Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 lipca 2004 r., II SA 3227/03 oddalił skargę Krzysztofa M. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia 30 lipca 2003 r. w przedmiocie odwołania majora Krzysztofa M. od pełnienia służby w jednostce organizacyjnej poza resortem obrony narodowej i zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.
W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny powołał się na ustalenia organów, z których wynikało, iż Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wystąpił do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem o zwolnienie majora Krzysztofa M.- dyrektora Oddziału Terenowego WAM z Ż. z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej. Do wniosku o zwolnienie dołączono opinię okresową żołnierza zawodowego za okres od dnia 1 września 2000 r. do dnia 31 sierpnia 2001 r., z którą major Krzysztof M. zapoznał się w dniu 6 marca 2002 r.
Decyzją z dnia 13 sierpnia 2002 r. Minister Obrony Narodowej odwołał majora Krzysztofa M. od pełnienia służby w jednostce organizacyjnej poza resortem obrony narodowej i zwolnił go z zawodowej służby wojskowej. W decyzji nie określono jednak daty zwolnienia oficera z zawodowej służby wojskowej.
Po doręczeniu decyzji major Krzysztof M. złożył wniosek do Ministra Obrony Narodowej o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku podniósł, iż podjęta decyzja nie zawiera uzasadnienia faktycznego i prawnego. Przywołana podstawa prawna decyzji- art. 76 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych /Dz.U. 1997 nr 10 poz. 55 ze zm./- w jego ocenie jest chybiona, gdyż jako podstawę zwolnienia z zawodowej służby wojskowej wskazano otrzymanie niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej. Nadto strona zarzuca, że nie wie, jaka opinia stanowiła podstawę do podjęcia decyzji o jego zwolnieniu, jak również, że bezpośredni przełożony nie zapoznał zainteresowanego z opinią okresową.
Rozpatrując wniosek majora Krzysztofa M. organ stwierdził, iż podstawę materialnoprawną zwolnienia z zawodowej służby wojskowej stanowił art. 76 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych /Dz.U. 1997 nr 10 poz. 55 ze zm./, w myśl którego żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej. Major Krzysztof M. w opinii okresowej za okres od dnia 1 września 2000 r. do dnia 31 sierpnia 2001 r., wydanej przez dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Z., otrzymał ocenę ogólną niedostateczną.
Dyrektor Oddziału Rejonowego ze względu na pobyt majora Krzysztofa M. od dnia 28 sierpnia 2001 r. na zwolnieniu lekarskim nie mógł osobiście zapoznać oficera z treścią opinii i dlatego w dniu 4 marca 2002 r. polecił swoim podwładnym zapoznanie zainteresowanego z opinią okresową. Z treścią opinii oficer został zapoznany w dniu 6 marca 2002 r. podczas długotrwałego zwolnienia lekarskiego przez dwóch upoważnionych przedstawicieli Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Z. Do czynności tej doszło po telefonicznym uzgodnieniu z oficerem czasu i miejsca dokonania zapoznania z opinią wskazanych przez opiniowanego, tj. na terenie stacji CPN w Ż. W ocenie organu przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie wykluczają możliwości doręczania stronie pism /decyzji, itp./ w czasie choroby i przebywania w tym czasie na zwolnieniu lekarskim.
Zainteresowany nie skorzystał z przysługującego mu prawa wniesienia odwołania od treści opinii, co zdaniem organu jednoznacznie wskazuje, że zgodził się z jej treścią i uznał za zgodną z prawdą. Ponadto w dniu 2 lipca 2002 r. została przeprowadzona rozmowa służbowa z majorem Krzysztofem M., w trakcie której został on poinformowany, że w związku z otrzymaną oceną niedostateczną w opinii okresowej, Prezes WAM wystąpi z wnioskiem o zwolnienie oficera z zawodowej służby wojskowej. Fakt zapoznania się z notatką major Krzysztof M. potwierdził podpisem, co czyni zarzut zainteresowanego, iż nie wie jaka opinia stanowiła podstawę podjęcia decyzji o jego zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, niezasadnym.
