Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 8 maja 2003 r. oddalił skargę Krzysztofa K. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 listopada 2002 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zwolnienia Krzysztofa K. z dniem 23 sierpnia 2002 r. ze służby więziennej.
Sąd podał, że decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 sierpnia 2002 r. o zwolnieniu Krzysztofa K. ze służby została skarżącemu doręczona w sposób przewidziany w art. 44 Kpa. Zgodnie z tym przepisem, w razie niemożliwości doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 Kpa, pismo składa się na 7 dni w placówce pocztowej lub urzędzie gminy, a zawiadomienie o tym umieszcza się w mieszkaniu adresata, albo biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w miejscu widocznym na nieruchomości, której postępowanie dotyczy. W tym wypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu. W związku z tym, że na druku brak było wypełnienia przy doręczeniu awizo czy i gdzie pozostawiono pismo, organ zwrócił się do Urzędu Pocztowego W. 12 o wyjaśnienie tej okoliczności. Naczelnik Urzędu potwierdził umieszczenie informacji o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym w skrzynce na korespondencję oraz podał, że nie było możliwości innego doręczenia przesyłki skarżącemu.
Zdaniem Sądu treść tego dokumentu potwierdzają pośrednio pieczątki umieszczone na odwrocie zwróconego pisma i dlatego fakt doręczenia decyzji najpóźniej 23 sierpnia 2002 r. tj. siedem dni od daty ostatniego awiza, nie budzi dla sądu żadnej wątpliwości.
Zgodnie z art. 58 Kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Skarżący, mimo wezwania do uzupełnienia braków nie podał przyczyny uchybienia, ani nie wskazał, iż zachował termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu.
Nie stanowiła przyczyny usprawiedliwionej do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu choroba skarżącego, gdyż jak wynika z akt, miał on możliwość w tym okresie poruszania się i zatem miał możliwość składania środków prawnych.
Skargę kasacyjną od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył pełnomocnik Krzysztofa K. na podstawie art. 173 par. 1 i 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ w zw. z art. 202 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisu wprowadzające ustawę - Prawo ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271/. W skardze zarzucono naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego art. 44 w zw. z art. 58 oraz w zw. z art. 6 i 7 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez uznanie przez Sąd, iż w niniejszej sprawie doszło do skutecznego doręczenia Krzysztofowi K. decyzji o jego zwolnieniu ze Służby Więziennej z dnia 5 sierpnia 2002 r. w trybie art. 44 Kpa, podczas, gdy nie zostały spełnione formalne przesłanki doręczenia tzn. doręczyciel nie zamieścił na drzwiach skarżącego zawiadomienia o przesyłce, a brak jest na zwrotnym poświadczeniu odbioru pisma adnotacji przez co doszło do naruszenia przez organu administracji publicznej i NSA przepisów prawa i słusznego interesu obywatela, co winno skutkować wniosek o przywrócenie terminu. W konkluzji skarga kasacyjna zawiera wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
W skardze kasacyjnej podniesiono, że decyzja Ministra Sprawiedliwości nie została doręczona zgodnie z art. 44 Kpa. Z pisma Naczelnika Urzędu Pocztowego W. 108 wynika jedynie, że według złożonego oświadczenia doręczyciela Urzędu Pocztowego awizacje przesyłek poleconych R-51 i R-48726 zostały złożone do skrzynki lokatorskiej w dniach 12 lipca 2002 r. i 7 sierpnia 2002 r. Na przesyłki te urząd wystawił powtórne awizacje, które zostały włożone do skrzynki lokatorskiej w dniach 22.07.2002 r. i 16.08.2002 r. Po upływie 14-tu dni jako nie podjęte, zostały zwrócone do nadawcy 2.08.2002 r. i 28.08.2002 r. Doręczyciel nie spełnił obowiązku wypełnienia zwrotnego poświadczenia odbioru, a aparat kontrolerski nie uchwycił błędu listonosza.
