Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 10 września 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę Polskiej Telefonii Komórkowej "[...]" Sp. z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia 19 kwietnia 2002 r., którą organ ten uchylił decyzję wójta gminy [...] z dnia 19 grudnia 2001 r. i odmówił ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji skarżącej – stacji bazowej telefonii komórkowej na działce nr. [...].
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana po rozpoznaniu odwołania małżonków D. i W. J., którzy zarzucili, że planowana inwestycja narusza ich interes prawny, ponieważ pogorszy walory krajobrazowe okolicy, w której prowadzą gospodarstwo agroturystyczne i jest sprzeczna z przepisami o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem art. 107 k.p.a., ponieważ uzasadnienie decyzji nie zostało podpisane, co uzasadnia uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty przez organ odwoławczy. Zdaniem organu odwoławczego działka położona jest na terenie określonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jako tereny rolne. Planowana inwestycja nie należy do urządzeń służących podstawowej funkcji terenu, a wobec tego jest niezgodna z przeznaczeniem tego terenu w planie. Sąd oddalając skargę podzielił stanowisko organu odwoławczego, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana z rażącym naruszeniem art. 107 k.p.a., w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ponieważ nie zostało podpisane uzasadnienie decyzji oraz pouczenie o środkach zaskarżenia. W takiej sytuacji organ odwoławczy może jedynie uchylić i zmienić decyzję organu pierwszej instancji albo uchylić taką decyzję i umorzyć postępowanie w pierwszej instancji. Oznacza to, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., a wobec tego skarga podlega oddaleniu. Niezależnie od tego Sąd stwierdził, iż nie podziela stanowiska organu odwoławczego co do tego, że urządzenia w postaci stacji bazowej telefonii komórkowej nie można zaliczyć do infrastruktury technicznej służącej funkcji podstawowej terenów określonych jako rolne w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
W skardze kasacyjnej Polska Telefonia Komórkowa "[...] podniosła zarzut naruszenia art. 138 § 1 i 3 oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.. Po pierwsze, zdaniem skarżącej, to że wójt gminy [...] nie podpisał uzasadnienia decyzji nie może być kwalifikowane jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ponieważ jest to jedynie formalne uchybienie, które nie wpływa na ważność decyzji, ponieważ nie jest elementem niezbędnym decyzji. Po drugie, gdyby nawet przyjąć, że decyzja organu pierwszej instancji była dotknięta tak ciężką wadliwością, to w postępowaniu odwoławczym wyłączone jest "stosowanie sankcji nieważności", a wobec tego organ odwoławczy musi wydać decyzję zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., a więc uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania. Na takie rozstrzygnięcie wskazywał również obowiązujący w dacie wydania zaskarżonej decyzji przepis art. 138 § 3 k.p.a.. Dodatkowo skarżąca podniosła, że pomimo iż oczekuje na załatwienie sprawy od lutego 2001 r., sprawa nie została rozpatrzona sprawiedliwie zgodnie z wymogami określonymi w art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazując takie podstawy kasacyjne skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 138 § 1 i 3 oraz art. 156 § 1 k.p.a. nie są uzasadnione. Wydanie przez organ pierwszej instancji decyzji, która nie zawierała uzasadnienia, ponieważ uzasadnienie dołączone zostało do decyzji i nie było podpisane, stanowiło naruszenie przepisów o postępowaniu /art. 107 k.p.a./, które obligowało organ odwoławczy do uchylenia takiej decyzji. Dlatego też Sąd prawidłowo ocenił, iż stanowisko organu odwoławczego w tym zakresie było prawidłowe. Ocena czy wada decyzji organu pierwszej instancji była naruszeniem przepisów o postępowaniu, które mogło być zakwalifikowane jako rażące naruszenie prawa, jest dokonywana w postępowaniu odwoławczym, a wobec tego efektem tej oceny jest wydanie przez organ odwoławczy decyzji na podstawie art. 138 § 1 i 2 k.p.a. Sąd słusznie podzielił stanowisko organu odwoławczego, że w takim przypadku