Decyzją ostateczną z dnia 30 lipca 2003 r. na podstawie art. 138 par. 1 pkt 2 i art. 127 par. 3 Kpa Minister Obrony Narodowej uchylił w całości swą poprzednią decyzję z dnia 13 sierpnia 2002 r. i na podstawie art. 20 ust. 1 i art. 35 ust. 5 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz par. 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 października 1997 r. w sprawie służby wojskowej oraz uposażenia żołnierzy zawodowych wyznaczonych na stanowiska służbowe w jednostkach organizacyjnych poza resortem obrony narodowej /Dz.U. nr 130 poz. 846 ze zm./ odwołał majora Krzysztofa M. od pełnienia służby w jednostce organizacyjnej poza resortem obrony narodowej; na podstawie art. 74 ust. 1 i art. 76 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, par. 122 pkt 1 i par. 155 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych /Dz.U. 1997 nr 7 poz. 38 ze zm./ oraz par. 10 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 października 1997 r. w sprawie służby wojskowej i uposażenia żołnierzy zawodowych wyznaczanych na stanowiska służbowe w jednostkach organizacyjnych poza resortem obrony narodowej zwolnił z zawodowej służby wojskowej z dniem 31 sierpnia 2003 r. i przeniósł do rezerwy wskutek otrzymania niedostatecznej oceny ogólnej w opinii służbowej.
Odnosząc się do zarzutu, iż o żołnierzu pozostającym w dyspozycji nie sporządza się opinii Minister stwierdził, iż major Krzysztof M. został skierowany do Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w celu wyznaczenia go na stanowisko służbowe dyrektora Oddziału WAM w Ż. i nie został przeniesiony do dyspozycji właściwego organu wojskowego. W okresie opiniowanym zajmował stanowisko dyrektora i za ten okres została sporządzona opinia okresowa właściwego przełożonego. Z uwagi na brak daty zwolnienia w decyzji z dnia 13 sierpnia 2002 r. zaskarżona decyzja została uchylona, a nie podzielając zarzutów strony organ ponownie orzekł o zwolnieniu.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego major Krzysztof M. zarzucił niewłaściwą interpretację i błędne zastosowanie art. 76 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 25 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz par. 82 ust. 2 pkt 1 i par. 86 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych, a ponadto błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia polegający na uznaniu, iż okazanie opinii służbowej, sporządzonej po dacie zwolnienia skarżącego z zajmowanego stanowiska przez dwóch upoważnionych przedstawicieli Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Z. na stacji CPN, stanowiło zapoznanie z opinią służbową przez przełożonego i podstawę zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej, oraz naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 10 i art. 77 Kpa, mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niewyjaśnieniu dokładnym stanu faktycznego, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej i zasadą słusznego interesu obywatela, bez udziału strony i możliwości wypowiedzenia się jej co do przeprowadzonych dowodów przed rozpatrzeniem materiału dowodowego.
Rozpoznając powyższą skargę na podstawie art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./.
Zdaniem Sądu skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż w odniesieniu do majora Krzysztofa M. organ podjął decyzję o odwołaniu go od pełnienia służby w jednostce organizacyjnej poza resortem obrony narodowej i zwolnił na wniosek Prezesa WAM, do którego załączono opinię okresową za okres od dnia 1 września 200o r. do dnia 31 sierpnia 2001 r. i którą podpisał zainteresowany 6 marca 2002 r. Opinia ta zawierała ocenę niedostateczną a oficer nie wniósł odwołania od tej opinii.
Fakt odwołania przez Prezesa WAM wymienionego oficera z dniem 10 października 2001 r. ze stanowiska dyrektora i skierowania "do dyspozycji" Dyrektora Oddziału Rejonowego WAM w Z. nie oznacza - jak zasadnie przyjmuje to organ - że oficer został przeniesiony do dyspozycji organu wojskowego, gdyż pełnił on nadal zawodową służbę wojskową w jednostce organizacyjnej poza resortem obrony narodowej.
