Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 14 czerwca 2004 r., II SA/Kr 3280/00 oddalił skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z 12 października 2000 r., (...) w przedmiocie zastosowania wykonania zastępczego. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że stosownie do art. 127 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /w brzmieniu sprzed nowelizacji z dnia 6.09.2001 r. - Dz.U. nr 125 poz. 1368/ wykonanie zastępcze stosuje się, gdy egzekucja dotyczy obowiązku wykonania czynności, którą można zlecić innej osobie do wykonania za zobowiązanego i na jego koszt. Zgodnie z art. 128 par. 2 ustawy powołanej wyżej, w postanowieniu o zastosowaniu wykonania zastępczego organ egzekucyjny może wezwać zobowiązanego do wpłacenia w oznaczonym terminie określonej kwoty tytułem zaliczki na koszty wykonania zastępczego, z pouczeniem, że w przypadku nie wpłacenia kwoty w tymi terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Postanowienie o zastosowaniu wykonania zastępczego z dnia 6 czerwca 2000 r., utrzymane w mocy postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 października 2000 r. jest zgodne z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Obowiązek nałożony na skarżącą decyzją z dnia 2 grudnia 1997 r. istnieje, postępowanie w tej sprawie zostało zakończone, Z uwagi, że obowiązek nałożony na skarżącą nie został przez nią wykonany, zastosowany środek egzekucyjny w postaci wykonania zastępczego jest prawidłowym środkiem egzekucyjnym, który może prowadzić do wykonania nałożonego obowiązku.
Podnoszony przez skarżącą zarzut, że postanowienie o wykonaniu zastępczym jest merytorycznie niesłuszne, a ponadto postępowanie w tej sprawie nie zostało ostatecznie zakończone, nie znajduje uzasadnienia. Zarówno podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego, jak i wydanie przez organ I instancji postanowienia o wykonaniu zastępczym dokonane zostało po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 16 lutego 1999 r. /II SA/Kr 872/98/, którym została oddalona skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 marca 1998 r. utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji z dnia 2 grudnia 1997 r., która stanowi tytuł wykonawczy w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym.
Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 czerwca 2004 roku II SA/Kr 3280/00 zaskarżyła Józefa L. w całości skargą kasacyjną z 28 września 2004 r. Przedmiotowemu wyrokowi zarzucono w niej naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 134 par. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."/ poprzez pominięcie ujawnionego w sprawie naruszenia art. 7 Kpa w zw. z art. 124 par. 2 Kpa w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, polegającego na istotnych uchybieniach, jakimi było obarczone orzeczenie organu I instancji, a skutkujące brakiem obrony swych praw po stronie skarżącej w toku całego postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego.
Na podstawie powyższego zarzutu wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu podniesiono, że niniejsza skarga kasacyjna opiera się na zarzucie wskazującym dwie istotne dla sprawy okoliczności. Po pierwsze istotną wadliwość orzeczenia organu administracyjnego I instancji i po drugie niemożność obrony swoich praw przez skarżącą wadliwością tego postanowienia wywołaną. Postanowienie o zastosowaniu wykonania zastępczego pozbawione jest jakiegokolwiek uzasadnienia. Ten brak, w świetle przebiegu dalszego postępowania, okazał się dla sprawy decydujący. Brak wyjaśnienia motywów organu I instancji i podania uzasadnienia, co do podstawy prawnej spowodował, że skarżąca nabrała całkowicie błędnego wyobrażenia o przedmiocie postępowania i zakresie możliwości zaskarżenia. Kolejne odwołania i skargi skarżącej powołują się bowiem przede wszystkim na zarzuty merytoryczne co do postępowania stanowiącego podstawę wydania tytułu wykonawczego. Skarżąca kwestionuje decyzje scaleniowe i przebieg granicy działek, po których prowadzona jest droga gminna, zwalcza nakaz usunięcia sadzonek z pasa drogowego. Nie podnosi natomiast zarzutów, co do kwestii zasadności wykonania zastępczego czy zażądania od niej rażąco wysokiej zaliczki na przeprowadzenie wykonania, poza ogólnym zarzucaniem ich nieprawidłowości. Oznacza to w konsekwencji, że skarżąca nie podnosiła w sprawie żadnych zarzutów mogących wpłynąć na treść wydawanych kolejno orzeczeń. Stan taki jest konsekwencją braku uzasadnienia orzeczenia, które sprawę zainicjowało. Powoduje to, że skarżąca nie rozumiała ani przedmiotu niniejszego postępowania ani jego konsekwencji już na jego wstępie. Kolejne zaś zapadające w sprawie orzeczenia stanu tego nie zmieniły. Zarówno orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wskazują jedynie na słuszność orzeczenia organu I instancji, nie podają natomiast jego uzasadnienia faktycznego i prawnego, mimo że kolejne pisma skarżącej wskazywały w sposób jednoznaczny, że skarżąca nie rozumie przedmiotu sprawy skoro się do niego nie odnosi. Wskazane okoliczności nie pozostawiają wątpliwości, że za sprawą uchybienia organu administracyjnego I instancji skarżąca nie miała możności obrony swych praw skoro nie rozumiała istoty ich zagrożenia. Stanowi to naruszenie naczelnych zasad postępowania administracyjnego, w którym strona skonfrontowana jest z organem podejmującym w jej sprawie decyzje. W takim stanie rzeczy prawidłowe uzasadnienie orzeczenia dla skarżącej niekorzystnego jest wymogiem koniecznym zagwarantowania jej możności realizacji ustawowych uprawnień. W przeciwnym razie ochrona prawna skarżącej staje się iluzoryczna.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu /art. 183 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonymi przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
Nie ulega wątpliwości, że postanowienie organu egzekucyjnego I instancji o zastosowaniu nie zawierało uzasadnienia. Uchybienie to wszakże zostało naprawione przez organ II instancji. Prawidłowo więc Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie skargę Józefy L. na to postanowienie uznał, że nie miało ono wpływu na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny podziela wyrażoną w zaskarżonym wyroku i szeroko umotywowaną ocenę, że skarżąca, Józefa L. nie wykonuje obowiązku wypływającego z ostatecznej decyzji administracyjnej /usunięcie sadzonek drzew z pasa drogowego drogi gminnej oraz zebranie nadmiaru usypanej ziemi z pobocza powyższej drogi/, co uzasadnia zastosowanie wobec niej środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego. Z tego względu zarzut naruszenia przez Sąd art. 134 par. 1 p.p.s.a. nie jest trafny. Sąd ten nie musiał wychodzić poza zarzuty i wnioski zawarte w skardze Józefy L., skoro nie podniesione przez skarżącą, a zaistniałe w toku postępowania egzekucyjnego uchybienia nie były istotne.
Dodać należy, że celem ustawy jest przymusowe wykonanie obowiązków podlegających egzekucji administracyjnej /art. 2 par. 1/ w sytuacji, kiedy zobowiązany nie chce ich dobrowolnie wykonać. Nie jest natomiast przedmiotem postępowania egzekucyjnego badanie zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym /art. 29 par. 1/. Sprawa samowolnego zajęcia pasa drogowego przez skarżącą trwa już 8 lat. W tym czasie przeszła ona wszystkie możliwe instancje administracyjne i sądowe, w których zgodnie orzeczono o spoczywającym na skarżącej, Józefie L. obowiązku. W postępowaniach tych zapewniono jej w tym czasie możliwość skorzystania ze wszystkich przysługujących jej środków prawnych i gwarancji procesowych. W tym stanie rzeczy zarzut pozbawienia skarżącej możliwości obrony jej racji nie znajduje uzasadnienia w materiale dowodowym, wynikającym z akt sprawy.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za bezzasadną i na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.