Uzasadnienie
OSK 1872/04
Komendant Powiatowy Policji w R. decyzją z dnia 15 maja 2003 r. (...) cofnął Robertowi C., funkcjonariuszowi Policji w służbie stałej, uprawnienia do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu wskazał, że funkcjonariusz miał przyznany równoważnik od dnia 7 września 1999 r. W dniu 15 stycznia 2003 r. przedstawiono mu propozycję objęcia lokalu mieszkalnego w budynku Rewiru Dzielnicowych w D. Przedmiotowy lokal znajdował się w miejscowości pobliskiej od miejsca pracy, spełniał też odpowiednie warunki. Tymczasem Robert C. bezzasadnie odmówił jego przyjęcia.
W odwołaniu funkcjonariusz podniósł, iż przydzielone mu mieszkanie nie spełnia odpowiednich warunków sanitarnych z uwagi na chorobę żony i syna, dla których pobyt w środowisku wiejskim, przy rozpoznanej alergii, może skutkować pogorszeniem stanu zdrowia.
Komendant Wojewódzki Policji decyzją z dnia 30 czerwca 2003 r. (...) utrzymał w mocy orzeczenie pierwszej instancji. Podkreślił przy tym, iż zgodnie z art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji /Dz.U. 2002 nr 7 poz. 58 ze zm./, policjantowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. W myśl art. 92 ust. 1 ustawy, jeżeli policjant lub członek jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, policjantowi przysługuje równoważnik pieniężny. Jest to świadczenie zastępcze przyznawane do czasu zrealizowania prawa do lokalu. Szczegółowe zasady jego przyznawania reguluje rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego /Dz.U. nr 100 poz. 918/. W myśl par. 1 ust. 2 pkt 4 powołanego rozporządzenia równoważnika nie przyznaje się policjantowi, jeżeli odmówił on przyjęcia lokalu mieszkalnego odpowiadającego przysługującym mu normom zaludnienia i znajdującego się w należytym stanie technicznym i sanitarnym. Zdaniem organu nie można w sposób jednoznaczny określić wpływu zamieszkania w miejscowości w której znajduje się proponowany lokal na stan zdrowia członków rodziny policjanta. Do stwierdzenia powyższego niezbędne byłoby bowiem przeprowadzenie badań specjalistycznych, do czego nie jest zobowiązany organ Policji.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Robert C. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podkreślił przy tym, że od chwili zaproponowania mu lokalu wskazywał w raportach i w odwołaniu na stan zdrowia żony i syna. Dodatkowo przedłożył zaświadczenie lekarskie stwierdzające przeciwwskazania pobytu syna na terenach wiejskich z uwagi na alergię.
Wyrokiem z dnia 21 lipca 2004 r. 3/II SA/Łd 1233/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdził naruszenie przez organ przepisów art. 7 i 77 Kpa, mające wpływ na wynik postępowania. Obowiązkiem organu administracyjnego jest bowiem dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego. Spoczywa w związku z tym na nim obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Tymczasem organ nie ustosunkował się do przedstawionych w sprawie dowodów. Rozpoznając sprawę ponownie winien więc zgromadzić i przeanalizować materiał w postaci zaświadczeń o stanie zdrowia członków rodziny znajdujących się pod stałą opieką lekarzy. W przypadku wątpliwości konieczne będzie dopuszczenie dowodu z opinii biegłych. Dopiero po przeprowadzeniu postępowania dowodowego możliwe będzie ustalenie, czy zamieszkanie w D. nie wpłynie negatywnie na stan zdrowia żony i syna funkcjonariusza.