Minister Sprawiedliwości odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy uznając, ze doręczenie doszło w dniu 14 sierpnia 2002 r., natomiast Sąd przyjął, że doręczenie nastąpiło najpóźniej 23 sierpnia 2002 r. W skardze powołano wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego, a mianowicie wyrok z dnia 13 grudnia 1996 r. I SA/Wr 81/91, z którego wynika, że muszą przy doręczeniu zastępczym być spełnione warunki określone w art. 44 Kpa; wyrok z dnia 5 maja 1997 r. I SA/Gd 470/96, z którego wynika, że Kpa wyklucza możliwość ustalenia dwóch różnych dat doręczenia pisma, a w szczególności odnosi się to dla doręczenia aktów, od których służą środki odwoławcze, a zachowanie terminu liczy się od daty doręczenia oraz wyrok z dnia 6 maja 1997 r. I SA/Gd 1251/96, w którym podano, że doręczyciel jest zobowiązany prawidłowo wypełnić druczki i nie może ograniczyć się do podania "awizo" gdyż przepis wymaga, aby o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym umieścić zawiadomienie na drzwiach mieszkania adresata lub biura czy innego pomieszczenia. Również Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 22 lutego 2001 r. III RN 70/00 /ONSP 2001 nr 19 poz. 584/ podał, że dla skuteczności doręczenia pisma sądowego w trybie art. 44 Kpa niezbędne jest zawiadomienie adresata o złożeniu pisma na okres siedmiu dni we wskazanym urzędzie pocztowym.
Zdaniem skarżącego pismo Naczelnika Urzędu Pocztowego W. 108, nie może zastępować czynności doręczyciela wymaganych prawem i nie może zastąpić dowodu na okoliczność doręczenia w trybie art. 44 Kpa. W ten sposób dochodzi się do obejścia przepisów prawa i zastąpienia ich oświadczeniem naczelnika urzędu pocztowego. Zarówno Naczelny Sad Administracyjny jak i Minister Sprawiedliwości dokonali oceny prawnej sprzecznie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa i bezpodstawnie przyjęli, na niekorzyść strony, iż nastąpiło doręczenie zastępcze decyzji. Przepisy art. 6 i 7 Kpa określają, że organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jeżeli nieprawidłowo została doręczona skarżącemu decyzja, to organ winien przywrócić skarżącemu termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
W pierwszym rzędzie należy podnieść, że stosownie do art. 109 Kpa decyzję doręcza się stronom na piśmie tak, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Dopiero doręczenie decyzji stronie postępowania stanowi wprowadzenie jej do obrotu prawnego i z tą chwilą organ jest z nią związany /art. 110 Kpa/. Decyzje są bowiem indywidualnymi aktami administracyjnymi skierowanymi do konkretnego adresata i muszą być zakomunikowane adresatowi w formie przewidzianej w Kpa. Z chwilą doręczenia decyzji, strona uzyskuje wiadomość o załatwieniu jej sprawy i z tą chwilą powstaje dla niej możliwość obrony interesów prawnych na drodze administracyjnej czy sądowej.
W art. 39 Kpa zostały ustanowione podmioty doręczenia pism organów administracji publicznej i organy administracji mogą dokonywać doręczenia pism przez te podmioty.
Decyzja z dnia 5 sierpnia 2002 r. zwalniająca Krzysztofa K. ze Służby Więziennej, aby mogła znaleźć się w obrocie prawnym musi być doręczona adresatowi przez podmiot wskazany w art. 39 Kpa i w sposób przewidziany w przepisach Kpa - art. 42-44.
Podmiotem doręczającym decyzję z dnia 5 sierpnia 2002 r. był urząd pocztowy, a sposób doręczenia unormowany w art. 44 Kpa.
Art. 44 Kpa stanowi fikcję prawną doręczenia pisma osobie, co oznacza, że nie ustala się czy pismo przyjęła strona, a dla skuteczności doręczenia ustala się jedynie czy pismo przeznaczone dla strony zgodnie z tym przepisem, zostało złożone na okres siedmiu dni w placówce pocztowej lub urzędzie gminy oraz czy umieszczono zawiadomienie złożeniu pisma w placówce pocztowej lub urzędzie gminy, w skrzynce na korespondencję lub gdy nie jest to możliwe na drzwiach mieszkania adresata lub biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź miejscu widocznym na nieruchomości, której postępowanie dotyczy.
W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu.
Z treści art. 44 Kpa wynika, że muszą zaistnieć te dwie wyżej podane przesłanki, aby można było mówić o skuteczności doręczenia pisma stosownie do przepisu art. 44 Kpa.
