Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 maja 2004 r. I SA 1872/02 oddalił skargę Marka S. na decyzję Komendanta Głównego Policji w W. z dnia 13 czerwca 2002 r. (...) w przedmiocie pomocy finansowej.
W uzasadnieniu wyroku Sąd powołał się na ustalenia wynikające z przeprowadzonego postępowania administracyjnego, w którym Komendant Policji decyzją (...) z dnia 4 kwietnia 2002 r. na podstawie art. 104, art. 107 Kpa, art. 94 ust. 1 i 2, art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. - o Policji /t.j. Dz.U. 2002 nr 7 poz. 58/, art. 29 ust. 1 i art. 30 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. - o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin /Dz.U. nr 53 poz. 214/, w oparciu o par. 1, par. 6 ust. 1 pkt 2 lit. "a", par. 6 ust. 2 i par. 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów /Dz.U. nr 131 poz. 1468/ zakończył z urzędu pomoc finansową Markowi S. i ustalił przysługującą pomoc finansową w wysokości 5.312 złotych.
Rozpatrując odwołanie strony Komendant Główny Policji decyzją (...) z dnia 13 czerwca 2002 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy stwierdzając, iż w obecnie obowiązującym stanie prawnym do zamiany pomocy finansowej zaliczkowej na pomoc finansową w pełnej wysokości nie jest wymagany wniosek strony - par. 6 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia z dnia 17 października 2001 r. Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji /Dz.U. nr 131 poz. 1468/.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Marek S. zarzucił brak podstawy prawnej, poprzez wydanie zaskarżonej decyzji z powołaniem się na przepisy prawa, które nie mają do niego zastosowania, naruszenie art. 61 Kpa przez wydanie decyzji obu organów bez wniosku i zgody skarżącego, błędne zastosowanie art. 94 ustawy o Policji, naruszenie art. 92 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji RP.
Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpatrując skargę na podstawie art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./ stwierdził, że w dacie podejmowania przez Komendanta Stołecznego Policji decyzji z dnia 4 kwietnia 2002 r. (...) w obrocie prawnym pozostawała decyzja z dnia 21 lipca 1977 r. (...) Komendanta Milicji Obywatelskiej o przydziale Markowi S. mieszkania funkcyjnego oznaczonego nr 57 w budynku położonym w W. przy ul. M. 85.
Zgodnie z par. 6 ust. 1 pkt 2 lit. "a" rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. - w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów /Dz.U. nr 131 poz. 1468/ - w przypadku, gdy policjant skorzystał z pomocy finansowej w formie zaliczkowej przed dniem 30 października 1997 r., jeżeli cel pomocy finansowej nie został zrealizowany, a została ona udzielona na budowę, remont lub modernizację lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub domu jednorodzinnego, wydaje się decyzję o przyznaniu pomocy finansowej w pełnej przysługującej wysokości, według stawek i na zasadach obowiązujących w dniu, w którym upłynęły trzy lata od dnia wydania decyzji o pozwoleniu na budowę.
W powyższej sprawie zachodzi wyżej powołana okoliczność. Skarżący decyzją (...) z dnia 27 września 1988 r. Zastępcy Naczelnika Wydziału Architektury i Budownictwa w K. otrzymał pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego, jednorodzinnego w S., gmina K. i na jego wniosek została mu przydzielona pomoc finansowa w formie zaliczki, na przedmiotową inwestycję.
Przyznanie pomocy finansowej, w pełnej wysokości winno nastąpić w wysokości i na zasadach określonych przepisami, obowiązującymi na dzień 27 września 1991 r., kiedy upływał trzyletni termin. Zgodnie z par. 6 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia z dnia 17 października 2001 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zamiana pomocy finansowej zaliczkowej na pomoc finansową w pełnej wysokości może nastąpić z urzędu, a więc nie jest konieczny wniosek strony.
