Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 2 września 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia 27 kwietnia 2004 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wraz z poprzedzającym je postanowieniem z dnia 20 stycznia 2004 r., zasądził na rzecz skarżącego J. S. koszty sądowe oraz stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Uzasadniając rozstrzygnięcie Sąd wyjaśnił, że nie podziela podstawowej tezy organu, jakoby nie wysłanie wniosku w pierwszych trzech dniach biegu terminu do jego wniesienia miało świadczyć o tym, że J. S. nie dołożył wszelkiej staranności aby dokonać czynności procesowej w terminie i dopuścił się co najmniej lekkiego niedbalstwa, co w konsekwencji dowodzi jego winy w uchybieniu terminu.
Sąd nie podzielił również tezy zawartej w cytowanym przez organ wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1656/97, zgodnie z którą warunkiem przywrócenia terminu jest istnienie przeszkód niezależnych od strony przez cały czas biegu terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej.
Sąd podzielił natomiast pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 lipca 1999 r. sygn. akt III SA 7185/98, który stwierdził, że "strona może podjąć kroki w kierunku wniesienia odwołania w dowolnym czasie w ramach terminu do wniesienia odwołania i jest to jej prawo określone ustawowo", a przede wszystkim, że "błędem jest upatrywanie w fakcie oczekiwania z wniesieniem odwołania do ostatniego dnia terminu, elementu zawinienia powstałej sytuacji, która spowodowała uchybienie terminu do wniesienia odwołania".
Sąd podzielił również pogląd pełnomocnika skarżącego, podnoszącego, że przepis art. 58 § 1 KPA "tym tylko różni się od przepisów art. 168 § 1 kpc czy art. 86 § 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, że werbalizuje obowiązek uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez winy strony", bowiem istota tych przepisów jest identyczna, zatem przepisy te powinny być podobnie wykładane.
W skardze kasacyjnej Prezes IPN zarzucił, powołując art.174 pkt.2 oraz art.145 §1pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, naruszenie przepisów postępowania administracyjnego polegające na błędnej wykładni art. 58 § 1 kpa poprzez błędną interpretację pojęcia "uprawdopodobnienia", co miało wpływ na wynik sprawy.
Wniesiono o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpatrzenia.
Uzasadniając zarzuty i wnioski skargi organ przytoczył – istotne okoliczności sprawy, w tym fakt, że kwestionowane przez J. S. postanowienie Prezesa IPN z dnia 28 października 2003 r. o odmowie wydania zaświadczenia stwierdzającego, że J. S. jest osobą pokrzywdzoną w rozumieniu art. 6 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o IPN Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz.U. Nr 155, poz. 1016 ze zm.) ze stosownym pouczeniem co do trybu wniesienia środka odwoławczego doręczone zostało J. S. w dniu 3 listopada 2003 r., co skarżący potwierdził.
Wniosek zawierający prośbę o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. S. skierował do IPN-u w dniu 20 listopada 2003 r.
W piśmie J. S. przyznał, że spóźnił się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdyż pismo (wniosek), noszące datę 10 listopada 2003 r., wysłane zostało w dniu 12 listopada 2003 r., a więc – po upływie 7-dniowego terminu określonego dla tej czynności. Na przeszkodzie do wysłania pisma w terminie stanęła choroba J. S., trwająca od 7 do 13 listopada 2003 r., polegająca na "niezdolności do zajęć z powodu choroby serca".
W ocenie organu skarżącego, przywołującego na potwierdzenie prawidłowości swoich poglądów liczne orzeczenia NSA i SN, wnioskujący dopuścił się winy w uchybieniu terminu i nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, czego wymaga art. 58 § 1 KPA.
Odmienna wykładnia przepisu i ocena okoliczności faktycznych dokonana przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest błędna, pomija orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego powstałe na gruncie przepisu art. 58 § 1 KPA oraz poglądy doktryny.
Nadto, zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, błędna jest ocena Sądu odnosząca się do wątpliwości organu co do charakteru choroby J. S., skoro wnioskujący mógł w dniu 12 listopada 2003 r. (a więc – przed "końcem" choroby) wysłać osobiście wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
O oddalenie skargi kasacyjnej wniósł – w odpowiedzi na tę skargę – pełnomocnik Jerzego Skwary.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z brzmieniem art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
Strona skarżąca kwestionuje wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 września 2004 r. wydany w następującym stanie faktycznym sprawy:
Jerzemu Skwarze, wnioskującym o wydanie zaświadczenia stwierdzającego, że jest osobą pokrzywdzoną w rozumieniu art. 6 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz.U. Nr 155, poz. 1016 ze zm.) w dniu 3 listopada 2003 r. doręczono postanowienie nr 3/03 Prezesa IPN z dnia 28 października 2003 r. odmawiające wydania zaświadczenia żądanej treści (dowód: akta adm.).