W skardze kasacyjnej Komendant Wojewódzki Policji w Ł., działający za pośrednictwem radcy prawnego, wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił wyrokowi naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 88 ust. 1 i 92 ust. 1 ustawy o Policji oraz par. 1 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznawania cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, przez ich błędną wykładnię, polegającą na nieuwzględnieniu faktu, iż odmowa przyjęcia lokalu mieszkalnego jest bezzasadna, jeżeli odpowiada on normom zaludnienia i znajduje się w należytym stanie technicznym i sanitarnym. Podkreślił też, że wyrok narusza art. 7 i 77 Kpa, przez to, że nałożono na organ obowiązek ustalenia faktów, których stwierdzenie w myśl powołanych przepisów nie miało wpływu na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi organ wskazał, że na podstawie art. 88 ust. 1 ustawy o Policji jej organy realizują prawo do lokalu mieszkalnego przysługujące policjantowi, a nie jego rodzinie. Członków rodziny, o których mowa w art. 89 ustawy, uwzględnia się jedynie przy przydziale lokalu. Organy Policji mogą realizować uprawnienia policjantów jedynie w ramach posiadanych lokali. Nie mają obowiązku uwzględniania przy przydziale lokali stanu zdrowia członków rodziny policjanta, o ile nie wpływa to na zwiększenie norm zaludnienia. Stąd organ nie miał obowiązku badania stanu zdrowia żony i syna uprawnionego funkcjonariusza przed przydziałem lokalu. Dlatego też nie jest słuszny, zdaniem skarżącego, - zarzut naruszenia art. 7 i 77 Kpa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył że:
Skarga nie ma uzasadnionych podstaw. Zgodnie z art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji /Dz.U. 2002 nr 7 poz. 58 ze zm./ policjantowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. W świetle art. 89 ust. 1 ustawy członkami rodziny policjanta, których uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego są m.in. jego małżonek i dzieci. Na podstawie art. 92 ust. 1 ustawy policjantowi przysługuje równoważnik pieniężny, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Taka konstrukcja przepisów powoduje, że jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 grudnia 1998 r. I SA 2188/97, uprawnienie do lokalu mieszkalnego przysługuje policjantowi, a członków jego rodziny nie uważa się za uprawnionych, w rozumieniu art. 88 ust. 1 ustawy.
Powyższe nie oznacza jednak, iż członkowie rodziny uprawnionego funkcjonariusza nie są uwzględniani przy przydziale. Czym innym jest bowiem uprawnienie do lokalu, a czym innym uwzględnienie danej osoby przy przydziale do lokalu. Tego ostatniego nie można ograniczać jedynie do warunku wynikającego z art. 88 ust. 1 ustawy o Policji, który wskazuje, iż przy uprawnieniu policjanta uwzględnia się liczbę członków rodziny i ich uprawnienia wynikające z przepisów odrębnych. Nie jest to bowiem jedyna przesłanka w przypadku której bierze się pod uwagę stan rodzinny funkcjonariusza. Przepisy ustawy o Policji nie wskazują na warunki, jakim powinien odpowiadać dany lokal, z wyjątkiem miejsca jego położenia określonego w art. 88 ust. 4 ustawy. Warunki te wynikają z par. 1 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego /Dz.U. nr 100 poz. 918/. Na jego podstawie nie przyznaje się równoważnika m.in. wówczas, jeżeli funkcjonariusz bezzasadnie odmówił przyjęcia lokalu mieszkalnego odpowiadającego przysługującym mu normom zaludnienia i znajdującego się w należytym stanie technicznym i sanitarnym. Przepisy rozporządzenia nie odnoszą przy tym stanu technicznego i sanitarnego jedynie do osoby uprawnionego. Wykładnia celowościowa przemawia natomiast za tym, iż jeżeli przy przydziale lokalu uwzględnia się rodzinę funkcjonariusza, co wynika wyraźnie z art. 89 ust. 1 ustawy, to powinno to odnosić się także do stanu technicznego i sanitarnego lokalu. Reasumując, nie można z art. 88 ustawy o Policji wyprowadzać wniosku, iż stan rodzinny ma wpływ tylko na normy zaludnienia. Przepis ten reguluje bowiem jedynie kwestię wielkości lokalu i jego położenia, nie dotyczy natomiast innych jego warunków. Z art. 89 ust. 1 wynika zaś, że członków rodziny w nim wymienionych uwzględnia się przy przydziale lokalu, a nie tylko przy określeniu jego wielkości.
Stąd stan zdrowia członków rodziny był w świetle powołanych wyżej przepisów okolicznością istotną dla sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny słusznie przyjął, że brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w tej mierze stanowił naruszenie art. 7 i 77 Kpa, w szczególności, iż funkcjonariusz powoływał się na określone dowody, świadczące o chorobie żony i syna. W takiej sytuacji organ nie tylko był zobowiązany do zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, ale winien był wypowiedzieć się co do przedstawionych dowodów, tym bardziej, gdy chciał im odmówić wiarygodności i mocy dowodowej.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w zaskarżonym wyroku naruszenia prawa.
Stąd Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./.