Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu oddalił skargę A. J. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] lipca 2001 r., którą to decyzję Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] listopada 2000 r., pozbawiającą A. J. uprawnień kombatanckich.
Sąd podał, że art. 25 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 Nr 142 poz. 95 ze zm.) reguluje sprawę osób, które uzyskały uprawnienia kombatanckie przed dniem wejścia w życie ustawy o kombatantach na podstawie przepisów dotychczasowych. Przepis ten został zamieszczony w rozdziale "Przepisy przejściowe i końcowe" i przyjmuje zasadę, że osoby te zachowują uprawnienia, z wyjątkami określonymi w art. 25 ust. 2 ustawy. W myśl tego przepisu osoby, które uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, art. 2 oraz art. 4 ustawy o kombatantach, pozbawia się uzyskanych wcześniej uprawnień kombatanckich.
A. J. uprawnienia kombatanckie uzyskał z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od 5 kwietnia 1945 r. do 26 lutego 1947 r. pełniąc w tym okresie służbę w Milicji Obywatelskiej. Zdaniem Sądu Kierownik Urzędu prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, a fakt pełnienia służby w Milicji Obywatelskiej nie daje podstaw do zachowania uprawnień, na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy. W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2000 r. sygn. akt OPS 5/00 Milicja Obywatelska nie była zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu tego przepisu. Dla oceny uprawnień osoby ubiegającej się o uzyskanie bądź zachowanie uprawnień kombatanckich nie ma znaczenia kiedy i w jakich okolicznościach osoba ta podjęła służbę w Milicji Obywatelskiej, a także jaką pracę w czasie tej służby wykonywała. Twierdzenie skarżącego jakoby został "zweryfikowany" do Wojska Polskiego które przemieniono w MO nie znajduje potwierdzenia w aktach.
Skargę kasacyjną od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu złożył pełnomocnik A. J., zarzucając wyrokowi naruszenie prawa materialnego – art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach, przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz przyjęcie, iż skarżący nie pełnił służby wojskowej w Wojsku Polskim wbrew udowodnionym faktom, że skarżący został wcielony do Wojska Polskiego po częściowym wyzwoleniu miasta Poznania oraz przyjęcie, iż podstawą nadania skarżącemu uprawnień kombatanckich była służba w Milicji Obywatelskiej a nie inne przesłanki uzyskania uprawnień kombatanckich jak wcielenie do Wojska Polskiego. Niewłaściwe zastosowanie art. 25 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach, z którego to przepisu wynika, iż weryfikacji podlegają jedynie uprawnienia uzyskane od Związku Bojowników o Wolność i Demokrację i Związku Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej po 31 grudnia 1988 r. i pominięcie, że skarżący nabył uprawnienia kombatanckie w dniu 17 grudnia 1987 r., a zatem nie podlega on weryfikacji, gdyż przepisy ustawy o kombatantach nie mają zastosowania.
Skarga kasacyjna zarzuca również naruszenie art. 52 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym przez to, że Sąd nie dopuścił dowodu z dokumentu przedłożonego na rozprawie w dniu 11 grudnia 2003 r., mimo że dowód z tego dokumentu był niezbędny dla wyjaśnienia wątpliwości w sprawie i miał istotny wpływ na jej wynik.
W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i uwzględnienie skargi ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia z zasądzeniem kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd pominął dyspozycję art. 25 ust. 2 pkt 2 zdanie drugie, zgodnie z którą, osoby zachowują uprawnienia mimo "działania w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" jeżeli osoby te były żołnierzami z poboru pełniącymi służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10.V.1945 r. do 30.VI.1947 r. Sąd nie dał wiary dokumentom załączonym do skargi, a oświadczenie skarżącego, w którym szczegółowo opisał swoje losy i działalność w Poznaniu Sąd potraktował zdawkowo. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną przedstawione fakty korelują ze sobą, a szczerość skarżącego – poparta innymi faktami jest dowodem, iż została spełniona przesłanka z art. 25 ust. 2 pkt 2 zdanie drugie ustawy. Skarżący wstąpił do Wojska Polskiego i ta część wojska w której znalazł się skarżący przemianowana została w Milicję Obywatelską. Sąd nie ustalił, czy skarżący został do pracy w MO przymuszony wbrew swej woli, a długość okresu pracy w MO świadczy, iż nie było zamiarem ani wolą skarżącego praca w MO.
Sąd nie odniósł się także czy skarżący podlegał w ogóle weryfikacji. Zgodnie z treścią art. 25 ust. 3 ustawy jedynie uprawnienie kombatanckie uzyskane po dniu 31 grudnia 1988 r. podlegają weryfikacji. Skarżący zaś nabył prawa w dniu 17 grudnia 1987 r., a zatem nie może wobec A. J. być prowadzona weryfikacja.