organ odwoławczy mógł uchylić zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w całości i orzec co do istoty sprawy na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a..Nie jest trafny zarzut skarżącej, że uchybienie organu pierwszej instancji nie stanowiło rażącego naruszenia prawa, ponieważ decyzja tego organu zawierała konieczne elementy decyzji, a wobec tego uchybienie polegające na braku uzasadnienia nie powinno skutkować jej uchyleniem. Bez względu bowiem na to, czy brak uzasadnienia decyzji oceni się jako rażące naruszenie prawa, czy tylko jako naruszenie prawa, organ odwoławczy w takiej sytuacji powinien co do zasady uchylić decyzję organu pierwszej instancji i orzec co do istoty sprawy. W żadnym razie nie można podzielić poglądu, że w takim przypadku konieczne było uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie temu organowi sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.. Za takim poglądem nie przemawia, wbrew stanowisku wyrażonemu w skardze kasacyjnej, treść przepisu art. 138 § 3 k.p.a., który obowiązywał w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Przepis ten ograniczał możliwość wydania decyzji reformatoryjnej przez organ odwoławczy w sprawach należących do właściwości organów jednostek samorządu terytorialnego jedynie w odniesieniu do tzw. decyzji uznaniowych, a więc w przypadku, gdy przepisy prawa nie pozostawiały sposobu rozstrzygnięcia sprawy uznaniu organu samorządowego, organ odwoławczy był uprawniony do wydania decyzji uchylającej i rozstrzygającej sprawę co do istoty. Niewątpliwie decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu nie należy do decyzji uznaniowych.
Zasadny jest natomiast zarzut naruszenia przepisu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który określa prawo każdego do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez Sąd. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, iż Sąd jednocześnie stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr. 153, poz. 1270 ze zm./ skargę oddalił oraz nie podzielił stanowiska organu co do meritum sprawy, iż nie można ustalić warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie stacji bazowej telefonii komórkowej na terenie, który w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jest określony jako teren rolny. Sąd, w szczególności nie podzielił stanowiska organu odwoławczego, że stacji bazowej telefonii komórkowej nie można zaliczyć do urządzeń infrastruktury technicznej służących "funkcji podstawowej ustalonej w planie dla terenów rolnych". Wynika z tego, że Sąd podzielił zarzuty strony skarżącej, iż decyzja organu odwoławczego orzekająca co do istoty sprawy, odmawiająca ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu jest dla stacji bazowej telefonii komórkowej na działce w Kuźnicy Czarnkowskiej jest wadliwa, jednakże skargę oddalił. Wystąpiła więc sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy wyrokiem a uzasadnieniem tego wyroku, w którym Sąd stwierdza, że nie podziela stanowiska organu w zakresie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Takie rozpoznanie sprawy przez Sąd narusza wyrażoną w art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadę określającą prawo każdego do sprawiedliwego rozpoznania sprawy. Nie można bowiem uznać za sprawiedliwe takie rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny, gdy sąd ocenia rozstrzygnięcie organu administracji co do istoty sprawy za wadliwe, choć nie wskazuje przepisów które zostały naruszone, jednakże oddala skargę z tego powodu, że przepisy procesowe, które w tym przypadku mają drugorzędne znaczenie zostały przez organ prawidłowo zastosowane. Należy przy tym zwrócić uwagę, że skarżący kwestionował w skardze przede wszystkim legalność decyzji w zakresie odmowy ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla zamierzonej inwestycji.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględnił skargę kasacyjną oraz uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz skarżącej które obejmują opłatę za sporządzenie uzasadnienia wyroku – 100 zł, opłatę od skargi kasacyjnej – 250 zł i 180 zł tytułem zastępstwa procesowego, Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 Prawa postępowaniu przed sądami administracyjnymi.