niniejszej sprawie nie przewidują żadnych wyjątków od wyżej wymienionych zasad, a wymiar kary ma charakter obligatoryjny.
Na wyżej wymienioną decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. skargę złożył Tadeusz Ł. wnosząc ojej uchylenie.
W uzasadnieniu swojej skargi zarzucił organom celnym błędne ustalenie stanu faktycznego, naruszenie przepisów postępowania i niewłaściwe zastosowanie norm materialnoprawnych.
Sąd administracyjny na podstawie akt postępowania administracyjnego stwierdził, że jedynym dowodem jaki posłużył organowi administracji do poczynienia ustalenia faktycznego w zakresie przejazdu po drodze publicznej pojazdu - o naciskach osi przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach - był dowód z pomiaru wielkości fizycznej, a mianowicie obciążenia, jakie wywierały osie tego pojazdu na pomost wagi. Wynik owego pomiaru został uwidoczniony na dokumencie - wydruku komputerowym - wykonanym w trakcie ważenia, który między innymi zawiera dane o dacie i numerze ważenia, numerze pojazdu i jego masie. Pomiar obciążenia dokonany został - jak podnosi organ administracji -przy użyciu wagi samochodowej służącej do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdu, co do której Naczelnik Obwodowego Urzędu Miar w S. w dniu 18 kwietnia 2003 r. wydał stosowne świadectwo legalizacji.
W ocenie Sądu nie przesądza to jednak o prawidłowości przeprowadzenia dowodu z pomiaru obciążenia, jakie wywierały osie pojazdu na pomost wagi, bowiem ów pomiar musi spełniać jeszcze inne wymogi przewidziane prawem, poza oczywistym wymogiem posłużenia się wagą posiadającą świadectwo legalizacji. Chodzi tu w szczególności o wymóg zachowania przewidzianej prawem procedury przy przeprowadzaniu pomiaru, co w przepisach ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach /Dz.U. 2001 nr 63 poz. 636 ze zm./ określone jest jako tzw. wymagania metrologiczne, którym powinny odpowiadać przyrządy pomiarowe podlegające prawnej kontroli metrologicznej, przy uwzględnieniu rodzajów dowodów tej kontroli, a także warunków właściwego stosowania i warunków technicznych ich użytkowania /art. 9 pkt 3 cyt. ustawy/. Owe wymagania skonkretyzowane zostały w akcie wykonawczym do cyt. ustawy, a mianowicie w rozporządzeniu właściwego ministra, wydane zostało dopiero w dniu 10 lutego 2004 r. /rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lutego 2004 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu - Dz.U. 2004, nr 35 poz. 316/. Rozporządzenie to weszło w życie z dniem 13 marca 2004 r., co oznacza, że pomiędzy wejściem w życie ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach /1 stycznia 2003 r./, a dniem 13 marca 2004 r. nie istniały prawnie wiążące przepisy metrologiczne, których stosowanie przez organ administracji, zarówno w dacie dokonania pomiaru jak i obecnie, ma charakter obligatoryjny, co wprost wynika z obowiązku nałożonego przez ustawodawcę /art. 1, art. 2 ust. 1 pkt 2, w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy Prawo o miarach/.
Sąd Wojewódzki podkreślił, że jakkolwiek Prezes Głównego Urzędu Miar w dniu 22 grudnia 2000 r. wydał zarządzenie Nr 39 w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu /Dz.Urz. Miar i Probiernictwa nr 6 poz. 40/, na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w przepisie art. 8 pkt 1 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. - Prawo o miarach /Dz.U. nr 56 poz. 248 ze zm./, w jego brzmieniu obowiązującym do dnia 29 marca 2000 r., to jednak, jak stwierdza Sąd, okoliczność ta pozostaje bez wpływu na ocenę legalności działalności organów administracji w niniejszej sprawie z przytoczonych w dalszych wywodach powodów.
Sąd Wojewódzki wskazuje, że w myśl przepisu art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej źródłami powszechnie obowiązującego prawa są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Stosownie zaś do art. 92 ust. 1 Konstytucji, rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w Konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu.