W wojsku żołnierz pełni służbę na określonym stanowisku służbowym, po uprzednim wyznaczeniu go na to stanowisko decyzją personalną uprawnionego organu wojskowego /art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych/. Na podstawie art. 20a ust. 1 powołanej ustawy żołnierz zawodowy może być wyznaczony, za jego pisemną zgodą, do pełnienia służby na odpowiednim stanowisku służbowym w jednostce organizacyjnej poza resortem obrony narodowej. W odniesieniu do majora Krzysztofa M. stwierdzić należy, że został on skierowany przez Ministra Obrony Narodowej do Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, która - jak stanowi jej statut - jest państwową jednostką organizacyjną posiadającą osobowość prawną, wykonującą prawo własności i inne prawa rzeczowe na rzecz Skarbu Państwa w stosunku do gruntów, budynków i lokali mieszkalnych, określonych w art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, w celu wyznaczenia go na stanowisko służbowe dyrektora Oddziału Terenowego WAM w Ż. /etat: podpułkownik, grupa uposażenia: U16/. W okresie pełnienia służby w Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w stosunku do wymienionego oficera nie były podejmowane decyzje personalne właściwych organów wojskowych o przeniesieniu do dyspozycji organu wojskowego, a zatem podlegał on opiniowaniu służbowemu.
Stanowiąca podstawę zwolnienia opinia okresowa została sporządzona, jak tego wymaga przepis par. 85 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych /Dz.U. 1997 nr 7 poz. 38 ze zm./, przez bezpośredniego przełożonego skarżącego. Zainteresowany zaś potwierdził zapoznanie się z opinią złożonym podpisem i nie wniósł od niej odwołania. Nie może natomiast być skutecznie podważany sam sposób zapoznania oficera z opinią, zwłaszcza jeśli się uwzględni, iż nastąpiło to w miejscu wskazanym przez zainteresowanego i przyjmie, że bezpośredni przełożony nie musiał dokonywać tych czynności osobiście. Sąd przyjął, iż zarzuty skarżącego w żadnym stopniu nie wskazują, aby organ naruszył przepisy prawa materialnego, a także przepisy postępowania administracyjnego w stopniu, w jakim mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Krzysztof M., reprezentowany przez adwokat Elżbietę R.-G. zaskarżając wyrok w całości na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i zarzucił:
1/ obrazę przepisu art. 1 par. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, par. 82 ust. 2 pkt 1 i par. 86 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych /Dz.U. 1997 nr 7 poz. 38 ze zm./ poprzez uznanie, iż okazanie opinii służbowej, sporządzonej po dacie zwolnienia żołnierza z zajmowanego stanowiska, dokonane przez przedstawicieli Dyrektora Oddziału Rejonowego WAM w Z. stanowiło zapoznanie z opinią służbową przez przełożonego i w konsekwencji opinia ta pomimo wadliwości mogła być podstawą zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej, 2/ naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 10 i art. 77 Kpa, mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niewyjaśnieniu dokładnym stanu faktycznego, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, pozbawienia strony udziału w postępowaniu i możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów przed podjęciem decyzji.
Skarga kasacyjna domaga się uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.
W uzasadnieniu skargi powyższe zarzuty rozwinięto argumentując, że organ naruszył zasady opiniowania żołnierzy zawodowych określone w rozporządzeniu MON z dnia 19 grudnia 1996 r., bowiem sporządzono opinię okresową o żołnierzu pozostającym w dyspozycji, jak wynika z załączonych do skargi dowodów. Opinię sporządził bezpośredni przełożony, gdy skarżący nie zajmował od 6 miesięcy stanowiska, podlegającego opiniowaniu, a ponadto nie zapoznał skarżącego z opinią bezpośredni przełożony jak tego wymaga par. 86 rozporządzenia. Okoliczność pozostawania w dyspozycji organu wojskowego poza treścią dokumentów potwierdza fakt braku wyznaczenia skarżącego na nowe stanowisko bezpośrednio po odwołaniu ze stanowiska dyrektora OT WAM w Ż. przez okres prawie roku.
