Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 7 października 2004 r. II SA/Wr 1395/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu po rozpoznaniu sprawy ze skargi Tadeusza M. na decyzję Wojewody O. z dnia 7 maja 2002 r. (...) w przedmiocie należności przedemerytalnych uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta O. z dnia 25 marca 2002 r. (...).
W uzasadnieniu wyroku wskazano, iż organy obu instancji orzekały na wniosek Tadeusza M. o przyznanie świadczenia przedemerytalnego w związku z tym, iż wobec rozwiązania z nim stosunku pracy z dniem 2 stycznia 2002 r. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w O. w dniu 3 stycznia 2002 r. Ze względu na to, że spełniał on przesłanki do przyznania świadczenia przedemerytalnego w świetle przepisów art. 6c ust. 2, art. 37k ust. 1 pkt 2 i ust. 2 oraz art. 37l ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 2001 nr 6 poz. 56 ze zm./ orzeczono o przyznaniu Tadeuszowi M. świadczenia przedemerytalnego, jednakże jego wysokość określono na 80 % kwoty emerytury z określonymi zastrzeżeniami wynikającymi z ustawy, uwzględniając zmiany wynikające z wejścia z dniem 1 stycznia 2002 r. w życie nowelizacji wymienionej ustawy dokonanej ustawą z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisji dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół /Dz.U. nr 154 poz. 1793/. Przed tą nowelizacją wysokość świadczenia przedemerytalnego określona była na 90 % kwoty należnej emerytury.
Rozstrzygnięcie to zaskarżył Tadeusz M. podnosząc, iż powinno się do niego stosować przepisy korzystniejsze, obowiązujące przed dniem 1 stycznia 2002 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu skargę wniesioną przez Tadeusza M. uwzględnił podzielając jedynie stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, iż skarżący spełnił przesłanki do przyznania świadczenia przedemerytalnego, natomiast w kwestii jego wysokości uznał, że w sprawie "należy mieć jednocześnie na względzie" przepis ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty /Dz.U. 2003 nr 6 poz. 65/, który w art. 3 stanowi, że prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego na zasadach określonych w przepisach ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2001 r. przysługuje bezrobotnym, którzy do dnia 12 stycznia 2002 r. spełnili warunki do ich nabycia. Wniosek skarżącego złożony w dniu 3 stycznia 2002 r. należało w ocenie Sądu rozpoznać przy uwzględnieniu prawa do tego świadczenia na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2001 r., korzystniejszych dla skarżącego. Sąd uznał bowiem, że stosując wykładnię gramatyczną i celowościową art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. należy wywieść, że przepis ten ma moc wsteczną w odniesieniu do tych osób, które do dnia 12 stycznia 2002 r. spełniły warunki do nabycia określonych świadczeń. Prawo do tych świadczeń na korzystniejszych zasadach nabywają jednak nie wcześniej niż od dnia 6 lutego 2003 r.
Sąd I instancji podkreślił przy tym, że miał na uwadze, iż przepis art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. broni tych bezrobotnych, którzy złożyli wnioski o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego uzyskując uprawnienia do ich przyznania na dzień 31 grudnia 2001 r. i byli przekonani, że ich wnioski zostaną rozpatrzone zgodnie z przepisami obowiązującymi do końca 2001 roku, tym bardziej, że nowelizacja ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu dokonana ustawą z dnia 17 grudnia 2001 r. została zamieszczona w Dzienniku Ustaw opublikowanym dnia 29 grudnia 2001 r. a moc obowiązującą przepisów zamieszczonych w tej ustawie wyznaczono na dzień 1 stycznia 2002 r. /zbyt krótkie vacatio legis/.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Wojewoda O. reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżając wyrok w całości oraz zarzucając:
- Naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 1 par. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 poz. 1269/ w związku z art. 133 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.", oraz art. 145 par. 1 pkt 1a p.p.s.a.
- Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów:
1/ art. 37k ust. 1 pkt 2 w związku z art. 37 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu określonym ustawą z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu..., 2/ art. 11 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. wymienionej w pkt 1, 3/ art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty.