W świetle wyżej wskazanych norm konstytucyjnych, nie budzi wątpliwości to, że zarządzenie Prezesa Głównego Urzędu Miar Nr 39 z dnia 22 grudnia 2000 r. nie stanowi źródła powszechnie obowiązującego prawa. Ponadto, przyjmując nawet domniemanie legalności owego aktu prawnego /co jest zasadą prawa konstytucyjnego/, zauważyć należy, że zarządzenie to miało charakter wewnętrzny i obowiązywało tylko jednostki organizacyjnie podległe organowi wydającemu ten akt i nie mogło stanowić podstawy decyzji wobec obywateli, osób prawnych oraz innych podmiotów /art. 93 ust. 1 i 2 Konstytucji/. Nadto podkreśla się w uzasadnieniu wyroku, iż z mocy przepisu art. 47 ustawy z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydawania aktów normatywnych oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. 2000 nr 120 poz. 1268/ dokonana została nowelizacja art. 8 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. Prawo o miarach i upoważnienie do wydania przepisów wykonawczych przyznane zostało Radzie Ministrów w drodze rozporządzenia. Następnie z mocy przepisu art. 11 ustawy z dnia 21 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o organizacji i trybie pracy Rady Ministrów oraz o zakresie działania ministrów, ustawy o działach administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. 2001 nr 154 poz. 1800/ dokonana została kolejna nowelizacja art. 8 cyt. ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. Prawo o miarach i upoważnienie do wydania przepisów wykonawczych przyznane zostało ministrowi właściwemu do spraw gospodarki - w drodze rozporządzenia. Jakkolwiek w ustawie z dnia 21 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o organizacji i trybie pracy Rady Ministrów oraz o zakresie działania ministrów, ustawy o działach administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw zawarty został przepis przejściowy /art. 51/, w myśl którego do czasu wydania przepisów wykonawczych na podstawie upoważnień zmienianych tą ustawą, zachowywały moc przepisy dotychczasowe, o ile nie były sprzeczne z tą ustawą, to jednocześnie ustawodawca dopuścił taką możliwość w określonym przedziale czasowym, a mianowicie nie dłużej niż do dnia 30 czerwca 2002 r. Oznacza to, zdaniem Sądu Wojewódzkiego, że na skutek zawartej w tym przepisie derogacji pośredniej, omawiane zarządzenie Prezesa Głównego Urzędu Miar, niezależnie od przytoczonych wyżej zarzutów rangi konstytucyjnej, musiało utracić swoją moc najpóźniej z upływem dnia 30 czerwca 2002 r. Po tej dacie, aż do dnia wejścia w życie rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lutego 2004 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu - tj. 13 marca 2004 r. - brak było jakichkolwiek, jak podnosi Sąd, przepisów metrologicznych, na podstawie których organy administracji mogłyby dokonywać pomiarów w zakresie niezbędnym do ustalenia opłaty drogowej określonej w art. 13 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./.
Sąd wskazuje także na inne istotne uchybienia organów administracji, które miały miejsce w sprawie. Chodzi tu w szczególności o kwestię wydania decyzji przez organ pierwszej instancji bez zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowania i bez umożliwienia - przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań /art. 10 par. 1 Kpa/. Organ administracji nie mógł odstąpić od tej zasady, gdyż brak było przesłanek określonych w par. 2 art. 10 Kpa - załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. Sąd nadto podnosi, że decyzję organu pierwszej instancji doręczono kierowcy pojazdu, który nie był przedstawicielem strony, jak też ustanowionym pełnomocnikiem, co naruszało przepis art. 40 Kpa.
W tym stanie rzeczy Sąd Wojewódzki stwierdza, że organy administracji publicznej obu instancji naruszyły podstawowe zasady postępowania administracyjnego, określone w przepisach art. 10 par. 1, 40 par. 1, 45 oraz art. 61 par. 4, Kpa.
Skarga kasacyjna Dyrektora Izby Celnej w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie została sporządzona i wniesiona przez radcę prawnego w terminie.
W skardze zarzuca się:
1/ naruszenie przepisów prawa., a w szczególności:
a/ art. 87 ust. 1, art. 92 ust. li 2, art. 93 i art. 241 ust. 6 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 75 ust. 1-4 ustawy z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydawania aktów normatywnych oraz zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 120 poz. 1268/, art. 9 pkt 3, oraz art. 27 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach /Dz.U. nr 63 poz. 636 ze zm./, oraz art. 13g i art. 40b ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./ poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu:
- że Zarządzenie Nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu /Dz.Urz. Miar i Probiernictwa nr 6 poz. 40/ nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie,
- że w dniu 14 stycznia 2004 r., brak było jakichkolwiek przepisów metrologicznych, na podstawie których organy administracji mogłyby dokonywać pomiarów w zakresie niezbędnym do ustalenia opłaty drogowej określonej wart. 13 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych;
b/ art. art. 7, 77 par. 1 i 80 oraz 10 par. 1 i art. 61 par. 4 Kpa poprzez niewłaściwe ich zastosowanie w niniejszej sprawie, skutkujące stwierdzeniem, że doszło do ich naruszenia.