Przepis par. 6 ust. 2 ww. rozporządzenia stanowi, iż w stosunku do policjanta zajmującego lokal mieszkalny będący w dyspozycji organu decyzję o przyznaniu pomocy finansowej, o której mowa w ust. 1, wydaje się pod warunkiem opróżnienia tego lokalu przez wszystkie zamieszkałe w nim osoby i przekazania lokalu do dyspozycji organu w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty pomocy finansowej, pod rygorem zwrotu przyznanej pomocy.
Zamiana pomocy finansowej zaliczkowej na pomoc finansową w pełnej wysokości w obecnym stanie prawnym może nastąpić z urzędu, nie jest wymagany wniosek strony, a zatem twierdzenie Marka S., iż nie występował on z wnioskiem o zamianę pomocy finansowej zaliczkowej na pomoc finansową w pełnej wysokości nie ma wpływu na orzeczenie organu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Marek S. reprezentowany przez adwokata zarzucając obrazę art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" i art. 151 w związku 134 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ w związku z par. 6 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów /Dz.U. nr 131 poz. 1468/ w związku z art. 162 par. 1 Kpa i art. 61 Kpa przez błędną interpretację tych przepisów i ich naruszenia, przy czym obraza tych przepisów nie tylko mogła ale miała istotny wpływ na wynik sprawy i na mocy art. 185 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącego wskazał, iż przedmiotem rozpatrywanej sprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym była decyzja o zakończeniu pomocy finansowej, a Sąd w uzasadnieniu wyroku wypowiedział się na temat postępowania dotyczącego opróżnienia lokalu czym naruszył art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Poniósł także, iż Sąd błędnie zinterpretował przepis par. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. /Dz.U. nr 131 poz. 1468/.
Zdaniem skarżącego skoro nie opróżnił on przydzielonego mu lokalu organ I instancji, a więc Komendant Stołeczny Policji powinien był stwierdzić wygaśnięcie decyzji o przyznaniu uzupełniającej pomocy finansowej, a gdy tego nie zrobił powinien to naprawić organ II instancji.
Skoro zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 162 par. 1 pkt 2 Kpa to Sąd oddalając skargę naruszył art. 151 i 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Ponadto naruszony został przepis art. 145 par. pkt 1 lit. "c" powołanej ustawy w związku z art. 61 Kpa. Przepis par. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. nie określa, czy postępowanie toczy się z urzędu, czy na wniosek.
W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że jeżeli postępowanie dotyczy praw, a nie obowiązku zainteresowanego za wyjątkiem art. 61 par. 2 Kpa nie może toczyć się z urzędu. Przyznanie pomocy finansowej dotyczy uprawnień osoby, która taką pomoc uzyskuje. Przedmiotem tej sprawy jest tylko przyznanie pomocy finansowej, zatem postępowanie w tym zakresie może być wszczęte tylko na wniosek. Wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej nastąpiło z naruszeniem art. 61 Kpa, a Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uchylając z tego powodu zaskarżonych decyzji naruszył art. 145 par. 1 lit. "c", a oddalając skargę naruszył art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Jako nietrafny ocenić należy zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez sąd art. 134 par. 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W tej sprawie rozstrzygnięcie /osnowa decyzji/ dotyczy zakończenia z urzędu pomocy finansowej i ustalenia jej wysokości dla Marka S. Przedmiotem kontroli sądu pod względem zgodności z prawem była zatem decyzja zawierająca powołane rozstrzygnięcie. Zauważyć należy, że zamieszczenie przez sąd fragmentu uzasadnienia decyzji organu oraz przepisu prawa nakazującego wydanie decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego nie oznacza, że uczyniono to przedmiotem rozpoznania.
Wskazany jako naruszony przez sąd przepis par. 6 ust. 1 pkt 2 lit. "a" i ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów /Dz.U. nr 131 poz. 1468/ stanowi, że w przypadku, gdy policjant skorzystał z pomocy finansowej w formie zaliczkowej przed dniem 30 października 1997 r., jeżeli cel pomocy finansowej nie został zrealizowany, a została ona udzielona na budowę, remont lub modernizację lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub dom jednorodzinny, wydaje się decyzję o przyznaniu pomocy finansowej w pełnej przysługującej wysokości, według stawek i na zasadach obowiązujących w dniu, w którym upłynęły 3 lata od dnia wydania decyzji o pozwoleniu na budowę.