W końcowej części uzasadnienia postanowienie zawiera pouczenie o terminie i trybie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (dowód: akta adm.).
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, datowany "10 listopada 2003 r." złożony został przez zainteresowanego w dniu 12 listopada 2003 r. (dowód: odcisk stempla pocztowego na kopercie akta adm.).
Wniosek, odwołujący się do kwestii merytorycznych, nie zawierał wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia.
Postanowieniem znak [...] z dnia 26 listopada 2003 r. Prezes IPN sprostował z urzędu oczywistą pomyłkę w postanowieniu Nr 3/03 z dnia 28 października 2003 r. (dowód: akta adm.).
W dniu 20 listopada 2003 r. J. S. złożył wniosek "o przywrócenie terminu do wniesienia /.../ odwołania" (tj. – wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – dowód: akta adm.).
Do wniosku dołączono zaświadczenie lekarskie z dnia 7 listopada 2003 r. stwierdzające, że J. S. leczy się z powodu choroby wieńcowej serca, od 07.11. do 13.11.2003 r. niezdolny do zajęć, wydane w celu przedłożenia w IPN (dowód: akta adm.).
Postanowieniem Nr 1/04 z dnia 20 stycznia 2004 r. Prezes IPN na podstawie art. 58 § 1 KPA odmówił J. S. przywrócenia terminu przewidzianego do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Nr 3/03 z dnia 28 października 2003 r.
W postanowieniu Nr 1/04 nie odniesiono się do terminu złożenia prośby o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W uzasadnieniu postanowienia organ ocenił, że w okolicznościach faktycznych sprawy wnioskujący nie uprawdopodobnił, iż uchybił terminowi do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy bez własnej winy.
Rozpatrzywszy kolejny wniosek J. S. Prezes IPN postanowieniem
Nr 10/04 z dnia 27 kwietnia 2004 r. utrzymał w mocy postanowienie Nr 1/04 z dnia 20 stycznia 2004 r. o odmowie przywrócenia Jerzemu Skwarze terminu przewidzianego do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zaskarżonej postanowieniem Nr 3/03 z dnia 28 października 2003 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zaskarżonym skargą kasacyjną Prezesa IPN, wyrokiem z dnia 2 września 2004 r. w sprawie sygn. akt V SA/Wa 1733/04 uchylił postanowienie Prezesa IPN Nr 10/04 i Nr 1/04 z dnia 20 stycznia 2004 r., a w uzasadnieniu – odmiennie niż uczynił to organ – ocenił okoliczności faktyczne sprawy, a w szczególności – fakt, czy J. S. uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Zgodnie z art. 174 ppsa skargę kasacyjną oprzeć można na następujących podstawach:
- naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie albo
- naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zarzucając wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, polegającego na błędnej wykładni przepisu art. 58 § 1 KPA poprzez błędną interpretację pojęcia "winy" oraz błędną interpretację pojęcia "uprawdopodobnienia" (o których mowa w cyt. przepisie) skarżący podnosi, że naruszenia te miały istotny wpływ na wynik sprawy.
Następstwem uchylenia przez Sąd zaskarżonych postanowień Prezesa IPN z dnia 27 kwietnia 2004 r. Nr 10/04 i z dnia 20 stycznia 2004 r. Nr 1/04, czyli – wynikiem sprawy, jest konieczność ponownego rozpatrzenia wniosków Jerzego Skwary zawartych w piśmie z dnia 20 listopada 2003 r., na podstawie odnośnych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego tj. art. 58 § 1-3, w przewidzianej tymi przepisami kolejności.
.
W stanie faktycznym sprawy opisane przez skarżącego naruszenia przepisów postępowania nie miały zatem istotnego wpływu na wynik sprawy, co zarzucono w skardze kasacyjnej.
Podstawy prawne analizowanego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wskazane w końcowej części uzasadnienia, w tym – art. 135 i 145 § 1 pkt 1 lit.a i c ppsa obligują Sąd do uchylenia kontrolowanego aktu w przypadku stwierdzenia naruszeń prawa materialnego lub przepisów postępowania jeżeli miały lub mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd wskazał w końcowej części uzasadnienia, że w toku postępowania administracyjnego nie rozważono wszystkich kwestii, co w powiązaniu z podstawą prawną wyroku, a w szczególności cyt. już art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ppsa oznacza wskazanie na potrzebę ponownego przeanalizowania sprawy z wniosku Jerzego Skwary z zachowaniem wszystkich zasad i przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.
Z powyższych względów Sąd oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ppsa uznając, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw.