Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 9.07.2004 r. II SA 2184/03, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Wojewody M. z dnia 7.05.2003 r. (...) i decyzję Starosty O. z dnia 21.03.2003 r. (...) w przedmiocie odmowy przyznania Zbigniewowi O. prawa do zasiłku przedemerytalnego. Wojewódzki Sąd przedstawił następujący stan sprawy: Zbigniew O. został zarejestrowany jako bezrobotny dnia 13.03.2002 r., od dnia 21.03. do dnia 1.04.2002 r., otrzymywał zasiłek dla bezrobotnych, dnia 2.04.2002 r. podjął pracę, w związku z czym utracił status bezrobotnego i prawo do zasiłku dla bezrobotnych, po raz kolejny zarejestrował się w Urzędzie Pracy w dniu 1.12.2002 r.; zasiłek dla bezrobotnych otrzymywał od 2.12.2002 r. do 5.01.2003 r., z dniem 6.01.2003 r. podjął pracę, tracąc status bezrobotnego i prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Dnia 12.03.2003 r. wystąpił o przyznanie zasiłku przedemerytalnego, dołączając kopie świadectw pracy, przy czym udokumentował łącznie 28 lat i 10 miesięcy okresu uprawniającego do zasiłku, w tym 17 lat i 3 dni pracy w szczególnych warunkach, jednak organy odmówiły prawa do zasiłku uznając, iż nie spełnia do niego warunków, nie figurując do dnia 12.01.2002 r., jak i w dniu złożenia wniosku jako bezrobotny i nie posiadając wymaganego stażu pracy. Uchylając decyzje organów obu instancji Wojewódzki Sąd stwierdził następująco: materialnoprawne przesłanki prawa do zasiłku określa art. 37j ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 2001 nr 6 poz. 56 ze zm./, zgodnie z którym zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, który obowiązywał do dnia 31.12.2001 r. Z dniem 1.01.2002 r. przepis ten został skreślony art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakresie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i Wojewódzkich Komisji dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwianiu zatrudnienia absolwentom szkół /Dz.U. 2001 nr 154 poz. 179/, a w myśl jej art. 11 ust. 2 osoby, które przed dniem jej wejścia w życie zarejestrowały się w państwowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, nabywają oraz zachowują do niego prawo na dotychczasowych zasadach. Oznacza to, że z dniem 1.01.2002 r. została zniesiona możliwość nabywania prawa do zasiłku przedemerytalnego, a uprawnienia do niego zachowały tylko osoby zarejestrowane przed dniem 1.01.2002 r., o ile spełniały też, przed tą datą, warunki do nabycia prawa do tego zasiłku. Ustawa ta weszła w życie dnia 31.12.2001 r., co spowodowało, że osoby, z którymi rozwiązano stosunek pracy w tym okresie utraciły prawo do zasiłku przedemerytalnego, mimo, iż legitymowały się wiekiem i okresem zatrudnienia, gdyż tego dnia nie mogły się zarejestrować w urzędzie pracy. Regulację tę zmieniła ustawa z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz o systemie oświaty /Dz.U. 2003 nr 6 poz. 65/, której art. 3 ust. 2 stanowił, że prawo do zasiłku przedemerytalnego na zasadach określonych w przepisach ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu obowiązującym w dniu 31.12.2001 e. przysługuje bezrobotnym, którzy w dniu 12.01.2002 r. spełniali warunki do ich nabycia. Z treści tego przepisu wynika, że zasiłek przedemerytalny nie otrzyma tylko ten, kto w dacie złożenia wniosku spełniał warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, zatem nie można podzielić poglądu organów, iż przepis ten zabezpieczał uprawnienia do zasiłku przedemerytalnego tylko osobom zarejestrowanym w powiatowym urzędzie pracy przed 12.01.2002 r., gdyż gdyby zamiarem ustawodawcy było zawężenie stosowania tego przepisu tylko do takich osób to wyraźnie by to uczynił, a skoro takiego wymogu nie przewidział, to nie można w drodze zawężającej wykładni ograniczać stosowanie go do postulowanego przez organy kręgu osób. Zaskarżona decyzja została zatem wydana z naruszeniem art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 20.12.2002 r. i wobec tego kwestia uprawnień Zbigniewa O. wymaga ponownego rozpatrzenia przy uwzględnieniu oceny prawnej tego wyroku.