Z akt sprawy administracyjnej wynika, że decyzja z dnia 5 sierpnia 2002 r. (...) była doręczona skarżącemu przez pocztę, listem poleconym za nr 51. Na kopercie znajduje się adnotacja, że przesyłkę awizowano 7 sierpnia 2002 r. i awizowano powtórnie w dniu 14 sierpnia 2002 r. Natomiast brak w aktach dowodu, aby przesyłkę tę pozostawiono na poczcie i umieszczono o tym zawiadomienie w skrzynce na korespondencję, czy na drzwiach adresata.
Z przeprowadzonego postępowania dowodowego na tę okoliczność, a mianowicie - pisma Urzędu Pocztowego W. 108 z dnia 22 października 2002 r. wynika, że drugiego awiza przesyłki nr 51 dokonano 16 sierpnia 2002 r., mimo, że z adnotacji znajdującej się na kopercie wynika, że drugie awizo miało być dokonane 14 sierpnia 2002 r., nadto podano, że doręczyciel nie wypełnił zwrotnego poświadczenia odbioru, na którym znajdowałoby się potwierdzenie o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym i o fakcie tym pozostawiono zawiadomienie w skrzynce pocztowej.
Z pisma tego wynika, że było pozostawione zawiadomienie o przesyłce w skrzynce lokatorskiej, że przesyłka czeka do odebrania 14 dni w urzędzie pocztowym.
Już z porównania daty awiza umieszczonej na kopercie i podanej w piśmie urzędu, wynika różnica w dacie awizowania tej przesyłki adresowanej do Krzysztofa K. Następna rozbieżność wynika z pisma, co do zwrotu pisma do nadawcy.
W piśmie Urzędu Pocztowego podano, że przesyłkę nr 51 zwrócono nadawcy 28 sierpnia 2002 r., a w piśmie Urzędu Pocztowego W. 12 podano, że przesyłkę zwrócono nadawcy 30 sierpnia 2002 r. Okoliczność ta ma znaczenie na ustalenie daty awiza przesyłki pocztowej. Gdyby przyjąć datę awizowania przesyłki w dniu 16 sierpnia 2002 r., tak jak przyjął sąd, a z pisma Urzędu Pocztowego W. 108 wynika, że przesyłkę pozostawiono w urzędzie nie na 7 dni, a na 14 dni i o fakcie tym został powiadomiony skarżący, to winna być zwrócona najwcześniej 30 sierpnia 2002 r., jeżeli zaś awiza dokonano 14 sierpnia 2002 r. o czym świadczy data umieszczona na kopercie, to zwrot mógł nastąpić najwcześniej 28 sierpnia 2002 r. Sąd nie zajął również stanowiska /w przypadku uznania prawidłowego pozostawienia powiadomienia o przesyłce w skrzynce pocztowej/ jakie znaczenie dla skuteczności doręczenia ma fakt pozostawienia w urzędzie pocztowym przesyłki dla skarżącego na okres 14-tu dni, a nie na siedem dni, jak wymaga przepis art. 44 Kpa. Przepis art. 44 Kpa stanowi, że pismo składa się na okres siedmiu dni i o tej okoliczności zawiadamia się osobę, do której skierowane jest pismo w sposób przewidziany w tym przepisie. Urząd pocztowy pozostawił pismo na 14 dni i o tej okoliczności mógł tylko poinformować skarżącego, gdyby fakt taki miał miejsce. Skarżący w piśmie nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 10 września 2002 r. złożył między innymi wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Pozostaje również do rozważenia, czy nie został zachowany termin do złożenia tego wniosku.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zawarte w uzasadnieniu wyroku, że z prośbą o przywrócenie terminu należy zwrócić się wówczas, gdy nastąpiło prawidłowe doręczenie decyzji, gdyż w przeciwnym wypadku termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie rozpoczyna biegu. Wymaga zatem ustalenia czy można uznać, że przesyłka nr 51 prawidłowo została /zgodnie z art. 44 Kpa/ doręczona skarżącemu, a gdyby uznać za prawidłowo doręczoną, to z jaką datą.
Prawidłowe ustalenie powyższego, pozwoli sądowi na zajęcie stanowiska co do konieczności rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu i zasadności wydanego w tym przedmiocie postanowienia.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 185 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ - orzekł jak w sentencji.