Zarzuty skargi kasacyjnej uzasadnia się tym, iż Sąd I instancji stosując ustawę z dnia 17 grudnia 2001 r. z uwzględnieniem zmiany dokonanej ustawą z dnia 20 grudnia 2002 r. zastosował prawo nie obowiązujące w dacie orzekania przez organ wydający zaskarżoną decyzję przyjmując, iż miało miejsce naruszenie prawa, podczas gdy takie naruszenie faktycznie nie nastąpiło.
W skardze kasacyjnej wnosi się o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Wojewoda O. wnosząc skargę kasacyjną wyraził obawę co do tego, iż skoro wobec utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych skarga wniesiona do wojewódzkiego sądu administracyjnego uruchamia postępowanie, w którym sąd dokonuje oceny działania organu administracji w świetle przepisów obowiązujących w dacie orzekania przez ten organ, to w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wydając zaskarżony wyrok wadliwie /z naruszeniem wskazanych w podstawach skargi kasacyjnej przepisów/ oparł swoje rozstrzygnięcie na wykładni prawa materialnego zastosowanej z uwzględnieniem ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. zmieniającej ustawę o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, która to ustawa nie obowiązywała jeszcze w dniu wydania zaskarżonej decyzji przez organ odwoławczy, a także w dacie wniesienia skargi oraz udzielenia odpowiedzi na tę skargę.
Nie budzi jednakże wątpliwości, iż ustawa z dnia 20 grudnia 2002 r. ukształtowała odmiennie sytuację prawną /poprzednio zmienioną ustawą nowelizującą/ tej grupy osób, które do dnia 12 stycznia 2002 r. nabyły prawo do świadczeń na podstawie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu sprzed nowelizacji z dnia 17 grudnia 2001 r., wobec tego, iż spełniły wymagane w tym względzie warunki. Nie jest w sprawie sporne, iż Tadeusz M. spełnił warunki do nabycia świadczenia przedemerytalnego określone art. 37k ust. 1 ustawy i złożył wniosek o przyznanie świadczenia do dnia 12 stycznia 2002 r.
Dodatkowo należy zauważyć, że wyrokiem z dnia 30 marca 2005 r. K 19/02 Trybunał Konstytucyjny stwierdził niekonstytucyjność przepisu art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. w części, w jakiej zawiera zwrot: "zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i", wyłączający nabycie prawa do świadczenia na dotychczasowych zasadach przez osoby, które przed dniem wejścia w życie tej ustawy spełniły warunki do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego, lecz nie zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy. Trybunał Konstytucyjny miał w szczególności na uwadze brak odpowiedniego vacatio legis zakwestionowanej ustawy. Dostrzegając zmianę stanu prawnego w omawianym zakresie dokonaną ustawą z dnia 20 grudnia 2002 r. /zastosowaną w zaskarżonym skargą kasacyjną wyroku/ Trybunał Konstytucyjny zauważył, że ustawa ta nie wyrównała nawet strat poniesionych przez podmioty, których prawa nabyte przed wejściem w życie ustawy nowelizującej z dnia 17 grudnia 2001 r. zostały naruszone zakwestionowanym przepisem.
W tej sytuacji w ocenie orzekającego w niniejszej sprawie składu Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, który nie tylko kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego ale także sprawuje wymiar sprawiedliwości, co do tego, że art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. ma moc wsteczną, uznając prawo do świadczenia przedemerytalnego na zasadach obowiązujących w dniu 31 grudnia 2001 r. tym bezrobotnym, którzy do dnia 12 stycznia 2002 r. spełnili warunki do nabycia świadczenia z tym, iż nie wcześniej niż od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. to jest od dnia 6 lutego 2003 r. przy założeniu, że następuje to na podstawie tego samego wniosku, który wszczął postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją, należało uznać za niewadliwe, nie naruszające przepisów wskazanych jako podstawy skargi kasacyjnej.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./.