- Rozpoznanie
- w dniu 26 sierpnia 2004 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Grzegorza K.
- Od orzeczenia
- od postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Bydgoszczy z dnia 22 grudnia 2003 r. SA/Bd 2807/03
- Sprawa
- w sprawie ze skargi Grzegorza K. na decyzję Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w B. z dnia 19 września 2002 r. (...) w przedmiocie wstrzymania wynagrodzenia jako dodatku za posiadana klasę kwalifikacyjną postanawia: odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i odrzucić skargę kasacyjną
Teza
Termin do wniesienia skargi kasacyjnej zakreślony przepisem art. 101 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271/ jest terminem ustawowym /prawa materialnego/ i do tych terminów nie można stosować przepisów o przywrócenie terminów procesowych.
Terminy prawa materialnego są terminami prekluzyjnymi, które muszą być uwzględniane przez sąd, a czynność podjęta po upływie tego terminu jest bezskuteczna, gdyż termin ten ogranicza w czasie dochodzenie przed powołanym organem, realizację przysługujących praw, a upływ tego terminu powoduje wygaśnięcie prawa.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Bydgoszczy odrzucił skargę wniesioną przez Grzegorza K. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia 19 września 2002 r., którą skarżący złożył po upływie roku od wydania tej decyzji mimo, że został pouczony w decyzji o terminie i sposobie jej wniesienia.
Pierwszą skargę kasacyjną od tego postanowienia skarżący złożył w dniu 2 lutego 2004 r., która przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 24 lutego 2004 r. została odrzucona z uwagi na to, że została sporządzona przez samego skarżącego, a nie przez adwokata lub radcę prawnego, stosownie do treści art. 175 par. 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/.
Następnie skarżący w dniu 15 marca 2004 r. wniósł ponownie skargę kasacyjną i jednocześnie złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 19 marca 2004 r. przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata do wniesienia skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna sporządzona przez adwokata została wniesiona w dniu 30 kwietnia 2004 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
W przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, pełnomocnik skarżącego wskazał, że dopiero w dniu 19 marca 2004 r. Naczelny Sąd Administracyjny przyznał skarżącemu zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowił adwokata do wniesienia skargi kasacyjnej. Okręgowa Rada Adwokacka w dniu 30 marca 2004 r. wyznaczyła osobę adwokata dla Grzegorza K., a pismo to adwokat otrzymał w dniu 2 kwietnia 2004 r. Pełnomocnictwo do działania adwokatowi Grzegorz K. podpisał 9 kwietnia 2004 r. Z tych względów skarżący nie powinien ponosić negatywnych skutków wynikających z obiegu pism, zwłaszcza, że próbował wnosić skargę kasacyjną z zachowaniem terminu.
Skarga kasacyjna zarzuca zaskarżonemu postanowieniu wydanemu przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Bydgoszczy z dnia 22 grudnia 2003 r. naruszenie przepisów postępowania - art. 6 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez to, że sąd nie pouczył skarżącego o treści i skutkach art. 86 i 87 tej ustawy, a także o treści art. 175, w wyniku czego skarżący nie uzupełnił złożonej przez siebie skargi o wniosek o przywrócenie terminu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem NSA Ośrodek Zamiejscowy w Bydgoszczy odrzucił skargę jako wniesioną po terminie.
Skarżący wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W skardze kasacyjnej podano, że w sprawie został przekroczony termin do wniesienia skargi, ale Sąd odrzucając skargę dopuścił się naruszenia przepisów postępowania. Art. 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyraźnie stwierdza, że sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych oraz pouczać o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Tym samym Sąd powinien zwrócić się do skarżącego, czy jego pismo oznacza jednocześnie wniosek do Sądu o przywrócenie terminu, a jeżeli tak, nakazać skarżącemu wyjaśnienie i uzasadnienie tego wniosku. Grzegorz K. ma uzasadnione, niezawinione powody, aby żądać przywrócenia terminu do wniesienia skargi, jednakże nie miał możliwości ich przedstawienia. Sprawa Grzegorza K. dotyka najważniejszych aspektów w relacji państwo-obywatel, które w państwie prawa powinny być szczególnie brane pod uwagę i dlatego skarga zasługuje na merytoryczne rozpatrzenie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewódzki Sztab Wojskowy wnosił o odrzucenie skargi kasacyjnej, gdyż została skarga do NSA Ośrodek Zamiejscowy w Bydgoszczy wniesiona po upływie roku od decyzji, a zatem po terminie.
Skarżący pracował w Wojskowej Komendzie Uzupełnień i znane mu były przepisy Kpa, gdy przepisy te stosuje się od 1993 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została wniesiona na podstawie art. 101 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten stanowi, że w sprawach zakończonych prawomocnym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. w których nie upłynął termin do wniesienia rewizji nadzwyczajnej do Sądu Najwyższego, strona może, w terminie do dnia 31 marca 2004 r. wnieść skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej zakreślony tym przepisem jest terminem ustawowym /prawa materialnego/ i do tych terminów nie można stosować przepisów o przywrócenie terminów procesowych. Terminy prawa materialnego są terminami prekluzyjnymi, które muszą być uwzględniane przez sąd, a czynność podjęta po upływie tego terminu jest bezskuteczna, gdyż termin ten ogranicza w czasie dochodzenie przed powołanym organem, realizację przysługujących praw, a upływ tego terminu powoduje wygaśnięcie prawa. Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 5 listopada 1976 r. III CRN 202/76 /OSN 1977 nr 10 poz. 186/ wyjaśnił dla określenia czy dany termin należy uznać za procesowy, czy też prawa materialnego głównie decyduje skutek upływu terminu. Jeżeli skutek ten polega na wygaśnięciu prawa podmiotowego lub na niemożliwości jego realizacji, to termin ten ma charakter prawnomaterialny.
Z reguły data końcowa terminu prawa materialnego jest oznaczona przez podanie czasu trwania danego terminu, tak jak ma to miejsce w przypadku art. 101 - Przepisów wprowadzających ustawę (...) /Dz.U. nr 153 poz. 1271/. Przepis ten wskazuje konkretną datę - 31 marca 2004 r. - do której mogła być wniesiona skarga kasacyjna od orzeczeń prawomocnie zakończonych do dnia 1 stycznia 2004 r. Bezsporną okolicznością w sprawie jest, że skarga kasacyjna Grzegorza K. została wniesiona od postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Bydgoszczy zapadłego 22 grudnia 2003 r., a skarga kasacyjna została nadana w urzędzie pocztowym w dniu 30 kwietnia 2004 r.
Skoro do terminu podanego w art. 101 nie mają zastosowania przepisy o przywróceniu terminów procesowych, to wniosek skarżącego podlega odrzuceniu stosownie do art. 88 w zw. z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/.
Natomiast skarga kasacyjna - jako wniesiona po upływie terminu z art. 101 powołanej ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę (...) /Dz.U. nr 153 poz. 1271/, podlega odrzuceniu na podstawie art. 178 w zw. z art. 180 - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.