Jeżeli chodzi o naruszenie art. 52 ust. 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, to zdaniem wnoszącego skargę sąd nie przyjął do akt dokumentu jaki skarżący chciał złożyć na rozprawie, a dokument ten świadczy, że odzyskał on prawo do korzystania z uprawnień kombatanckich. Dowód ten zatem wyjaśniał istotne wątpliwości sprawy i miał znaczenie na samo rozstrzygnięcie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zarzut skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego – art. 25 ust. 2 pkt 2 oraz art. 25 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 wyżej powołanej ustawy zawarty jest w przepisach przejściowych i końcowych ustawy i stanowi normę samoistną niezależnie od normy zawartej w ust. 3 tego artykułu.
Przepis ten dotyczy pobawienia uprawnień kombatanckich tych osób, które uzyskały uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, pkt 2, art. 2 oraz art. 4 ustawy.
Natomiast zdanie drugie tego przepisu dotyczy sytuacji, w których przyznane uprawnienia osoby zachowują.
Treść przepisu art. 25 ust. 2 pkt 2 wskazuje, że dotyczy on osób, które uzyskały uprawnienia kombatanckie na podstawie przepisów dotychczasowych tj. przepisów, które obowiązywały do czasu wejścia jego w życie, niezależnie od daty uzyskanych uprawnień. Natomiast ust. 3 art. 25 dotyczy weryfikacji uprawnień kombatanckich uzyskanych od Z.B.o W.i D. i Z.K.Rz.P. po 31 grudnia 1988 roku. Z tych względów prawidłowe jest stanowisko Sądu, że przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach ma zastosowanie do A. J. Sąd prawidłowo przyjął, że twierdzenie skarżącego, że został zwerbowany po wojnie do Wojska Polskiego, a część tego Wojska została przemianowana w organa M.O. nie znajduje uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym. W aktach administracyjnych brak dowodu na potwierdzenie tej okoliczności, a przeciwnie zebrane dowody jak życiorys napisany przez skarżącego czy – deklaracja członkowska jaką złożył, świadczą, że w czasie okupacji skarżący był zatrudniony w Pocztowych Warsztatach Samochodowych w Poznaniu i już w lutym 1945 r. wstąpił do Milicji Obywatelskiej, którą organizował od stycznia 1945 roku. Z życiorysu, deklaracji jak i zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w Poznaniu z dnia 13 listopada 1987 r. wynika, że brał skarżący udział w zwalczaniu wrogich elementów w "reakcyjnym podziemiu". Za udział w utrwalaniu władzy ludowej otrzymał uprawnienia kombatanckie. Twierdzenie skarżącego, że był w Wojsku Polskim pojawiło się dopiero z momentem otrzymania zawiadomienia o wszczęciu postępowania z art.25 ust.2 pkt 2 ustawy.
Nie jest zasadny także zarzut naruszenia prawa procesowego – art. 52 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). W pierwszym rzędzie należy podnieść, że w protokołu rozprawy nie wynika, aby był składany przez stronę na rozprawie jakikolwiek dokument, a brak wniosku o sprostowanie protokołu w tym zakresie nie pozwala stwierdzić czy fakt taki miał miejsce. Należy jednak stwierdzić, że dokument, na który powołuje się skarżący w skardze kasacyjnej, którego jak twierdzi nie przyjął sąd do akt, był znany sądowi, gdyż znajduje się w aktach administracyjnych. Dokument ten, który zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, świadczy o odzyskaniu przez skarżącego uprawnień kombatanckich, wydany został w związku z treścią art. 26 ustawy. Z przepisu tego wynika, że uprawnienia kombatanckie traci osoba z chwilą wydania prawomocnej decyzji na podstawie art. 25 ustawy. Wobec tego, że po wydaniu ostatecznej decyzji administracyjnej skarżący natychmiast został pozbawiony uprawnień kombatanckich, został wydany mu ten dokument. Naczelny Sąd Administracyjny w swoich orzeczeniach wypowiedział się, że prawomocna decyzja, o której mowa w art. 26 ustawy jest wtedy, gdy nie została wniesiona od niej skarga do Sądu lub zapadł wyrok Sądu oddalający skargę. A. J. złożył skargę do Sądu, wobec tego- przepis art. 26 ustawy mógł mieć zastosowanie dopiero po wyroku sądu, którym to wyrokiem została oddalona skarga. Dowód ten natomiast nie świadczy, że skarżącemu zostały przywrócone uprawnienia kombatanckie na stałe.
Z tych względów skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie i Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 183, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.