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Wojewoda M., domagając się jego uchylenia w całości oraz przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi do ponownego rozpoznania i zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz o systemie oświaty /Dz.U. 2003 r. nr 6 poz. 65/. W uzasadnieniu skargi Wojewoda stwierdził, co następuje: przyjęcie wykładni dokonanej przez Sąd w praktyce oznaczałoby, że nie ma żadnej daty końcowej, do której możliwe jest przyznawanie zasiłków przedemerytalnych i powinny one być przyznawane nadal na warunkach określonych w nieobowiązującej ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, na mocy uchylonego z dniem 1.01.2002 r. art. 37j tej ustawy. Uchylenie tego przepisu oznacza, że zasiłki przedemerytalne zostały zlikwidowane, natomiast zmiana jaka nastąpiła na mocy art. 3 ustawy z dnia 20.12.2002 r. spowodowała tylko rozszerzenie możliwości przyznania tych zasiłków osobom, które zarejestrowały się w powiatowych urzędach pracy do dnia 12.01.2002 r., gdyż celem tej nowelizacji było umożliwienie przyznania zasiłków osobom, których stosunek pracy ustał w ostatnich dniach grudnia 2001 r. i nie miały one możliwości zarejestrowania się w urzędach pracy przed dniem 1.01.2002 r. Przepis ten nie spowodował przywrócenia zasiłków, gdyż gdyby ustawodawca miał takie intencje uczyniłby to w sposób wyraźny, przywracając uchylony art. 37j. Nadto za błędnym stanowiskiem Sądu przemawia to, że art. 3 ustawy z dnia 20.12.2002 r. wyraźnie wskazuje, że zasiłki i świadczenia przedemerytalne przysługują osobom bezrobotnym, zatem nie może być stosowany do osób, które statusu takiego nie miały, a jednym z warunków koniecznych takiego statusu jest rejestracja we właściwym urzędzie pracy, zaś osoba, która nie jest zarejestrowana nie może nabyć takiego statusu i tym samym prawa do zasiłku dla bezrobotnych, a co za tym idzie zasiłku przedemerytalnego. Ponieważ Zbigniew O. zarejestrował się po dniu 12.01.2002 r. art. 3 noweli nie obejmuje go.
Odpowiadając na skargę kasacyjną Zbigniew O. stwierdził, że nie zawiera ona żadnych nowych argumentów i nie powinna wpływać na wyrok Wojewódzkiego Sądu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodzić należy się z zarzutem skargi kasacyjnej co do błędnej wykładni art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz o systemie oświaty /Dz.U. 2003 nr 6 poz. 65/ zaprezentowanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym wyroku.
Zgodnie z tym przepisem prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego na zasadach określonych w przepisach ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu obowiązującym w dniu 31.12.2001 r., przysługuje bezrobotnym, którzy do dnia 12.01.2002 r. spełnili warunki do ich nabycia. Zasadnicze znaczenie przy ustalaniu prawa do tego zasiłku ma zatem ustalenie co oznacza pojęcie "bezrobotny" użyte w tym przepisie.
Art. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu zawierał definicję pojęć użytych w ustawie, w tym w punkcie 2-gim definicji "bezrobotnego". Zgodnie z nią bezrobotny to osoba (...) niezatrudniona i nie wykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy (...), nie ucząca się w systemie dziennym, zarejestrowana we właściwym dla miejsca zameldowania powiatowym urzędzie pracy, jeżeli (...). Skoro ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu wyraźnie określiła jaką osobę należy rozumieć za posiadającą status bezrobotnego, to na użytek art. 3 ust. 1 cyt. ustawy o zmianie tej ustawy nie może być przyjęta inna definicja, aniżeli wynikająca ze słownika wyrażeń ustawowych.
Bezrobotny, o którym mowa w tym przepisie, to nie stan faktyczny, ale kategoria prawna. Nie wystarczyło dla nabycia zasiłku przedemerytalnego, na zasadach wynikających z tego przepisu, pozostawać faktycznie bez pracy, ale stan ten musiał być potwierdzony prawnie, tj. rejestracją we właściwym powiatowym urzędzie pracy, bo tylko taka osoba była bezrobotną w rozumieniu ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Zbigniew O. nie był zarejestrowany jako osoba bezrobotna, co jest w sprawie bezsporne, a wobec tego nie był bezrobotnym w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Wobec powyższego skarga kasacyjna musiała być uwzględniona, jako posiadająca usprawiedliwione podstawy, a że zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, mając na uwadze, że decyzje organów wydane w sprawie nie naruszają prawa.