2/ naruszenie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 zwaną dalej p.p.s.a./, a w szczególności art. 133 par. 1 zdanie 1 poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego, z pominięciem części materiału dowodowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, oraz naruszenie art. 141 par. 4 poprzez nie należyte wyjaśnienie stanu faktycznego oraz nie zamieszczenie wskazania co do dalszego postępowania,
Wskazując na te zarzuty strona skarżąca wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi z uwzględnieniem kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, bądź o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie z uwzględnieniem kosztów postępowania.
Skarżący podnosi, że ustalenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w zaskarżonym wyroku dla prawidłowego rozpoznania przedmiotowej sprawy były błędne, co spowodowało naruszenie przepisów ustawy o drogach publicznych, a mianowicie, w ocenie skarżącego Sąd całkowicie pominął fakt, że do dnia 30 marca 2001 r. pozostawał w obrocie prawnym art. 8 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. Prawo o miarach, który upoważniał Prezesa Głównego Urzędu Miar do wydania zarządzenia określającego wymagania, jakim powinny odpowiadać przyrządy pomiarowe podlegające kontroli metrologicznej, warunki właściwego stosowania tych przyrządów oraz okresy ważności dowodów kontroli, a także metod sprawdzania zgodności właściwości przyrządów pomiarowych z wymaganiami przepisów. Tak więc, zdaniem strony skarżącej, powyższe zarządzenie Nr 39 z 22 grudnia 2000 r. posiadało delegację ustawową, a co za tym idzie zostało wydane w związku z jej wykonaniem /tej delegacji/. Treść przedmiotowego zarządzenia koresponduje z treścią zakresu spraw przekazanych do uregulowania oraz uwzględnia wytyczne ustawowe dotyczące treści aktu wykonawczego.
Skarżący wywodzi nadto, że stosownie do art. 241 ust. 6 Konstytucji RP, który mówi, że w okresie 2 lat od dnia wejścia w życie Konstytucji RP Rada Ministrów ustali, które z uchwał Rady Ministrów oraz zarządzeń ministrów lub innych organów administracji rządowej, podjęte lub wydane przed dniem wejścia w życie Konstytucji wymagają - stosownie do warunków określonych wart. 87 ust. 1 i art. 92 Konstytucji- zastąpienia ich przez rozporządzenia wydane na podstawie ustawy. Na podstawie art. 75 ust. 2 ustawy z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydawania aktów normatywnych oraz zmianie niektórych ustaw, stwierdzić należy, że zarządzenie Prezesa GUMiW Nr 39 z dnia 22 grudnia 2000 r. nadal zachowało swoją ważność, ponieważ art. 75 ust. 2 ustawy mówi, że z dniem wejścia w życie tej ustawy; tj. z dniem 30 marca 2001 r. tracą moc akty normatywne m.in. organów administracji rządowej, jeżeli zawierają normy prawne o charakterze powszechnie obowiązującym lub wewnętrznym z wyjątkiem rozporządzeń. Skoro w Monitorze Polskim z 31 grudnia 2003 r. zostało zamieszczone obwieszczenie Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2001 r. /M.P. 2001 nr 47 poz. 782/ zawierające wykaz aktów prawnych, które utraciły moc obowiązującą z chwilą wejścia w życie ustawy, a nie zostało wymienione w tym obwieszczeniu przedmiotowe zarządzenie Nr 39, to znaczy - według skarżącego, że zachowało ono moc.
Poza tym, podnosi skarżący, że art. 78 wymienionej ustawy stanowił, że akty prawne wydane na podstawie upoważnień ustawowych zmienianych tą ustawą zachowują moc do czasu ich zastąpienia przez akty prawne wydane na podstawie tej ustawy.
Podobne stanowisko zostało wyrażone w art. 29 ustawy Prawo o miarach z dnia 11 maja 2001 r., która obowiązuje od dnia 1 stycznia 2003 r., zgodnie z którym do czasu wejścia w życie przepisów wykonawczych prawna kontrola metrologiczna odbywa się na podstawie przepisów dotychczasowych nie dłużej niż rok od dnia wejścia w życie ustawy, w praktyce oznacza to, że okres obowiązywania zarządzenia skończył się dnia 1 stycznia 2004 r.
Strona skarżąca uważa dalej, iż błędnie w zaskarżonym wyroku Sąd zastosował normę prawną wyrażoną w art. 51 ustawy z dnia 21 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy zmieniającej kompetencję (...), zgodnie, z którym: "Do czasu wydania przepisów wykonawczych na podstawie upoważnień zmienianych niniejszą ustawą, nie dłużej niż do 30 czerwca 2002 r." zachowują moc przepisy dotychczasowe, jeżeli nie są sprzeczne z niniejszą ustawą. Ma to wynikać stąd, że skarżący Dyrektor Urzędu Celnego uważa, iż skoro WSA w Lublinie warunkowo zarządzanie Nr 39 Prezesa GUM zakwalifikował do źródeł prawa powszechnie obowiązującego, to winien konsekwentnie skargę strony oddalić.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, to skarżący podnosi, że ewentualne naruszenia tych przepisów tj. art. 7, 77 i 80 Kpa nie pozostawały w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tym bardziej na naruszenie prawa materialnego, chociażby ze względów, o których skarżący podał na wstępie.
Kluczowym zagadnieniem, w ocenie strony wnoszącej skargę kasacyjną, jest wykładnia art. 40b ust. 1 ustawy o drogach publicznych ponieważ zgodnie z tym przepisem osoby upoważnione przez Naczelnika Urzędu Celnego są uprawnione do kontroli pojazdów wykonujących międzynarodowy transport drogowy w zakresie masy, nacisków osi lub wymiarów określonych przepisami Prawa o ruchu drogowym. Wykładnia językowa tego przepisu, ani żadnego innego przepisu tej ustawy nie precyzuje, jaką formę prawną winno posiadać upoważnienie Naczelnika Urzędu Celnego.
Swobodne są - jak twierdzi strona skarżąca - ustalenia WSA w zakresie oceny dowodów w zakresie formalnym za dyskwalifikujące je ze względów już wyżej przywołanych, jak i tych, które znajdują się zarówno w protokole z kontroli ważenia pojazdu i wydruku komputerowym z tego ważenia. Skarżący z uwagi na powyższe, jak również z uwagi na całokształt zebranego materiału dowodowego w sprawie stwierdza, iż zarzut naruszenia art. 7, 77 i 80 Kpa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy jest nieuzasadniony.
Także nie uzasadniony jest zarzut naruszenia art. 10 par. 2 Kpa., gdyż literalne zastosowanie się do tych przepisów Kpa w konsekwencji doprowadziłoby do uniemożliwienia prowadzenia przez stronę prowadzenia działalności gospodarczej, bowiem - według strony składającej skargę kasacyjną - trudno sobie wyobrazić sytuację, w której organ stwierdza nienormatywność pojazdu, w wyniku, której dokonuje się zawiadomienia w rozumieniu art. 61 par. 4 Kpa, które wysyłane jest pocztą, a w tak zwanym międzyczasie pojazd wraz z kierowcą oczekuje na doręczenie dokumentu stronie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie należy wyjaśnić, że zarządzenie Nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z 22 grudnia 2000 r.- w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu /Dz.Urz. Miar i Probiernictwa nr 6 poz. 40/, wydane w oparciu o delegację ustawową wskazaną wart. 8 pkt 1 i 2 ustawy z 3 kwietnia 1993 r. - Prawo o miarach /Dz.U. nr 55 poz. 148/ - w świetle przepisów Konstytucji RP jest aktem prawnym o charakterze wewnętrznym. Tym samym zawarte w nim przepisy nie mogą stanowić podstawy do wydania decyzji wobec obywateli, osób prawnych oraz innych podmiotów.
I też - jak wynika z akt sprawy - przepisy powołanego zarządzenia nie stanowiły podstawy prawnej wydania w tej sprawie decyzji przez organy celne.
Przepisy omawianego zarządzenia nie odnosiły się do kwestii uprawnień czy obowiązków prawnych stron postępowania administracyjnego, a regulowały zasady prawnej kontroli metrologicznej, jakiej poddane były przyrządy pomiarowe przez organy administracji miar w formie legalizacji, uwierzytelnienia bądź zatwierdzenia typu.
Decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w K. z 14 stycznia 2003 r. będąca następstwem dokonanej w tym dniu kontroli /ważenia dynamicznego pojazdu/ ciągnika z przyczepą należącego do przewoźnika Tadeusza Ł. wyjeżdżającego z terytorium RP oraz utrzymująca ją w mocy decyzją Dyrektora Izby Celnej w B. z 4 marca 2004 r. zostały wydane pod rządami ustawy z 11 maja 2001 r. Prawo o miarach /Dz.U. 2004 nr 243 poz. 2441/. Zgodnie z art. 8a ust. 1 tej ustawy, przyrządy pomiarowe podlegające prawnej kontroli metrologicznej /tj. zatwierdzeniu typu przyrządu pomiarowego lub jego legalizacji/ mogą być wprowadzone do obrotu i użytkowania oraz użytkowane tylko wówczas, jeżeli posiadają odpowiednio ważną decyzję zatwierdzenia typu lub ważną legalizację.
Pozostaje zatem pytanie, czy przyrząd pomiarowy - waga, która została użyta w niniejszej sprawie do ważenia przedmiotowego pojazdu w dniu 14 stycznia 2003 r. odpowiadała wymogom określonym w cytowanym wyżej przepisie. W tej sprawie ta kwestia przede wszystkim, a nie okoliczność czy w dacie wydania ww. decyzji obowiązywało jeszcze zarządzenie Nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z 22.12.2000 r. ma istotne znaczenie. Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2003 r. w art. 27 i 29a dopuszcza do użytkowania - przez okres ustalony w tych przepisach przyrządy pomiarowe zalegalizowane lub uwierzytelnione przed dniem wejścia w życie ustawy, nawet niespełniające jej przepisów, o ile spełniają wymagania dotychczasowych przepisów. Jak wynika z dokumentacji sprawy, waga, na której dokonano ważenia pojazdu w rozpoznawanej sprawie posiadała Świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w S. z dnia 18 kwietnia 2003 r. ważne do 30 kwietnia 2005 r. Świadectwo to zostało wydane przez właściwy organ i na podstawie omawianego zarządzenia Nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar regulującego - jak zaznaczono - zasady prawnej kontroli metrologicznej, które niewątpliwie w dacie legalizacji wagi obowiązywało. W tym przypadku więc - zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - przyrząd pomiarowy - waga - spełniała wymogi, o jakich stanowi wzmiankowany art. 8a ust. 1 ustawy Prawo o miarach. Nie oznacza to jednak, że sprawa została przez organy celne załatwiona zgodnie z obowiązującym prawem. Za słuszne należy uznać stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że decyzje organów obu instancji zostały wydane w tej sprawie z naruszeniem przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W okolicznościach tej sprawy wynik ważenia pojazdu może budzić zastrzeżenia.
Otóż sporządzający w dniu 14 stycznia 2004 r. protokół z kontroli pojazdu wyjeżdżającego z terytorium RP nie oznaczył czy kontrolowanemu - zgodnie z wnioskiem - okazano świadectwo legalizacji użytych do kontroli urządzeń pomiarowych. Na pewno zaś nie okazano tego protokołu stronie. Nadto w przedmiotowej sprawie już w dniu 15 stycznia 2004 r. stawił się właściciel środka transportowego, który jedynie jest stroną w tej sprawie /nie był stroną ani pełnomocnikiem strony kierowca pojazdu/, a nie znalazło to żadnego odbicia w postępowaniu administracyjnym. Mimo, że strona była na miejscu to decyzję próbowano doręczyć kierowcy, który jednak odmówił podpisu. Tego samego dnia Tadeusz Ł. wezwał organ administracyjny do ponownego przeważenia przesyłki uzasadniając to tym, że uważa, iż waga źle wyważyła pojazd, który tak samo załadowany nie wykazywał nigdy dotąd /mimo wożenia identycznego towaru dłuższy czas/ odchyleń. Organ pismem z dnia 15 stycznia 2004 r. odmówił wyważenia pojazdu, ponieważ "(...) system nie sygnalizował żadnych nieprawidłowości - brak jest podstaw do zakwestionowania uzyskanych wyników, a tym samym powtórzenia pomiaru." Takie stanowisko zajął organ administracyjny mimo, że decyzja w tej dacie nie była doręczona stronie i mimo tego, że nie miał podstaw by odmówić przeprowadzenia dowodu /art. 75 par. 1 Kpa/. W powołanym piśmie organ nie powoływał się na notatki służbowe z dnia 15 stycznia 2004 r., co sugeruje, że notatki te pojawiły się w terminie późniejszym i nie należało bez sprawdzenia ich wiarygodności przypisać im takiej mocy dowodowej, jak to wynika z zaskarżonej do Sądu pierwszej instancji decyzji oraz skargi kasacyjnej. /Organ pierwszej instancji o przedmiotowych notatkach wspomina dopiero po raz pierwszy przesyłając odwołanie pismem z dnia 10 lutego 2004 r./.