Organ nie dołączył notatek z rozmów służbowych przeprowadzonych ze skarżącym przez bezpośredniego przełożonego i Prezesa WAM w październiku i grudniu 2001 r. na okoliczność negatywnego wyniku finansowego Oddziału Terenowego. Nie wyjaśniono przyczyn nie zapoznania skarżącego z opinią w czasie tych rozmów i innych prowadzonych na początku 2002 r.
Wadliwie dokonana czynności zapoznania się z opinią /nie przez bezpośredniego przełożonego - jak tego wymaga par. 86 rozporządzenia/ nie może stanowić podstawy zwolnienia w trybie art. 76 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1976 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Sąd dokonał więc wadliwej wykładni tego zapisu rozporządzenia.
Przytaczając orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące udziału strony w postępowaniu strona stwierdza, iż w tej sprawie organ uzupełniał postępowanie przez zbieranie nowych dowodów w szczególności oświadczeń osób biorących udział w opiniowaniu, po zaskarżeniu decyzji. Naruszono w ten sposób zasady określone w Kpa a naruszenie to miało wpływ na wydane rozstrzygnięcie. Skarga kasacyjna domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Sąd odwoławczy stosownie do art. 183 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie tej żadna z przesłanek nieważności, wymieniona w art. 183 par. 2 powołanej ustawy nie zachodzi, stąd też Naczelny Sąd Administracyjny zobligowany był do ograniczenia badania sprawy w zakresie podniesionych zarzutów.
Do zarzutu naruszenia przepisu art. 1 par. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd nie może odnieść się, ponieważ przepis ten nie posiada paragrafów a z treści jego wynika jedynie zakres stosowania ustawy która normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jej przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych. Błędnie powołany przepis uniemożliwia więc ocenę jakie zarzuty i jakie przepisy prawa procesowego miał na uwadze skarżący formułując zarzut naruszenia prawa procesowego.
Powołane w podstawie skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów par. 82 ust. 2 pkt 1 i par. 86 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych nie są trafne, gdyż Sąd pierwszej instancji przepisów tych nie stosował, a jedynie oceniał poprawność ich stosowania przez organ.
Oceniając zaś poprawność zastosowania tych przepisów przez organ Wojewódzki Sąd Administracyjny nie naruszył prawa, gdyż przepisy te odnoszą się do sporządzania opinii służbowej i zapoznawania się z nią żołnierza zawodowego.
Sprawa opiniowania jest odrębną sprawą, której wynik mógł mieć wpływ na sposób zwolnienia żołnierza zawodowego, jednakże podniesiony zarzut naruszenia przepisów procesowych w kwestii opiniowania mógłby być jedynie skutecznie postawiony w sprawie dotyczącej bezpośrednio wydanej opinii.
Jak wynika z akt zapoznany z opinią w dniu 6 marca 2002 r. major Krzysztof M., pouczony o środkach prawnych, nie skorzystał z możliwością podważenia opinii.
W świetlne powyższego zarzut naruszenia tych przepisów przez Wojewódzki Sąd Administracyjny nie może być uznany za usprawiedliwiony.
Za nieusprawiedliwiony należało także uznać zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego, art. 7, 10 i 77 Kpa, gdyż przepisy te nie są stosowane w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W przeciwieństwie do poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, która w art. 59 odsyłała do odpowiedniego stosowania przepisów Kpa, nowa ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zawiera własne unormowania procesowe, stąd też nie mógł Sąd powołanych w skardze przepisów naruszyć.
Z powyższych względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.