Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 3 sierpnia 2004 r., II SA/Wa 794/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę Tadeusza F. i uchylił zaskarżony rozkaz personalny Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia 26 lipca 2002 r., oraz utrzymany nim w mocy rozkaz personalny z dnia 29 czerwca 2002 r. Rozkazem tym Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego wypowiedział stosunek służbowy i zwolnił ze służby w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia decyzji kpt. Tadeusza F. W uzasadnieniu rozkazu podano m.in., iż zmniejszenie w stosunku do Urzędu Ochrony Państwa, struktury etatowej wynikło z likwidacji stanowisk, na które zabrakło pokrycia finansowego, co wymusiło konieczność dokonania zwolnień funkcjonariuszy w nowopowstałej Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego.
Na wydane decyzje Tadeusz F. wniósł skargę do sądu administracyjnego wnosząc o stwierdzenie ich nieważności. W skardze zarzucono rażące naruszenie zasad postępowania administracyjnego wskazanych w art. 6, art. 7, art. 9, art. 10, art. 11, art. 14 par. 2, art. 15, art. 16, art. 57 par. 1, art. 61 par. 4, art. 77 par. 1 i 4, art. 89, art. 131, art. 136, art. 155, art. 156 par. 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, a także art. 230 ust. 1 w zw. z art. 223 i art. 228 ust. 1 ustawy o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę uwzględnił, jednakże z przyczyn, które podniósł z urzędu.
Sąd stwierdził, że materialnoprawną podstawę decyzji o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego i zwolnieniu ze służby stanowił przepis art. 230 ust. 1 pkt 2, ust. 4, 7 i 8 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu /Dz.U. nr 74 poz. 676/. Stosownie do tej regulacji Szefowie ABW i AW, każdy w zakresie swojego działania, w terminie do 14 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, uwzględniając kwalifikacji zawodowe funkcjonariusza, jego przydatność do służby w ABW albo AW, a także wysokość posiadanych limitów zatrudnienia i środków budżetowych oraz planowaną strukturę organizacyjną, poinformują funkcjonariusza o wypowiedzeniu stosunku służbowego.
Sąd zauważył, że wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2004 r., K 45/02 /Dz.U. nr 109 poz. 1159/ Trybunał Konstytucyjny orzekł m.in. że art. 230 ust. 1 powołanej ustawy w zakresie, w jakim przewiduje na podstawie pkt 2 tego przepisu możliwość wypowiedzenia funkcjonariuszowi stosunku służbowego jest niezgodny z art. 7 i art. 60 Konstytucji Polskiej oraz że art. 230 ust. 7 tej ustawy w zakresie, w jakim wyłącza stosowanie przepisów art. 60 ust. 4 oraz art. 63 ustawy do funkcjonariusza, o którym mowa w art. 230 ust. 4 ustawy:
a/ jest niezgodny z art. 32 i art. 60 Konstytucji RP, b/ jest niezgodny z art. 25c Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych otwartego do pokoju w Nowym Jorku w dniu 19 grudnia 1966 r. /Dz.U. 1977 nr 38 poz. 167/.
Sąd I instancji uznał, że stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności wspomnianego przepisu z Konstytucją oznacza co do zasady, że przepis ten, w zakresie sprawy załatwionej na jego podstawie, nie może być uznany za właściwą podstawę prawną decyzji - rozkazu personalnego o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego i o zwolnieniu go ze służby.
W zaistniałej sytuacji zaistniała podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego określona w art. 145a Kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z czym Sąd I instancji uwzględnił skargę na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "b" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Tadeusz F., reprezentowany przez radcę prawnego Kazimierza M. żądając jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a w przypadku przyjęcia jedynie obrazy prawa materialnego -merytorycznego rozpoznania skargi i stwierdzenia nieważności zaskarżonego rozkazu personalnego oraz rozkazu poprzedzającego.
W skardze kasacyjnej postawiono zarzut naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 134 par. 1 w związku z art. 145 par. 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez brak rozpoznania zarzutów skargi w zakresie wystąpienia przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji - rozkazu personalnego na podstawie art. 156 par. 1 pkt 2 pkt 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. na przesłance wynikającej z art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Kolejny zarzut skargi kasacyjnej dotyczy naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 156 par. 1 pkt 2 i pkt 7 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 230 ust. 1 i art. 223 ust. 1 oraz art. 228 ust. 1 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu polegającą na braku stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji przez Sąd, wobec pominięcia przez organ administracji początku biegu czternastodniowego terminu przewidzianego w przepisie art. 230 powyższej ustawy i braku podstawy prawnej w dniu 29 czerwca 2002 r. do wydania zaskarżonej decyzji, co przesądza o jej kwalifikowanej wadze i nieważności oraz art. 190 ust. 4 Konstytucji RP i art. 145a Kodeksu postępowania administracyjnego polegającą na przyjęciu w orzeczeniu uwzględniającym skargę, że wobec stwierdzenia niezgodności ustawy z Konstytucją RP przez Trybunał Konstytucyjny zachodzi jedynie przesłanka wznowienia postępowania.
W uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej podniesiono m.in., że uchylony przez Sąd I instancji rozkaz został wydany na podstawie przepisu art. 230 ust. 1 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu, który wszedł w życie w dniu 29 czerwca 2002 r., jednakże upoważniał organ do wydania decyzji dopiero w dniu następnym tj. 30 czerwca 2002 r. W obszernym wywodzie wyrażono pogląd, iż stwierdzenie nieważności zaskarżonego rozkazu powinno mieć pierwszeństwo przed jego uchyleniem w oparciu o przesłankę wadliwości dającą podstawę do wznowienia postępowania. Dodatkowo tryb dokonania zwolnienia jednoznacznie wskazuje, że działania w celu wydania decyzji na podstawie art. 230 ust. 1 pkt 2 ustawy zostały podjęte przed wejściem w życie tej ustawy.
Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarżący zarzuca, że rozkaz zwalniający ze służby podlega stwierdzeniu nieważności, podczas gdy sąd stwierdził tylko naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Jest odrębnym zagadnieniem, która instytucja ma pierwszeństwo i jak rozstrzygnąć sprawę w razie zbiegu przyczyn powodujących nieważność i przyczyn wznowieniowych. Sąd nie rozważał tego zagadnienia, a przyczyny nieważności pominął. Skarga kasacyjna ma więc usprawiedliwioną podstawę. Nie wiadomo bowiem, czy - w przekonaniu sądu - przyczyny nieważności nie zachodzą, czy też wprawdzie zachodzą, lecz właśnie ustępują pierwszeństwa przyczynom wznowieniowym; sprawa zatem - chociaż rozstrzygnięta - nie jest w całości rozpoznana.
Stosownie do art. 134 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą, lecz nie oznacza to, aby - zanim dojdzie do rozstrzygnięcia - nie był obowiązany rozważyć zarzutów, wniosków oraz podstawy prawnej skargi, zwłaszcza zarzutu nieważności, od rozpoznania którego zależy przecież sposób rozstrzygnięcia sprawy.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na mocy art. 185 par. 1 i art. 203 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.