Odmowa ponownego przeważenia nie pozwala na przyjęcie - jak tego wymaga art. 80 Kpa - za udowodnione, że wzmiankowany pojazd był pojazdem nienormatywnym. Stanowisko zaprezentowane w skardze kasacyjnej odnośnie stosowania art. 10 par. 1 Kpa jest co najmniej niezrozumiałe. Organy administracji celnej upoważnione zostały przepisami ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./ do między innymi pobierania kar pieniężnych w sytuacjach określonych przepisami tej ustawy. Nie ulega wątpliwości, że władcze rozstrzygnięcie organu o nałożeniu na określony podmiot kary pieniężnej na podstawie przepisów ustawy o drogach publicznych następuje w formie decyzji administracyjnej. Wymieniona ustawa nie normuje natomiast zasad i trybu postępowania administracyjnego, w którym organ wydaje decyzję o wymierzeniu kary.
Będą miały tu zatem zastosowanie w pełnym zakresie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a więc zarówno te stanowiące o obowiązku powiadomienia przez organ osób będących stronami, o wszczęciu postępowania dotyczącego ich praw lub obowiązków /art. 61 par. 4 Kpa/ jak i te nakładające na organ administracji publicznej bezwzględny obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium dotyczącego jej postępowania /art. 10 par. 1 Kpa/, po to by mogła ona zgłosić odpowiednie wnioski dowodowe oraz wypowiedzieć się co do zebranych dowodów i przedstawionych żądań.
W rozpoznawanej sprawie przewoźnika nie powiadomiono o wszczęciu postępowania, którego efektem było wymierzenie mu kary pieniężnej. Postawiono go przed faktem dokonanym, doręczając decyzję o ukaraniu przewoźnika -kierowcy pojazdu - nie wyjaśniając przy tym, czy jest on przez swego pracodawcę upoważniony do odbioru pism jako jego przedstawiciel ani też nie ponawiając doręczenia stronie mimo jej obecności. Jak w takiej sytuacji kiedy - bez powiadomienia strony o wszczęciu postępowania - decyzja została wydana w dniu, w którym właściciel był w organie administracyjnym, można stronie -podmiotowi wykonującemu transport - postawić - jak to uczynił organ - zarzut, że nie miała prawa zgłosić wniosku o ponowne zważenie pojazdu. Takie postępowanie stanowi nadto naruszenie art. 8 Kpa, wskazujące na wyjątkowe lekceważenie strony zainteresowanej prawidłowym zakończeniem sprawy. Ważenie pojazdu, które nastąpiło po dokonaniu przez przewoźnika manewru ponownego zgłoszenia towaru do odprawy wykazało, że pojazd jest prawidłowo załadowany. Powoływanie się na rzekomą usterkę techniczną na podstawie notatek służbowych, bez próby wyjaśnienia tej kwestii z kierowcą czy stroną /w drodze przesłuchania/ świadczy jedynie o pomijaniu przez organ administracyjny przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
Przepisy ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych nie stanowią, że decyzja o wymierzeniu kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym musi być wydana natychmiast po stwierdzeniu tego faktu z pominięciem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, jak też nie przewidują opatrzenia takiej decyzji rygorem natychmiastowej wykonalności. Fakt ustalenia przez organy celne podczas kontroli, że pojazd nie jest "normatywny" stanowi podstawę do wszczęcia postępowania administracyjnego, które należy przeprowadzić z zachowaniem reguł przewidzianych przepisami Kpa.
Powyższe wskazuje, że skarga kasacyjna wniesiona przez Dyrektora Izby Celnej w B. nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Z tego względu na podstawie art. 184 ustawy z 30.08.2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - skargę tę należało oddalić.