W stosunku do policjanta zajmującego lokal mieszkalny będący w dyspozycji organu decyzję o przyznaniu pomocy finansowej, o której mowa w ust. 1, wydaje się pod warunkiem opróżnienia tego lokalu przez wszystkie zamieszkałe w nim osoby i przekazania lokalu do dyspozycji organu w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty pomocy finansowej, pod rygorem zwrotu przyznanej pomocy.
Analiza cytowanego przepisu rozporządzenia wbrew stanowisku pełnomocnika skarżącego upoważnia do stwierdzenia, iż w przypadku spełnienia przesłanek określonych w par. 6 ust. 1 pkt 2 lit. "a" rozporządzenia wydaje się decyzję administracyjną o przyznaniu pomocy finansowej w pełnej wysokości według określonych stawek.
Natomiast w stosunku do policjanta zajmującego lokal mieszkalny będący w dyspozycji organu decyzja ta musi zawierać warunek i termin opróżnienia lokalu, który wynosi 6 miesięcy i biegnie od dnia wypłaty pomocy finansowej. Nieuzasadniony jest zatem zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przez sąd art. 145 par. 1 ust. 1 lit. "c" i art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 162 par. 1 pkt 2 Kpa, opierający się na twierdzeniu, że nie opróżnienie zajmowanego przez skarżącego lokalu winno skutkować stwierdzeniem wygaśnięcia decyzji o przyznaniu uzupełniającej pomocy finansowej.
Dopiero bowiem niespełnienie przez skarżącego warunku w terminie określonym w decyzji o przyznaniu pomocy finansowej w pełnej wysokości stanowić będzie podstawę do podjęcia przez organ działań przewidzianych prawem.
W sprawie jest niesporne, że skarżący spełnił przesłanki określone w par. 6 ust. 1 pkt 2 lit. "a" rozporządzenia do przyznania pomocy finansowej w pełnej wysokości, a w decyzji słusznie w oparciu o przepis par. 6 ust. 2 powołanego rozporządzenia zobowiązano go do opróżnienia lokalu mieszkalnego w określonym terminie.
Jako chybiony ocenić należy zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez sąd art. 145 par. 1 lit. "c" ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 61 Kpa.
Pomoc finansowa o której stanowi art. 94 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji /t.j. Dz.U. 2002 nr 7 poz. 58 ze zm./ jest zastępczą formą realizacji prawa policjanta do przysługującego mu lokalu mieszkalnego, a jej celem jest pomoc policjantowi w realizacji tego prawa poprzez uzyskanie przez niego we własnym zakresie, a przy wsparciu organu Policji odpowiedniego lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego.
Zasady przyznawania i wysokości pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną własność oraz zasady zwrotu tej pomocy określa wydane na podstawie art. 94 ust. 2 ustawy o Policji rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjanta /Dz.U. nr 131 poz. 1468/. W myśl par. 8 cyt. rozporządzenia jego przepisy stosuje się do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jego wejścia w życie.
Bezspornym w sprawie jest, iż skarżący w dniu 1 października 1988 r. wystąpił z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej na budowę domu jednorodzinnego i decyzją z dnia 7 grudnia 1988 r. została mu przyznana pomoc finansowa w formie zaliczki. Oznacza to, że decyzja Komendanta Stołecznego Policji z dnia 4 kwietnia 2002 r. przyznająca skarżącemu /obecnie emerytowi policyjnemu/ pomoc finansową w pełnej wysokości stanowi zakończenie sprawy administracyjnej wszczętej na wniosek skarżącego z dnia 1.10.1988 r.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ orzekł jak w sentencji wyroku.